Przekroczenie 24 punktów karnych – kurs reedukacyjny, badanie i stare zasady

Co dzieje się po przekroczeniu 24 punktów karnych od 4 września 2026 r.?

Od 4 września 2026 r. działa docelowy mechanizm przewidziany w art. 98a ustawy o kierujących pojazdami. Kierowca, który przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego, jest obowiązany poddać się badaniu psychologicznemu w zakresie psychologii transportu oraz ukończyć kurs reedukacyjny w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Starosta przekazuje kierowcy informację o tych obowiązkach.

Nie oznacza to automatycznego skierowania na egzamin państwowy tylko dlatego, że liczba punktów przekroczyła 24. Kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego może zostać zarządzone na podstawie art. 99 ustawy o kierujących pojazdami, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do kwalifikacji kierowcy, ale samo pierwsze przekroczenie 24 punktów nie jest już taką automatyczną podstawą.

Kierowca musi przedstawić staroście zaświadczenie o ukończeniu kursu reedukacyjnego oraz dostarczyć orzeczenie psychologiczne w terminie miesiąca od dnia doręczenia informacji, o której mowa w art. 98a ust. 4. Termin należy więc liczyć od doręczenia pisma, a nie od dnia, w którym kierowca sam dowiedział się o liczbie punktów.

Nieprzedstawienie w wymaganym terminie zaświadczenia z kursu albo orzeczenia psychologicznego stanowi podstawę do wydania przez starostę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Z kolei orzeczenie stwierdzające przeciwwskazania psychologiczne do kierowania pojazdem może prowadzić do decyzji o cofnięciu uprawnień.

Przepisy przejściowe – naruszenie sprzed 4 września 2026 r.

Nowych zasad nie można stosować jednakowo do wszystkich kierowców, którzy mają więcej niż 24 punkty. Art. 136 ustawy o kierujących pojazdami chroni ciągłość wcześniejszego reżimu. Jeżeli naruszenia popełnione przed dniem wdrożenia nowych rozwiązań CEK skutkowały przekroczeniem 24 punktów, tryb postępowania i skutki ustala się według stanu prawnego z dnia popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów.

Datą graniczną jest 4 września 2026 r. Jeżeli naruszenie, dzięki któremu suma punktów przekroczyła 24, zostało popełnione najpóźniej 3 września 2026 r., sprawa pozostaje w starym reżimie. Nie przesądza o tym późniejsza data wpisania punktów do ewidencji ani to, że mandat lub wyrok stał się prawomocny już po uruchomieniu nowych rozwiązań.

W poprzednim modelu przekroczenie 24 punktów prowadziło do kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu państwowego oraz do badania psychologicznego. Egzamin obejmował sprawdzenie kwalifikacji właściwych dla posiadanych uprawnień. Stwierdzenie utraty kwalifikacji na podstawie wyniku egzaminu albo stwierdzenie przeciwwskazań psychologicznych mogło stanowić podstawę cofnięcia uprawnień.

Ponowne przekroczenie 24 punktów w ciągu 5 lat

Najpoważniejszym skutkiem nowego modelu jest zasada wynikająca z art. 103 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Jeżeli kierowca ponownie przekroczy 24 punkty w okresie 5 lat, starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami.

Pięcioletniego okresu nie liczy się od dnia ukończenia kursu ani od dnia usunięcia punktów. Zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisu początek tego okresu przypada na dzień doręczenia informacji, o której mowa w art. 98a ust. 4, dotyczącej konieczności ukończenia kursu reedukacyjnego w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Po uzyskaniu informacji o ukończeniu obowiązkowego kursu reedukacyjnego informacje o otrzymanych punktach podlegają usunięciu z ewidencji zgodnie z art. 98 ust. 5 pkt 2. Nie usuwa to jednak pięcioletniego ryzyka związanego z ponownym przekroczeniem limitu. Jeżeli w tym okresie kierowca ponownie przekroczy 24 punkty i uprawnienia zostaną cofnięte na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 2, ich ponowne uzyskanie wymaga spełnienia wszystkich wymagań stawianych osobie po raz pierwszy ubiegającej się o dane uprawnienie.

Czy po przekroczeniu 24 punktów można nadal jeździć?

