- Sam fakt znalezienia telefonu nie daje prawa do zatrzymania go ani używania z własną kartą SIM.
- Przywłaszczenie rzeczy znalezionej jest co do zasady zagrożone grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
- Jeżeli wartość telefonu nie przekracza 800 zł, czyn może zostać zakwalifikowany jako wykroczenie z art. 119 Kodeksu wykroczeń.
- Wezwania na policję nie należy ignorować; kolizję z wyjazdem trzeba od razu zgłosić i poprosić o zmianę terminu.
- Dobrowolny zwrot rzeczy, naprawienie szkody, brak wcześniejszej karalności i postawa sprawcy mogą mieć znaczenie dla łagodniejszego zakończenia sprawy.
Czy znaleziony telefon można zatrzymać?
Nie. Telefon pozostaje cudzą rzeczą ruchomą, nawet jeżeli leży na przystanku, jest rozładowany, nie ma karty SIM albo nie da się od razu ustalić właściciela. Znalazca powinien zachować się tak, aby umożliwić właścicielowi odzyskanie rzeczy, a nie tak, jakby telefon stał się jego własnością.
Jeżeli wiadomo, do kogo telefon należy, należy niezwłocznie zawiadomić tę osobę i wezwać ją do odbioru. Jeżeli właściciel jest nieznany, co do zasady trzeba zawiadomić właściwego starostę, obecnie właściwego ze względu na miejsce znalezienia rzeczy. Znalazca może też zgłosić rzecz staroście właściwemu dla swojego miejsca zamieszkania, który przekaże sprawę właściwemu staroście miejsca znalezienia.
Jeżeli telefon został znaleziony w budynku publicznym, sklepie, galerii, urzędzie, poczekalni, innym pomieszczeniu otwartym dla publiczności albo w środku transportu publicznego, należy oddać go właściwemu zarządcy tego miejsca lub środka transportu. W praktyce warto poprosić o potwierdzenie przyjęcia rzeczy, bo później może ono chronić znalazcę przed zarzutem, że zatrzymał telefon dla siebie.
Trzeba też pamiętać, że przepisy o rzeczach znalezionych zostały zmienione od 19 maja 2026 r. Do rzeczy znalezionych przed tą datą stosuje się przepisy dotychczasowe w zakresie procedury cywilnej. Nie zmienia to jednak podstawowej zasady: zatrzymanie i używanie cudzej rzeczy może rodzić odpowiedzialność karną lub wykroczeniową.
Przywłaszczenie rzeczy znalezionej
Art. 284 Kodeksu karnego typizuje przestępstwo przywłaszczenia. Typ podstawowy polega na przywłaszczeniu cudzej rzeczy ruchomej lub prawa majątkowego i jest zagrożony karą pozbawienia wolności do 3 lat. W praktyce przepisy te obejmują także inne formy przestępstwa przywłaszczenia, zależnie od rodzaju rzeczy i okoliczności sprawy.
Dla telefonu znalezionego na przystanku najważniejszy jest art. 284 § 3 Kodeksu karnego. Przepis przewiduje łagodniejszą odpowiedzialność w wypadku mniejszej wagi albo przywłaszczenia rzeczy znalezionej: grzywnę, karę ograniczenia wolności albo karę pozbawienia wolności do roku. Gdy rzecz została powierzona tylko czasowo, warto odrębnie ocenić nieoddanie wypożyczonej rzeczy i moment, w którym zachowanie może zostać uznane za przywłaszczenie.
O przywłaszczeniu nie przesądza samo podniesienie telefonu z ziemi. Kluczowe jest to, czy z zachowania osoby wynika zamiar potraktowania rzeczy jak swojej, czyli np. zatrzymanie telefonu, włożenie własnej karty SIM, korzystanie z urządzenia przez dłuższy czas, brak prób oddania rzeczy i brak zgłoszenia znaleziska. Im dłużej telefon był używany jak własny, tym trudniej przekonująco twierdzić, że znalazca jedynie przechowywał cudzą rzecz. W sprawach dotyczących znalezionych rzeczy warto odróżnić je od sytuacji takich jak przywłaszczenie znalezionej karty płatniczej.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Przestępstwo czy wykroczenie?
