Czy trzeba dokończyć karę więzienia mimo złego stanu zdrowia?

Odroczenie, przerwa w karze czy warunkowe zwolnienie?

W opisanej sytuacji najpierw trzeba ustalić, jakiego rodzaju decyzję wydał sąd. Jeżeli osoba skazana rozpoczęła już odbywanie kary pozbawienia wolności i po kilku miesiącach została zwolniona z zakładu karnego z powodu choroby, zwykle mamy do czynienia z przerwą w wykonaniu kary, a nie z odroczeniem. Odroczenie dotyczy co do zasady sytuacji, w której kara nie została jeszcze rozpoczęta.

To rozróżnienie jest bardzo ważne, ponieważ art. 155 Kodeksu karnego wykonawczego odnosi się do przerwy w wykonaniu kary. Jeżeli w Pani sprawie rzeczywiście była przerwa trwająca co najmniej rok, a wcześniej odbyła Pani ponad 6 miesięcy kary, można rozważyć wniosek o warunkowe zwolnienie z odbycia reszty kary. Podobne znaczenie praktyczne ma przerwa w karze ze względów zdrowotnych, gdy sąd ocenia, czy dalsza izolacja jest możliwa z medycznego punktu widzenia.

Jeżeli natomiast sąd rzeczywiście udzielił tylko odroczenia wykonania kary, a kara formalnie nie była jeszcze wykonywana, tryb z art. 155 k.k.w. może nie mieć zastosowania. Wtedy trzeba ocenić możliwość dalszego odroczenia, zawieszenia postępowania wykonawczego albo innego wniosku właściwego dla konkretnego etapu sprawy.

Warunkowe zwolnienie z reszty kary po rocznej przerwie

Zgodnie z art. 155 Kodeksu karnego wykonawczego, jeżeli przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności trwała co najmniej rok, a skazany odbył co najmniej 6 miesięcy kary, sąd penitencjarny może warunkowo zwolnić skazanego z odbycia reszty kary na zasadach określonych w art. 77 Kodeksu karnego. W tym trybie zwolnienie może nastąpić w każdym czasie, bez ograniczeń wynikających z art. 78 i 79 Kodeksu karnego, dlatego w praktyce bywa ono korzystniejsze niż zwykłe odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności.

Przepis ten nie działa jednak, jeżeli kara albo suma kar pozbawienia wolności przekracza 3 lata. W sprawie, w której orzeczono 2 lata pozbawienia wolności, warunek ten co do zasady może być spełniony, ale trzeba jeszcze sprawdzić, czy nie ma innych kar podlegających wykonaniu kolejno.

Sąd penitencjarny ocenia nie tylko warunki formalne. Konieczna jest także pozytywna prognoza z art. 77 Kodeksu karnego, czyli przekonanie sądu, że postawa skazanej, jej właściwości i warunki osobiste, okoliczności popełnienia przestępstwa oraz zachowanie po skazaniu uzasadniają przekonanie, że po zwolnieniu będzie przestrzegała porządku prawnego.

Czy roczna przerwa może składać się z kilku decyzji?

W praktyce przerwa bywa przedłużana kilkoma kolejnymi postanowieniami. Dla art. 155 k.k.w. istotne jest, aby przerwa w wykonywaniu kary trwała co najmniej rok w sposób ciągły. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się także, że pojęcie przerwy może obejmować nie tylko przerwę udzieloną na podstawie art. 153 k.k.w., lecz również okres, w którym po wprowadzeniu kary do wykonania skazany jej dalej nie odbywał z powodu zawieszenia postępowania wykonawczego z przyczyn zdrowotnych lub osobistych odpowiadających przerwie.

Nie oznacza to jednak, że każde przebywanie na wolności po wyroku liczy się jako przerwa. Jeżeli sprawa dotyczyła wyłącznie odroczenia przed rozpoczęciem wykonywania kary, należy zachować ostrożność i sprawdzić dokładną treść postanowień sądu.

Zły stan zdrowia a dalsze odbywanie kary

Jeżeli skazana cierpi na chorobę psychiczną albo inną ciężką chorobę uniemożliwiającą wykonywanie kary, sąd odracza wykonanie kary do czasu ustania przeszkody. Za ciężką chorobę uznaje się taki stan, w którym umieszczenie skazanej w zakładzie karnym może zagrażać jej życiu lub spowodować dla zdrowia poważne niebezpieczeństwo.

Gdy skazana już odbywa karę, właściwą instytucją jest przerwa w wykonaniu kary. Sąd penitencjarny udziela jej w wypadku choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby uniemożliwiającej wykonywanie kary. Może także udzielić przerwy, jeżeli przemawiają za tym ważne względy rodzinne lub osobiste.

Sama diagnoza albo skierowanie na rehabilitację nie zawsze wystarczą. Najważniejsze jest wykazanie, że stan zdrowia realnie uniemożliwia wykonywanie kary albo że dalszy pobyt w więzieniu powodowałby poważne ryzyko. Przy ocenie sprawy znaczenie ma więc zły stan zdrowia w izolacji, zwłaszcza gdy leczenie psychiatryczne, neurologiczne lub rehabilitacyjne nie może być skutecznie prowadzone w warunkach więziennych.

Co złożyć do sądu?