Samo pierwsze przekroczenie 24 punktów w nowym modelu nie oznacza automatycznie cofnięcia uprawnień. Nie można jednak oceniać możliwości dalszej jazdy wyłącznie na podstawie tego, że kierowca nadal ma przy sobie plastikowy dokument. Znaczenie ma aktualny status uprawnień i prawa jazdy w ewidencji, treść otrzymanej korespondencji oraz ewentualne decyzje administracyjne.

Jeżeli kierowca nie przedstawi w terminie dokumentów związanych z kursem lub badaniem i starosta wyda decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, dalsze prowadzenie pojazdu może wywołać dodatkowe, bardzo poważne skutki prawne. Tym bardziej nie wolno prowadzić po skutecznym cofnięciu uprawnień; takie zachowanie może stanowić przestępstwo. Sytuację osoby, wobec której wydano już decyzję lub istnieje spór dotyczący jej skutków, szerzej omawia artykuł o zatrzymanym prawie jazdy.

Kurs reedukacyjny a szkolenie zmniejszające punkty o 6

Po zmianach szczególnie ważne jest rozróżnienie dwóch różnych instytucji. Obowiązkowy kurs reedukacyjny w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego po przekroczeniu 24 punktów jest elementem nowego mechanizmu z art. 98a ustawy o kierujących pojazdami. Nie należy go utożsamiać ze szkoleniem w WORD, które służy zmniejszeniu liczby punktów o 6.

Szkolenie redukujące punkty jest dobrowolnym mechanizmem dostępnym na określonych zasadach. Można z niego korzystać nie częściej niż raz na 6 miesięcy, a od zmian obowiązujących w 2026 r. redukcji podlegają punkty tylko za naruszenia objęte właściwymi przepisami. Szkolenia tego nie może odbyć osoba w okresie roku od dnia wydania jej po raz pierwszy prawa jazdy. Co istotne, odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia punktów, jeżeli przed jego rozpoczęciem kierowca dopuścił się już naruszeń, za które suma punktów przekroczyła 24.

Jeżeli więc limit został już przekroczony, późniejsze zapisanie się na zwykłe szkolenie redukujące punkty nie uchyla skutków przekroczenia. Od 4 września 2026 r. trzeba natomiast wykonać obowiązki wynikające z nowego mechanizmu – kurs reedukacyjny i badanie psychologiczne. Zasady dotyczące momentu powstawania wpisów oraz znaczenia punktów nieostatecznych szerzej wyjaśnia artykuł o punktach aktywnych i tymczasowych.

Limit 20 punktów w pierwszym roku posiadania prawa jazdy

Odrębną zasadą pozostaje limit dotyczący kierowcy w pierwszym roku od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy. Art. 103 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami przewiduje cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami w razie przekroczenia w tym okresie liczby 20 punktów.

Nie należy mylić tej rocznej reguły z nowymi przepisami o okresie próbnym. Kierowca w pierwszym roku nie może również skorzystać ze szkolenia zmniejszającego liczbę punktów. Jeżeli uprawnienie zostanie cofnięte na tej podstawie, jego ponowne uzyskanie wymaga spełnienia wymagań przewidzianych dla osoby po raz pierwszy ubiegającej się o uprawnienie.

Jak sprawdzić ewidencję i zareagować na pismo starosty?

Przed podjęciem dalszych działań trzeba odtworzyć chronologię sprawy. Szczególne znaczenie mają:

• data naruszenia, które spowodowało przekroczenie dopuszczalnego limitu punktów;
• aktualna liczba punktów oraz charakter poszczególnych wpisów w ewidencji;
• daty przyjęcia mandatów, prawomocności wyroków i uiszczenia grzywien;
• data doręczenia informacji starosty o obowiązku kursu reedukacyjnego i badania psychologicznego;
• aktualny status prawa jazdy i uprawnień do kierowania pojazdami.

W nowym modelu data doręczenia informacji starosty ma podwójne znaczenie: od niej biegnie miesięczny termin na przedstawienie zaświadczenia z kursu i orzeczenia psychologicznego, a przy przekroczeniu 24 punktów wyznacza również początek pięcioletniego okresu istotnego dla ewentualnego ponownego przekroczenia limitu.