W sprawach o zatrzymanie znalezionego telefonu bardzo ważna jest wartość urządzenia. Obecnie art. 119 § 1 Kodeksu wykroczeń przewiduje odpowiedzialność za kradzież lub przywłaszczenie cudzej rzeczy ruchomej, jeżeli jej wartość nie przekracza 800 zł. Sankcją jest areszt, ograniczenie wolności albo grzywna.
Jeżeli więc telefon był wart nie więcej niż 800 zł, sprawa może zostać potraktowana jako wykroczenie, a nie przestępstwo z art. 284 Kodeksu karnego. Jeżeli jego wartość była wyższa, wchodzi w grę odpowiedzialność karna za przestępstwo przywłaszczenia rzeczy znalezionej. Wycena telefonu powinna uwzględniać jego realną wartość rynkową w chwili czynu, a nie cenę nowego modelu, jeżeli telefon był używany.
W postępowaniu wykroczeniowym również mogą pojawić się konsekwencje finansowe. Poza karą sąd może orzec obowiązek zapłaty równowartości przywłaszczonego mienia, jeżeli szkoda nie została naprawiona. Zwrócenie telefonu albo naprawienie szkody ma więc znaczenie praktyczne niezależnie od tego, czy sprawa zostanie zakwalifikowana jako przestępstwo, czy wykroczenie.
Co zrobić po wezwaniu na policję?
Wezwania na policję nie należy ignorować. Jeżeli termin przesłuchania przypada w czasie zaplanowanego wyjazdu, najlepiej natychmiast skontaktować się z jednostką wskazaną w wezwaniu, wyjaśnić sytuację i złożyć prośbę o wyznaczenie wcześniejszego albo późniejszego terminu. Warto zrobić to pisemnie lub przynajmniej zachować dowód kontaktu, np. potwierdzenie nadania pisma, wiadomość e-mail, potwierdzenie z ePUAP albo notatkę z rozmowy z nazwiskiem funkcjonariusza.
Do prośby warto dołączyć dokumenty potwierdzające wyjazd, np. bilety, rezerwację, potwierdzenie urlopu albo dokumentację medyczną, jeżeli przeszkoda ma taki charakter. Organ może zgodzić się na zmianę terminu, ale nie dzieje się to automatycznie. Sam fakt wykupionego wyjazdu nie zwalnia z obowiązku stawienia się, dopóki termin nie zostanie zmieniony.
Jeżeli dana osoba jest wzywana jako świadek, nieusprawiedliwione niestawiennictwo może skutkować karą pieniężną do 3000 zł, a w określonych sytuacjach także zarządzeniem zatrzymania i przymusowego doprowadzenia. Jeżeli osoba występuje już jako podejrzana, powinna dodatkowo pilnować obowiązku informowania organu o zmianie miejsca zamieszkania lub pobytu trwającej dłużej niż 7 dni, w tym o pobycie za granicą.
Podejrzany ma prawo wiedzieć, czego dotyczy zarzut, może ustanowić obrońcę, składać wyjaśnienia albo odmówić ich składania. Przed przesłuchaniem warto przygotować chronologię zdarzeń: kiedy i gdzie telefon znaleziono, czy podejmowano próby ustalenia właściciela, dlaczego telefon nie został oddany wcześniej i czy urządzenie zostało zwrócone lub zabezpieczone przez policję.
Czy wiek i niewiedza mogą łagodzić odpowiedzialność?
Wiek, brak wcześniejszej karalności, stan zdrowia, sytuacja osobista, współpraca z organami i dobrowolne naprawienie szkody mogą przemawiać za łagodniejszym potraktowaniem sprawcy. Nie oznacza to jednak, że osoba starsza automatycznie uniknie odpowiedzialności za zatrzymanie i używanie znalezionego telefonu.