Jeżeli spełnione są przesłanki z art. 155 k.k.w., należy złożyć do sądu penitencjarnego wniosek o warunkowe zwolnienie z odbycia reszty kary. Wniosek powinien wskazywać daty odbywania kary, datę rozpoczęcia przerwy, łączny czas przerwy oraz informację, że kara albo suma kar nie przekracza 3 lat.

Do wniosku warto dołączyć:

• postanowienia o udzieleniu przerwy lub jej przedłużeniu,
• aktualną dokumentację medyczną, w tym zaświadczenia od psychiatry, neurologa, ortopedy albo rehabilitanta,
• skierowania do szpitala, potwierdzenia terminów przyjęcia i harmonogram rehabilitacji,
• informację o dotychczasowym leczeniu i skutkach ewentualnego przerwania terapii,
• dokumenty potwierdzające miejsce pobytu, wsparcie rodziny, przestrzeganie prawa oraz wykonywanie obowiązków nałożonych przez sąd.

Jeżeli przesłanki z art. 155 k.k.w. nie są jeszcze spełnione, można rozważyć wniosek o dalszą przerwę w wykonaniu kary, ewentualnie o odroczenie albo zawieszenie postępowania wykonawczego, zależnie od tego, na jakim etapie znajduje się sprawa.

Czy sąd może nakazać powrót do zakładu karnego?

Tak. Jeżeli przerwa nie zostanie przedłużona, wniosek o warunkowe zwolnienie zostanie oddalony albo ustaną przyczyny zdrowotne, sąd może doprowadzić do dalszego wykonywania kary. Przerwa lub odroczenie mogą zostać odwołane m.in. wtedy, gdy ustanie powód, dla którego ich udzielono, skazana nie korzysta z nich zgodnie z celem, rażąco narusza porządek prawny albo nie wykonuje obowiązków nałożonych przez sąd.

W czasie przerwy trzeba więc rygorystycznie przestrzegać zaleceń sądu, leczyć się zgodnie z dokumentacją i nie dopuszczać do sytuacji, które mogłyby zostać uznane za nadużycie przerwy. Jeżeli pojawiają się nowe terminy szpitalne, pogorszenie stanu zdrowia albo zmiana diagnozy, należy jak najszybciej przedstawić to sądowi.

FAQ

Czy choroba automatycznie zwalnia z reszty kary więzienia?

Nie. Choroba może uzasadniać odroczenie, przerwę albo dalsze przedłużenie przerwy, ale zwolnienie z reszty kary wymaga decyzji sądu. Przy art. 155 k.k.w. trzeba spełnić warunki formalne i przekonać sąd, że skazana daje pozytywną prognozę na przyszłość.

Czy po odbyciu ponad 6 miesięcy i rocznej przerwie trzeba wracać do więzienia?

Nie zawsze. Jeżeli kara albo suma kar nie przekracza 3 lat, można złożyć wniosek o warunkowe zwolnienie z reszty kary. Do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia trzeba jednak pilnować terminów i decyzji sądu, bo samo złożenie wniosku nie zawsze wstrzymuje dalsze czynności wykonawcze.

Czy odroczenie i przerwa w karze to to samo?

Nie. Odroczenie dotyczy zasadniczo sytuacji przed rozpoczęciem odbywania kary, a przerwa występuje wtedy, gdy kara została już wprowadzona do wykonania i następnie czasowo przerwana. Dla art. 155 k.k.w. to rozróżnienie jest kluczowe.

Jakie dokumenty są najważniejsze przy chorobie psychicznej lub paraliżu po operacji?

Najważniejsze są aktualne zaświadczenia i opinie specjalistów, dokumentacja leczenia szpitalnego, terminy planowanych zabiegów lub rehabilitacji oraz wyjaśnienie, dlaczego leczenie w warunkach izolacji byłoby niemożliwe albo niebezpieczne dla zdrowia.

Czy sąd może odmówić mimo spełnienia warunków z art. 155 k.k.w.?

Tak. Przepis mówi, że sąd może warunkowo zwolnić skazanego, a nie że musi to zrobić. Odmowa jest możliwa zwłaszcza wtedy, gdy zachowanie skazanej, brak leczenia, naruszenia prawa albo negatywna opinia wskazują, że cele kary nie zostałyby osiągnięte.

Podsumowanie

Jeżeli po odbyciu ponad 6 miesięcy kary została udzielona co najmniej roczna przerwa, a kara albo suma kar pozbawienia wolności nie przekracza 3 lat, można ubiegać się o warunkowe zwolnienie z reszty kary na podstawie art. 155 k.k.w. Nie jest to jednak automatyczne zakończenie sprawy. Sąd bada dokumenty, stan zdrowia, przebieg leczenia, zachowanie na wolności i prognozę na przyszłość.

W sprawach zdrowotnych najważniejsze jest szybkie zgromadzenie aktualnej dokumentacji medycznej i właściwe nazwanie wniosku. Inaczej wygląda sytuacja osoby, która dopiero ubiega się o odroczenie, inaczej osoby korzystającej z przerwy, a jeszcze inaczej skazanej, wobec której możliwe jest już warunkowe zwolnienie z reszty kary.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz.U. 1997 nr 90 poz. 557.

2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553.

3. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2008 r., sygn. I KZP 22/08 - orzeczenie SN.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.