Potrącenie psa przez samochód – kto odpowiada za szkodę?

Czy za potrącenie psa odpowiada właściciel, czy kierowca?

Gdy dochodzi do sytuacji takiej jak wypadek przez psa, trzeba odróżnić odpowiedzialność wykroczeniową od cywilnej. Policja może oceniać, czy właściciel psa popełnił wykroczenie, na przykład przez niezachowanie ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia. Niezależnie od tego można prowadzić spór cywilny o to, kto ma naprawić szkodę: właściciel psa, kierowca albo obie strony w odpowiednich częściach.

Jeżeli pies wybiegł na drogę z posesji, zerwał się ze smyczy albo był puszczony luzem w miejscu, w którym powinien być pod kontrolą, właścicielowi będzie trudno wykazać, że nie ponosi żadnej winy. Nie oznacza to jednak, że kierowca zawsze jest bez winy. Kierujący pojazdem ma obowiązek jechać z prędkością zapewniającą panowanie nad pojazdem, z uwzględnieniem widoczności, stanu drogi, pogody, natężenia ruchu i innych warunków.

Dlatego odpowiedź na pytanie „kto jest winny?” zależy od dowodów. Inaczej ocenia się sytuację, gdy pies nagle wyskoczył zza przeszkody tuż przed maskę samochodu, a inaczej, gdy kierowca jechał zbyt szybko przez teren zabudowany, widział zwierzę z daleka i mimo to nie podjął prawidłowej reakcji.

Odpowiedzialność właściciela psa za szkodę

Podstawowe znaczenie ma art. 431 Kodeksu cywilnego, który ma znaczenie także wtedy, gdy pies pogryzł innego psa. Zgodnie z tym przepisem osoba, która zwierzę chowa albo się nim posługuje, obowiązana jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez zwierzę, chyba że ani ona, ani osoba, za którą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy. W praktyce działa tu domniemanie winy w nadzorze nad zwierzęciem.

Właściciel psa może więc odpowiadać za uszkodzony zderzak, lakier, reflektor albo inne koszty poniesione przez kierowcę, jeżeli pies wybiegł na drogę wskutek braku należytego zabezpieczenia. Znaczenie mogą mieć m.in. stan ogrodzenia, zamknięcie furtki, sposób prowadzenia psa na smyczy, miejscowe regulaminy porządkowe oraz to, kto faktycznie sprawował nad zwierzęciem opiekę w chwili zdarzenia.

Jeżeli zapłacił Pan już za naprawę samochodu, nie musi to jeszcze oznaczać, że ostatecznie ponosi Pan całość odpowiedzialności. Jeżeli pojawią się dowody na istotne przyczynienie się kierowcy, można rozważyć żądanie zwrotu części zapłaconej kwoty albo obronę przed dalszymi roszczeniami.

Wykroczenie z art. 77 Kodeksu wykroczeń

Art. 77 § 1 Kodeksu wykroczeń dotyczy niezachowania zwykłych albo nakazanych środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia. Grozi za to kara ograniczenia wolności, grzywna do 1000 zł albo nagana. Jeżeli zwierzę swoim zachowaniem stwarza niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka, zastosowanie może mieć art. 77 § 2 Kodeksu wykroczeń, gdzie grzywna orzekana przez sąd może być wyższa, na zasadach ogólnych Kodeksu wykroczeń.

Mandat nie rozstrzyga automatycznie całej sprawy cywilnej. Jest jednak istotnym dowodem, zwłaszcza gdy został przyjęty. Jeśli właściciel psa nie zgadza się z mandatem, najbezpieczniej jest odmówić jego przyjęcia i przedstawić swoje argumenty w postępowaniu sądowym. Praktycznie podobne skutki procesowe może mieć nieprzyjęcie mandatu. Po przyjęciu mandatu jego uchylenie jest możliwe tylko w ograniczonych przypadkach przewidzianych w art. 101 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, a sam spór o ocenę dowodów zwykle nie wystarcza.