Samo twierdzenie, że ktoś nie wiedział, iż znaleziony telefon trzeba oddać, zwykle nie wystarcza. Kodeks karny przewiduje wprawdzie wyłączenie odpowiedzialności w razie usprawiedliwionej nieświadomości bezprawności, ale jest to sytuacja wyjątkowa. W typowej sprawie organ będzie badał, czy rozsądna osoba mogła zorientować się, że cudzej rzeczy nie wolno zatrzymać i używać jak własnej.
Znaczenie może mieć natomiast zachowanie po ujawnieniu sprawy: wydanie telefonu, przeproszenie pokrzywdzonego, pokrycie szkody, zgoda na mediację, wyjaśnienie okoliczności i brak utrudniania postępowania. Środki kompensacyjne służą naprawieniu szkody wyrządzonej przestępstwem, a w niektórych sytuacjach naprawienie szkody a odstąpienie od kary mogą być ze sobą ściśle powiązane.
Zgodnie z art. 59 Kodeksu karnego, jeżeli przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat albo karą łagodniejszego rodzaju, a społeczna szkodliwość czynu nie jest znaczna, sąd może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli jednocześnie orzeka odpowiedni środek i cele kary zostaną spełnione. Dodatkowo art. 295 Kodeksu karnego pozwala w sprawach dotyczących m.in. przywłaszczenia zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia, gdy sprawca dobrowolnie naprawił szkodę w całości.
Jak bezpiecznie postąpić ze znalezionym telefonem?
Najbezpieczniej nie korzystać z urządzenia, nie przeglądać prywatnych danych i nie wkładać własnej karty SIM. Można zabezpieczyć telefon przed uszkodzeniem i jak najszybciej przekazać go właściwemu podmiotowi. Jeżeli telefon znaleziono w autobusie, pociągu, urzędzie, galerii handlowej lub innym miejscu publicznym, właściwy będzie zarządca tego miejsca albo środka transportu. W innych przypadkach zasadniczo należy zawiadomić właściwego starostę lub przekazać rzecz w trybie przewidzianym dla rzeczy znalezionych. Jeżeli konflikt obejmował również uszkodzenie urządzenia należącego do drugiej osoby, pomocne jest omówienie: zniszczenie telefonu partnera podczas kłótni.
W praktyce wiele osób oddaje znalezione telefony na policję, zwłaszcza gdy nie wiedzą, gdzie znajduje się biuro rzeczy znalezionych albo gdy telefon może pochodzić z kradzieży. Warto uzyskać potwierdzenie przekazania urządzenia. Takie potwierdzenie może mieć później duże znaczenie, jeżeli właściciel zgłosi utratę telefonu, a sprawą zainteresują się organy ścigania.
Jeżeli sprawa dotyczy danych w telefonie albo dostępu do urządzenia, pomocny może być artykuł: włamanie do telefonu.
Warunkowe umorzenie i znaczenie naprawienia szkody
W sprawie osoby dotychczas niekaranej, która oddała telefon, wyjaśniła okoliczności, pojednała się z właścicielem i naprawiła szkodę, można rozważyć warunkowe umorzenie postępowania. Rozstrzygnięcie zależy m.in. od stopnia winy i społecznej szkodliwości, jasności okoliczności czynu, wcześniejszej niekaralności oraz prognozy, że sprawca będzie przestrzegał prawa.
Zwrot telefonu lub porozumienie z pokrzywdzonym nie kończą automatycznie postępowania, ale mogą istotnie wpłynąć na jego wynik. Pomocne są potwierdzenie zwrotu urządzenia, oświadczenie o naprawieniu szkody i braku dalszych roszczeń, przeprosiny oraz dokumenty potwierdzające dotychczasową niekaralność i stabilny tryb życia. Jeżeli czyn obejmuje elektroniczne potwierdzenie tożsamości lub podpis, osobno trzeba przeanalizować użycie cudzego profilu zaufanego lub podrobienie podpisu elektronicznego.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak podobne sytuacje mogą być oceniane w praktyce. Ostateczna kwalifikacja zależy od wartości telefonu, zamiaru znalazcy, czasu używania urządzenia i tego, czy podejmowano realne próby zwrotu rzeczy.
