Zastępcza kara aresztu za niezapłacony mandat

Czy za niezapłacony mandat można trafić do aresztu?

W praktyce trzeba odróżnić zwykły mandat karny od grzywny, którą w sprawie o wykroczenie wymierzył sąd. Przyjęty mandat co do zasady staje się prawomocny i może być egzekwowany, natomiast pismo informujące o 30 dniach aresztu najczęściej oznacza, że sprawa trafiła już na etap sądowy albo wykonawczy.

Jeżeli mowa tylko o mandacie karnym, który został przyjęty i nie został zapłacony, najpierw należy sprawdzić, czy nadal jest on wykonalny oraz jaki organ prowadzi egzekucję. W praktyce mamy do czynienia z sytuacjami, w których mandat już przyjęto, ale odrębnie trzeba ocenić przypadki, gdy po odmowie przyjęcia mandatu albo na innym etapie sprawa została skierowana do sądu.

Jeżeli sąd wydał wyrok nakazowy albo inne rozstrzygnięcie z grzywną, a grzywna nie została zapłacona, sąd może uruchomić procedurę wykonawczą. W takim trybie możliwa jest zamiana grzywny na pracę społecznie użyteczną, a w dalszej kolejności na zastępczą karę aresztu.

Kiedy sąd może zarządzić zastępczą karę aresztu?

Zgodnie z art. 25 Kodeksu wykroczeń, jeżeli egzekucja grzywny okazała się bezskuteczna albo z okoliczności wynika, że byłaby bezskuteczna, sąd może najpierw zamienić grzywnę na pracę społecznie użyteczną. Praca społecznie użyteczna trwa od tygodnia do 2 miesięcy.

Zastępcza kara aresztu pojawia się wtedy, gdy ukarany nie wyraża zgody na pracę społecznie użyteczną, uchyla się od jej wykonania albo gdy taka zamiana jest niemożliwa lub niecelowa. W sprawach osób mieszkających za granicą sąd może uznać, że wykonanie pracy społecznie użytecznej w Polsce jest w praktyce niemożliwe lub niecelowe, ale zawsze zależy to od konkretnych okoliczności sprawy.

Przy zarządzaniu zastępczej kary aresztu sąd przyjmuje, że 1 dzień aresztu odpowiada grzywnie od 20 do 150 zł. Kara zastępcza nie może przekroczyć 30 dni aresztu. Jeżeli więc w piśmie pojawia się 30 dni, chodzi o górną granicę przewidzianą dla takiej kary w sprawie o wykroczenie.

Czy zapłata grzywny anuluje zastępczy areszt?

Tak, jeżeli kara nadal podlega wykonaniu. Art. 27 § 1 Kodeksu wykroczeń przewiduje, że od zastępczej kary aresztu albo od wykonywania pracy społecznie użytecznej sprawca może być uwolniony w każdym czasie przez wpłacenie kwoty pieniężnej pozostałej jeszcze do zapłaty.

Jeżeli grzywna została zapłacona tylko częściowo, kara zastępcza powinna zostać odpowiednio zmniejszona. W praktyce oznacza to, że po zapłacie całej pozostałej kwoty należy niezwłocznie przesłać do sądu potwierdzenie przelewu i wnieść o odnotowanie zapłaty oraz odstąpienie od wykonywania zastępczej kary aresztu.

Nie należy ograniczać się do samego przelewu, jeżeli z pisma wynika, że wydano nakaz doprowadzenia albo sprawa została przekazana Policji do wykonania. W takiej sytuacji potwierdzenie zapłaty warto wysłać do sądu od razu, najlepiej z krótkim pismem zawierającym sygnaturę sprawy i dane ukaranego.

Od czego zacząć, gdy nie masz żadnych dokumentów?

Jeżeli nie posiadasz wyroku, postanowienia ani sygnatury, zacznij od ustalenia sądu, który prowadził sprawę. Zwykle będzie to sąd rejonowy właściwy dla miejsca popełnienia wykroczenia. Warto skontaktować się z biurem obsługi interesanta albo wydziałem karnym sądu i podać imię, nazwisko, datę urodzenia, obywatelstwo, przybliżoną datę zdarzenia, miejsce zdarzenia oraz organ, który nakładał mandat lub kierował sprawę do sądu.

Po ustaleniu sprawy należy zapytać o sygnaturę, datę uprawomocnienia się rozstrzygnięcia, aktualną kwotę do zapłaty, rachunek bankowy sądu, sposób opisania przelewu oraz to, czy wydano postanowienie o zastępczej karze aresztu. Jeżeli jesteś za granicą, poproś o informację, czy sąd przyjmuje korespondencję elektronicznie, przez ePUAP albo przez pełnomocnika w Polsce.

W tytule przelewu warto wskazać co najmniej sygnaturę sprawy, imię i nazwisko ukaranego oraz informację, że wpłata dotyczy grzywny. Po zapłacie należy przesłać potwierdzenie do sądu i zachować dowód wpłaty.

Przedawnienie wykonania kary za wykroczenie

W sprawach o wykroczenia bardzo ważny jest art. 45 § 3 Kodeksu wykroczeń. Zgodnie z nim orzeczona kara albo środek karny nie podlega wykonaniu, jeżeli od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia upłynęły 3 lata.