Kiedy odpowiedzialność może ponosić kierowca?

Kierowca może odpowiadać, jeżeli naruszył zasady ruchu drogowego, w szczególności jechał z prędkością niedostosowaną do warunków albo nie zachował należytej ostrożności. Sama dopuszczalna prędkość z ograniczenia nie zawsze wystarcza. Prędkość ma być także bezpieczna, czyli taka, która pozwala panować nad pojazdem w konkretnych warunkach.

Dla odpowiedzialności z art. 86 Kodeksu wykroczeń konieczne jest ustalenie, że sprawca nie zachował należytej ostrożności i spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Podobne problemy dowodowe występują, gdy oceniane jest potrącenie innego uczestnika ruchu, choć w przypadku psa dochodzi dodatkowo kwestia nadzoru nad zwierzęciem.

W orzecznictwie podkreśla się, że prędkość bezpieczna to nie tylko prędkość mieszcząca się w limicie administracyjnym. Znaczenie mają warunki drogowe i realna możliwość zatrzymania pojazdu przed przeszkodą. W tym kontekście zachowują aktualność tezy wyroku Sądu Najwyższego z 29 kwietnia 2003 r., III KK 61/03, dotyczące należytej i szczególnej ostrożności, oraz postanowienia Sądu Najwyższego, III KK 156/03, odnoszącego się do prędkości bezpiecznej.

Jak udowodnić, że kierowca jechał za szybko?

Najtrudniejszym elementem sprawy bywa dowód prędkości. Same wypowiedzi świadków, że samochód „jechał bardzo szybko”, mogą nie wystarczyć, jeżeli nie są poparte innymi okolicznościami. Pomocne mogą być nagrania z monitoringu, kamer samochodowych, ślady hamowania, zakres uszkodzeń, położenie pojazdu po zdarzeniu, zdjęcia z miejsca, dokumentacja policyjna oraz opinia biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków.

Jeżeli interweniowała policja, warto ustalić, co dokładnie znajduje się w notatce służbowej i czy wskazano świadków, ślady, uszkodzenia oraz warunki drogowe. Gdy występuje brak dokumentacji policyjnej z miejsca zdarzenia albo tylko mandat i krótka notatka, wykazanie prędkości kierowcy może być trudniejsze, ale nie zawsze niemożliwe.

Czy można żądać zwrotu kosztów leczenia psa?

Tak, ale trzeba wykazać podstawę odpowiedzialności kierowcy albo jego przyczynienie się do zdarzenia. Zwierzę nie jest rzeczą w rozumieniu ustawy o ochronie zwierząt, jednak w sprawach nieuregulowanych stosuje się do zwierząt odpowiednio przepisy dotyczące rzeczy. Koszty leczenia weterynaryjnego, transportu do lecznicy, badań, zabiegów lub leków mogą być elementem szkody majątkowej, jeżeli pozostają w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem.

Jeżeli kierowca był wyłącznie poszkodowanym, bo pies nagle wbiegł pod prawidłowo jadący pojazd, dochodzenie od niego kosztów leczenia psa będzie trudne. Jeżeli jednak kierowca jechał zbyt szybko, nie obserwował drogi albo mógł uniknąć potrącenia, można rozważyć zgłoszenie roszczenia do niego lub jego ubezpieczyciela OC.

Co zrobić po potrąceniu psa?

W pierwszej kolejności należy zadbać o bezpieczeństwo ludzi i zwierzęcia, udzielić psu pomocy oraz wezwać lekarza weterynarii, jeśli stan tego wymaga. Następnie warto zabezpieczyć dowody: zrobić zdjęcia miejsca, pojazdu, ogrodzenia, furtki, śladów hamowania, obrażeń psa i warunków na drodze. Dobrze jest spisać dane kierowcy, świadków oraz numer polisy OC.