Pani Anna znalazła smartfon na ławce w poczekalni przychodni. Nie próbowała odblokowywać urządzenia ani wkładać własnej karty SIM. Od razu przekazała telefon w recepcji i poprosiła o krótkie potwierdzenie. W takiej sytuacji jej zachowanie wskazuje na zamiar zwrotu rzeczy, a nie na przywłaszczenie.
Pan Marek znalazł telefon na przystanku, zabrał go do domu, po kilku dniach włożył własną kartę SIM i korzystał z urządzenia przez kilka miesięcy. Gdy telefon został namierzony, tłumaczył, że nikt się po niego nie zgłaszał. Takie zachowanie może zostać potraktowane jako przywłaszczenie rzeczy znalezionej, zwłaszcza jeżeli telefon miał wartość przekraczającą 800 zł.
Pani Katarzyna zatrzymała starszy telefon wart około 500 zł i używała go jako telefonu zastępczego. Po zgłoszeniu sprawy przez właściciela urządzenie odzyskano. Ze względu na wartość telefonu sprawa może zostać oceniona jako wykroczenie z art. 119 Kodeksu wykroczeń, ale nadal może zakończyć się grzywną albo inną sankcją.
- Znaleziony telefon
FAQ
Czy znaleziony telefon bez karty SIM można zatrzymać?
Nie. Brak karty SIM, rozładowana bateria albo blokada ekranu nie oznaczają, że właściciel porzucił telefon. Telefon trzeba zwrócić właścicielowi albo przekazać zgodnie z przepisami o rzeczach znalezionych.
Czy używanie znalezionego telefonu zawsze jest przestępstwem?
Nie zawsze. Jeżeli wartość telefonu nie przekracza 800 zł, czyn może być wykroczeniem z art. 119 Kodeksu wykroczeń. Jeżeli wartość jest wyższa albo okoliczności wskazują na poważniejszy czyn, w grę wchodzi przestępstwo przywłaszczenia.
Czy oddanie telefonu po wezwaniu policji kończy sprawę?
Nie musi kończyć sprawy automatycznie, ale może istotnie pomóc. Zwrot rzeczy, naprawienie szkody i współpraca z organami mogą wpływać na ocenę społecznej szkodliwości, wymiar kary albo możliwość łagodniejszego zakończenia postępowania.
Czy można przełożyć przesłuchanie z powodu wyjazdu?
Można o to wnioskować, najlepiej niezwłocznie po otrzymaniu wezwania. Trzeba wskazać powód, dołączyć dowody wyjazdu i uzyskać potwierdzenie zmiany terminu. Dopóki organ nie zmieni terminu, wezwanie pozostaje aktualne.
Czy niewiedza, że telefon trzeba oddać, zwalnia z odpowiedzialności?
Zwykle nie. Usprawiedliwiona nieświadomość bezprawności jest wyjątkiem i wymaga szczególnych okoliczności. W praktyce częściej znaczenie mają dobra postawa, brak wcześniejszej karalności, wiek, stan zdrowia, niska wartość telefonu i naprawienie szkody.
Podsumowanie
Znalezienie telefonu nie oznacza nabycia jego własności. Zatrzymanie urządzenia i korzystanie z niego może zostać uznane za przywłaszczenie rzeczy znalezionej, a w zależności od wartości telefonu i okoliczności sprawy może być przestępstwem albo wykroczeniem. Najbezpieczniej nie używać telefonu, nie przeglądać danych, przekazać go właściwemu podmiotowi i zachować potwierdzenie. Jeżeli sprawa trafiła już na policję, warto działać szybko: wyjaśnić kolizję terminu, uporządkować dokumenty, rozważyć naprawienie szkody i przygotować się do przesłuchania.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń - Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114
3. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555
4. Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o rzeczach znalezionych - Dz.U. 2015 poz. 397
5. Ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o rzeczach znalezionych oraz ustawy - Kodeks cywilny - Dz.U. 2026 poz. 184
6. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