Nie wystarczy jednak policzyć 3 lat od samego zdarzenia lub od daty wystawienia mandatu. Kluczowa jest data uprawomocnienia się rozstrzygnięcia, a w razie wcześniejszych uchyleń lub ponownych rozstrzygnięć termin może wymagać dokładnego sprawdzenia akt.

Jeżeli z dokumentów wynika, że od uprawomocnienia minęły ponad 3 lata, warto rozważyć złożenie do sądu pisma wskazującego na przedawnienie wykonania kary i wniosku o zakończenie postępowania wykonawczego. W takiej sytuacji automatyczna zapłata bez analizy akt może być niekorzystna.

Zażalenie, sprzeciw i wniosek o raty

Na postanowienie w przedmiocie kar zastępczych, o których mowa w art. 25 Kodeksu wykroczeń, przysługuje zażalenie. Co do zasady zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od ogłoszenia rozstrzygnięcia albo od doręczenia, jeżeli rozstrzygnięcie podlega doręczeniu.

Jeżeli grzywna wynikała z wyroku nakazowego, trzeba też sprawdzić, czy wyrok został prawidłowo doręczony. Sprzeciw od wyroku nakazowego w sprawie o wykroczenie składa się zasadniczo w terminie 7 dni od doręczenia. Jeżeli termin upłynął, wyrok staje się prawomocny, a sprawa przechodzi do wykonania.

Jeżeli problemem jest brak środków na jednorazową zapłatę, można rozważyć wniosek o rozłożenie grzywny na raty. Art. 49 Kodeksu karnego wykonawczego pozwala rozłożyć grzywnę na raty, jeżeli natychmiastowa zapłata pociągnęłaby dla ukaranego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki. Co do zasady raty mogą być ustalone na okres do 1 roku, a w szczególnych przypadkach do 3 lat.

Trzeba jednak pamiętać, że przy już zarządzonej zastępczej karze aresztu sama prośba o raty nie daje takiej ochrony jak zapłata pozostałej kwoty. Sąd ocenia wniosek indywidualnie, dlatego w pilnej sprawie należy równolegle ustalić, czy można szybko zapłacić całość, czy konieczne jest zażalenie albo inny wniosek wykonawczy.

FAQ

Czy można zapłacić grzywnę po zarządzeniu zastępczego aresztu?

Tak. Jeżeli kara nadal podlega wykonaniu, art. 27 Kodeksu wykroczeń pozwala uwolnić się od zastępczej kary aresztu przez zapłatę kwoty pozostałej do uiszczenia. Po wpłacie trzeba przesłać sądowi potwierdzenie.

Czy 30 dni aresztu za wykroczenie to zgodna z prawem kara?

Tak, 30 dni to maksymalna granica zastępczej kary aresztu w sprawie o wykroczenie. Nie oznacza to jednak, że w każdej sprawie kara została prawidłowo zarządzona. Trzeba sprawdzić podstawę, kwotę grzywny, daty i doręczenia.

Czy po 6 latach od mandatu trzeba jeszcze płacić?

To zależy od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia i rodzaju sprawy. W sprawach o wykroczenia kara nie podlega wykonaniu po 3 latach od uprawomocnienia się rozstrzygnięcia. Sama informacja, że od zdarzenia minęło 6 lat, nie wystarcza do pewnej oceny.

Co zrobić, gdy nie znam sygnatury sprawy?

Należy skontaktować się z sądem rejonowym właściwym dla miejsca zdarzenia albo z organem, który wystawił mandat lub kierował sprawę do sądu. W rozmowie trzeba podać dane osobowe, datę i miejsce zdarzenia oraz poprosić o ustalenie sygnatury i aktualnej kwoty do zapłaty.

Czy można zaskarżyć postanowienie o zastępczej karze aresztu?

Tak. Na postanowienie w przedmiocie kar zastępczych przysługuje zażalenie. Co do zasady termin wynosi 7 dni od ogłoszenia albo doręczenia rozstrzygnięcia. W zażaleniu można podnosić między innymi zapłatę, częściową zapłatę, przedawnienie, błędne doręczenia albo możliwość wykonania pracy społecznie użytecznej.

Podsumowanie

Jeżeli za niezapłaconą grzywnę w sprawie o wykroczenie grozi zastępcza kara aresztu, najważniejsze są szybkie ustalenie akt sprawy i sprawdzenie, czy kara nadal może być wykonywana. Zapłata pozostałej kwoty może uwolnić od aresztu, ale przy sprawach sprzed wielu lat trzeba koniecznie zbadać przedawnienie wykonania kary.

Osoba, która nie ma dokumentów, powinna ustalić sąd, sygnaturę, kwotę i rachunek do wpłaty, a po zapłacie przesłać potwierdzenie do sądu. Jeżeli termin na zażalenie jeszcze biegnie albo istnieją wątpliwości co do doręczeń, przedawnienia lub zasadności zamiany grzywny, warto zareagować pismem procesowym, a nie ograniczać się do rozmowy telefonicznej.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń, w szczególności art. 25, art. 27 i art. 45 - ISAP

2. Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, w szczególności przepisy o wyroku nakazowym i zażaleniu - ISAP

3. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy, w szczególności art. 49 dotyczący rozłożenia grzywny na raty - ISAP

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.