Jeżeli policja była na miejscu, można starać się ustalić numer sprawy i później wnioskować o dostęp do dokumentacji w zakresie dopuszczalnym przez przepisy. Jeżeli policji nie było, a istnieją realne podstawy do twierdzenia, że kierowca naruszył przepisy, można złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia wykroczenia. Trzeba jednak liczyć się z tym, że bez obiektywnych dowodów samo przekonanie o nadmiernej prędkości może nie wystarczyć.

W relacjach cywilnych warto wysłać drugiej stronie pisemne stanowisko: wskazać, z czym się Pan nie zgadza, jakie dowody posiada, jakich kwot żąda albo dlaczego odmawia zapłaty. Jeżeli sprawa dotyczy ubezpieczyciela, trzeba dołączyć rachunki, dokumentację weterynaryjną, zdjęcia i opis przebiegu zdarzenia.

Czy przyjęcie winy przez właściciela psa zamyka sprawę?

Nie zawsze. Przyjęcie mandatu lub zapłata za naprawę pojazdu mogą znacząco utrudnić dalszą obronę, ale nie muszą automatycznie wykluczać dochodzenia roszczeń albo podnoszenia zarzutu przyczynienia się kierowcy. W postępowaniu cywilnym sąd może ocenić całokształt okoliczności, w tym zachowanie obu stron.

Jeżeli zapłata nastąpiła szybko, pod presją sytuacji albo bez znajomości dowodów, warto zachować potwierdzenia przelewów, korespondencję, rachunki i informacje o tym, na jakiej podstawie druga strona żądała pieniędzy. Jeżeli kierowca domaga się kolejnych kwot, można żądać faktur, kosztorysu, dokumentacji szkody i wykazania związku między zdarzeniem a naprawą.

Najczęstsze pytania

Czy właściciel psa zawsze płaci za uszkodzony samochód?

Nie zawsze, ale często to na właścicielu spoczywa ciężar wykazania, że dochował należytej staranności. Jeżeli pies uciekł mimo prawidłowego zabezpieczenia, a kierowca przyczynił się do szkody, odpowiedzialność może zostać ograniczona albo podzielona.

Czy kierowca może odpowiadać za potrącenie psa, jeśli pies wbiegł na jezdnię?

Tak, jeżeli kierowca naruszył przepisy lub zasady ostrożności, na przykład jechał z prędkością niedostosowaną do warunków, nie obserwował drogi albo mógł bezpiecznie zareagować. Sam fakt wbiegnięcia psa na drogę nie zwalnia kierowcy automatycznie z oceny jego zachowania.

Czy można uchylić mandat przyjęty po potrąceniu psa?

Można próbować tylko w przypadkach przewidzianych w art. 101 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, na przykład gdy grzywnę nałożono za czyn niebędący wykroczeniem. Nie jest to zwykłe odwołanie od oceny policjanta, dlatego termin i podstawa wniosku mają kluczowe znaczenie.

Jakie dowody są najważniejsze w sporze z kierowcą?

Największe znaczenie mają dowody obiektywne: nagrania, zdjęcia, ślady hamowania, dokumentacja policyjna, dane świadków, kosztorysy naprawy oraz dokumentacja weterynaryjna. Zeznania świadków są pomocne, ale im bardziej ogólne, tym trudniej na ich podstawie ustalić prędkość pojazdu.

Czy ubezpieczenie OC kierowcy może pokryć leczenie psa?

Może, jeżeli zostanie wykazana odpowiedzialność kierowcy za zdarzenie albo jego przyczynienie się do szkody. Do zgłoszenia warto dołączyć rachunki za leczenie, historię leczenia, zdjęcia, opis zdarzenia i dowody dotyczące zachowania kierowcy.

Źródła

• Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, w szczególności art. 77 i art. 86.
• Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, w szczególności art. 19.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 362, art. 415, art. 431 i art. 436.
• Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, w szczególności art. 101.
• Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, w szczególności art. 1.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 29 kwietnia 2003 r., III KK 61/03; postanowienie Sądu Najwyższego, III KK 156/03.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.