Odzyskanie niemieckiego prawa jazdy zatrzymanego w Polsce

Czy niemieckie prawo jazdy jest ważne w Polsce?

Prawo jazdy wydane w Niemczech, czyli w państwie członkowskim Unii Europejskiej, jest w Polsce co do zasady uznawane. Wynika to obecnie przede wszystkim z ustawy o kierujących pojazdami, a nie z dawnego brzmienia przepisów Prawa o ruchu drogowym, do którego często odwoływały się starsze opracowania.

Aktualne przepisy wskazują, że dokumentem potwierdzającym uprawnienia do kierowania pojazdami jest m.in. krajowe prawo jazdy wydane w innym państwie UE, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie EFTA należącym do EOG. Dodatkowo osoba posiadająca ważne zagraniczne prawo jazdy wydane przez takie państwo może kierować w Polsce pojazdem w okresie ważności tego dokumentu.

Ta zasada ma jednak istotne ograniczenie. Na terytorium Polski nie uznaje się za ważne prawa jazdy wydanego w państwie UE, Szwajcarii lub EFTA, jeżeli w którymkolwiek z tych państw dokument został zatrzymany albo uprawnienie do kierowania zostało czasowo lub na stałe cofnięte. Dlatego przy niemieckim prawie jazdy zabranym w Polsce najważniejsze jest nie samo obywatelstwo kierowcy, lecz status uprawnień i treść rozstrzygnięcia wydanego w sprawie.

Jeżeli fizyczny dokument zaginął, został przesłany do organu niemieckiego albo nie wrócił po zakończeniu sprawy, w niektórych przypadkach trzeba wnioskować o wtórnik dokumentu po utracie za granicą. Trzeba jednak odróżnić wtórnik dokumentu od przywrócenia prawa do kierowania - wtórnik nie pomaga, jeżeli w Polsce nadal trwa zakaz albo obowiązuje decyzja o cofnięciu uprawnień.

Co oznacza zatrzymanie niemieckiego prawa jazdy przez polskie organy?

Zatrzymanie niemieckiego prawa jazdy może mieć różne znaczenie w zależności od tego, dlaczego dokument został zabrany. Najczęściej chodzi o podejrzenie jazdy po alkoholu lub po środkach odurzających, przekroczenie limitu punktów karnych, podejrzenie popełnienia przestępstwa albo sytuację, w której organ ma podstawę do zatrzymania dokumentu na czas dalszego postępowania.

W przypadku prawa jazdy wydanego za granicą polski organ może zatrzymać okazany dokument. Następnie dokument trafia, zależnie od podstawy zatrzymania, do sądu, prokuratora albo starosty. Jeżeli kierowca nie ma miejsca zamieszkania w Polsce, zatrzymane prawo jazdy może zostać przekazane staroście właściwemu ze względu na miejsce naruszenia, a następnie do właściwego organu państwa, które dokument wydało, czyli w praktyce do organu niemieckiego.

Dlatego w sprawach niemieckiego prawa jazdy często trzeba działać dwutorowo: ustalić w Polsce, czy istnieje zakaz, decyzja administracyjna albo obowiązek zdania egzaminu, oraz sprawdzić w niemieckim urzędzie właściwym dla prawa jazdy, czy dokument został odesłany, czy postępowanie wymaga dodatkowych czynności po stronie niemieckiej.

Jak odzyskać niemieckie prawo jazdy zatrzymane w Polsce?

Nie ma jednej procedury odzyskania niemieckiego prawa jazdy zatrzymanego w Polsce, bo wszystko zależy od podstawy zatrzymania. Inaczej wygląda sprawa po czasowym zatrzymaniu dokumentu, inaczej po sądowym zakazie prowadzenia pojazdów, a jeszcze inaczej po decyzji o skierowaniu na egzamin kontrolny albo cofnięciu uprawnień.

W pierwszej kolejności trzeba ustalić, jaki dokument kończy sprawę: decyzja starosty, postanowienie prokuratora, wyrok sądu, wyrok nakazowy, decyzja o cofnięciu uprawnień albo skierowanie na badania i egzamin. Dopiero z tego dokumentu wynika, czy wystarczy odebrać prawo jazdy, czy trzeba odczekać okres zakazu, zdać egzamin, wykonać badania lekarskie lub psychologiczne albo wystąpić do niemieckiego organu o wydanie dokumentu.

Jeżeli w Polsce orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów, kierowca nie może legalnie prowadzić w Polsce pojazdów objętych zakazem do czasu jego zakończenia, nawet gdy posiada ważny dokument wydany w Niemczech. Szczególnie ważne jest ustalenie, czy orzeczono sądowy zakaz prowadzenia a UE może respektować skutki takiego rozstrzygnięcia w zakresie przewidzianym prawem krajowym i unijną współpracą administracyjną.

Jeżeli natomiast problem dotyczy punktów karnych albo zastrzeżeń co do kwalifikacji, odzyskanie możliwości prowadzenia pojazdu w Polsce może wymagać spełnienia warunków wskazanych przez starostę. Samo posiadanie niemieckiego dokumentu nie usuwa polskiej decyzji ani obowiązku wynikającego z polskiego postępowania.

Egzamin kontrolny, punkty karne i cofnięcie uprawnień

Przy przekroczeniu limitu punktów karnych najważniejsze jest to, czy kierowca został skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, badanie psychologiczne albo kurs reedukacyjny. Aktualnie dla kierowców z prawem jazdy dłużej niż rok kluczowy jest limit 24 punktów, a dla kierowców posiadających pierwsze prawo jazdy krócej niż rok - 20 punktów.