Odwołanie od decyzji starosty

Informację starosty o obowiązku odbycia kursu i badania należy odróżnić od decyzji administracyjnej o zatrzymaniu albo cofnięciu uprawnień. Jeżeli starosta wyda decyzję administracyjną, należy dokładnie przeczytać jej pouczenie. Co do zasady odwołanie wnosi się do samorządowego kolegium odwoławczego za pośrednictwem starosty w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

W odwołaniu warto wskazać konkretne nieprawidłowości, np. błędną liczbę punktów, nieuwzględnienie usunięcia wpisu, nieprawidłową datę naruszenia lub prawomocności rozstrzygnięcia, uwzględnienie punktów, które nie powinny już obciążać kierowcy, albo skierowanie procedury wobec niewłaściwej osoby. Sam ogólny sprzeciw bez wykazania błędu zwykle nie rozwiązuje problemu.

Jakie dokumenty zebrać?

Przydatne mogą być: aktualna informacja o punktach, mandaty, dowody ich zapłaty, prawomocne wyroki, pisma Policji, informacja starosty o obowiązku kursu i badania, zaświadczenie z WORD, orzeczenie psychologiczne, ewentualna decyzja o zatrzymaniu lub cofnięciu uprawnień oraz potwierdzenia odbioru korespondencji.

Jeżeli kierowca zawodowo prowadzi pojazdy, trzeba dodatkowo szybko ustalić, czy aktualny status uprawnień pozwala mu wykonywać pracę. Samo oczekiwanie na dalszą korespondencję nie powinno zastępować sprawdzenia statusu prawa jazdy.

FAQ

Czy po przekroczeniu 24 punktów zawsze trzeba zdawać egzamin?

Nie. Jeżeli naruszenie powodujące przekroczenie 24 punktów zostało popełnione od 4 września 2026 r., samo przekroczenie limitu powoduje obowiązek badania psychologicznego i ukończenia kursu reedukacyjnego, a nie automatyczny egzamin państwowy. Jeżeli naruszenie powodujące przekroczenie limitu zostało popełnione przed 4 września 2026 r., na podstawie przepisów przejściowych stosuje się wcześniejszy model obejmujący egzamin kontrolny i badanie psychologiczne.

Ile czasu jest na kurs reedukacyjny i badanie psychologiczne?

Zaświadczenie o ukończeniu kursu reedukacyjnego oraz orzeczenie psychologiczne trzeba przedstawić staroście w terminie miesiąca od dnia doręczenia informacji o obowiązkach wynikających z art. 98a ustawy o kierujących pojazdami.

Co się stanie, jeśli nie przedstawię zaświadczenia lub orzeczenia w terminie?

Nieprzedstawienie w wymaganym terminie zaświadczenia z kursu albo wymaganego orzeczenia psychologicznego stanowi podstawę do wydania przez starostę decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy. Nie należy więc ignorować informacji starosty ani czekać z wykonaniem obowiązków do ostatnich dni terminu.

Czy obowiązkowy kurs reedukacyjny usuwa punkty?

W nowym modelu informacje o otrzymanych punktach usuwa się po uzyskaniu informacji o ukończeniu przez kierowcę kursu reedukacyjnego w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Nie oznacza to jednak wyzerowania wszystkich konsekwencji: przez 5 lat od doręczenia informacji starosty o konieczności ukończenia kursu ponowne przekroczenie 24 punktów prowadzi do cofnięcia uprawnień.

Czy po przekroczeniu 24 punktów można jeszcze zmniejszyć ich liczbę o 6?

Zwykłe szkolenie redukujące punkty nie rozwiązuje sytuacji, w której kierowca przed rozpoczęciem szkolenia dopuścił się już naruszeń powodujących przekroczenie 24 punktów. Trzeba też odróżnić takie szkolenie od obowiązkowego kursu reedukacyjnego przewidzianego po przekroczeniu limitu w nowym modelu.

Czy punkty za granicą zwiększają polski limit?

Nie automatycznie. Zagraniczne systemy punktowe i polską ewidencję należy analizować oddzielnie. Szerzej wyjaśnia to artykuł o punktach za granicą.