Przekroczenie limitu nie powinno być traktowane jako zwykły problem z dokumentem. Może prowadzić do obowiązku zdania egzaminu kontrolnego, przedstawienia orzeczenia psychologicznego albo - w określonych przypadkach - do cofnięcia uprawnień. Jeżeli organ wydał decyzję, należy wykonać dokładnie te obowiązki, które z niej wynikają, w terminach wskazanych w decyzji.

W orzecznictwie administracyjnym podkreślano, że kierowca nie może skutecznie obchodzić polskich wymogów przez uzyskanie lub przedstawienie zagranicznego prawa jazdy, jeżeli w Polsce istnieją zastrzeżenia co do jego kwalifikacji albo obowiązuje procedura odzyskania uprawnień. Ten kierunek wynika m.in. ze starszych, ale nadal praktycznie istotnych wyroków WSA w Lublinie z 19 lutego 2009 r., sygn. III SA/Lu 1/09, oraz WSA w Łodzi z 27 stycznia 2010 r., sygn. III SA/Łd 155/09.

Czy nowe prawo jazdy w Niemczech pozwala prowadzić w Polsce?

Nie zawsze. Część kierowców wybiera robienie nowego prawa jazdy w innym kraju UE, ale takie działanie nie rozwiązuje problemu, jeżeli w Polsce trwa sądowy zakaz prowadzenia pojazdów, obowiązuje decyzja o cofnięciu uprawnień albo dokument nie jest uznawany z powodu wcześniejszego zatrzymania lub cofnięcia uprawnienia.

W praktyce trzeba odróżnić trzy sytuacje:

• samo zatrzymanie dokumentu - trzeba ustalić, gdzie znajduje się dokument i czy postępowanie zostało zakończone;
• cofnięcie uprawnień decyzją administracyjną - prowadzenie pojazdu po takiej decyzji może stanowić przestępstwo z art. 180a Kodeksu karnego;
• sądowy zakaz prowadzenia pojazdów - prowadzenie pojazdu wbrew zakazowi może stanowić przestępstwo z art. 244 Kodeksu karnego, za które grozi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

Jeżeli nie ma decyzji o cofnięciu uprawnień ani sądowego zakazu, a problem polega wyłącznie na braku fizycznego dokumentu, sprawa może sprowadzać się do ustalenia, czy dokument jest w Polsce, czy został przekazany do Niemiec. Jeżeli jednak istnieje zakaz albo decyzja administracyjna, kierowca powinien wstrzymać się z jazdą w Polsce do czasu wyjaśnienia statusu uprawnień.

Jakie dokumenty warto zebrać przed złożeniem wniosku?

Przed podjęciem działań warto zgromadzić dokumenty z obu państw. Pomagają one ustalić, czy sprawa dotyczy tylko zwrotu prawa jazdy, czy również przywrócenia uprawnień.

• pokwitowanie zatrzymania prawa jazdy albo notatkę z kontroli, jeżeli została wydana;
• postanowienie prokuratora, decyzję starosty albo wyrok sądu;
• informację z polskiego urzędu, czy dokument został przekazany do organu niemieckiego;
• korespondencję z niemieckim Führerscheinstelle lub innym właściwym organem;
• potwierdzenie wykonania badań, kursu, egzaminu lub upływu zakazu, jeżeli takie obowiązki zostały nałożone.

Jeżeli sprawa dotyczy alkoholu lub środków odurzających, niemiecki organ może prowadzić własne postępowanie dotyczące zdolności kierowcy do prowadzenia pojazdów. W takim przypadku samo zakończenie postępowania w Polsce nie zawsze oznacza automatyczny zwrot niemieckiego dokumentu.

FAQ

Podsumowanie

Odzyskanie niemieckiego prawa jazdy zatrzymanego w Polsce zależy od przyczyny zatrzymania i od tego, czy w sprawie wydano decyzję administracyjną, postanowienie, wyrok albo skierowanie na badania i egzamin. Najbezpieczniej zacząć od ustalenia, gdzie znajduje się dokument oraz czy w Polsce nadal obowiązuje zakaz prowadzenia pojazdów, cofnięcie uprawnień albo obowiązek spełnienia dodatkowych warunków.

Jeżeli dokument został przekazany do Niemiec, dalsze czynności mogą wymagać kontaktu z niemieckim urzędem. Jeżeli natomiast w Polsce trwa zakaz lub procedura odzyskania uprawnień, samo wydanie nowego dokumentu w Niemczech nie oznacza, że kierowca może legalnie prowadzić pojazd w Polsce.

Źródła

1. Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, w szczególności art. 4, art. 12, art. 49, art. 99, art. 103 i art. 104 - ISAP
2. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, w szczególności przepisy o zatrzymywaniu praw jazdy - ISAP
3. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, w szczególności art. 42, art. 43, art. 180a i art. 244 - ISAP
4. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń, w szczególności art. 94 - ISAP
5. Informacja publiczna o punktach karnych i limitach punktów - gov.pl
6. Wyrok WSA w Lublinie z 19 lutego 2009 r., sygn. III SA/Lu 1/09; wyrok WSA w Łodzi z 27 stycznia 2010 r., sygn. III SA/Łd 155/09.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.