Kiedy skazany może starać się o przepustkę lub o zwolnienie warunkowe?

Kiedy skazany może starać się o warunkowe zwolnienie?

Warunkowe przedterminowe zwolnienie polega na tym, że sąd penitencjarny zwalnia skazanego z odbycia reszty kary pozbawienia wolności, ale tylko wtedy, gdy spełnione są dwa warunki. Po pierwsze, skazany musi odbyć wymaganą część kary. Po drugie, jego postawa, właściwości i warunki osobiste, okoliczności popełnienia czynu oraz zachowanie po przestępstwie i w czasie odbywania kary muszą uzasadniać przekonanie, że po wyjściu będzie przestrzegał porządku prawnego.

Sam upływ wymaganego terminu nie daje prawa do zwolnienia. Jest to dopiero najwcześniejszy moment, w którym można skutecznie domagać się rozpoznania wniosku. Sąd ocenia między innymi zachowanie w zakładzie karnym, nagrody i kary dyscyplinarne, udział w terapii lub programach resocjalizacyjnych, kontakty rodzinne, plan zamieszkania i pracy po wyjściu oraz stosunek do popełnionego czynu.

W wyroku trzeba też sprawdzić, czy sąd nie wyznaczył surowszych ograniczeń do skorzystania z warunkowego zwolnienia niż wynikające z ogólnych zasad. Przy karze 2 lat i 6 miesięcy nie chodzi zwykle o całkowity zakaz warunkowego zwolnienia, ale o możliwe przesunięcie najwcześniejszego terminu.

Jak recydywa wpływa na termin zwolnienia?

Przy podstawowej zasadzie skazanego można warunkowo zwolnić po odbyciu co najmniej połowy kary. Jeżeli jednak skazany odpowiada jako recydywista z art. 64 § 1 Kodeksu karnego, warunkowe zwolnienie jest możliwe dopiero po odbyciu dwóch trzecich kary. Jeżeli chodzi o recydywę wielokrotną z art. 64 § 2 K.k., art. 64a K.k. albo prawomocnie stwierdzone bezprawne utrudnianie wykonania kary pozbawienia wolności, próg wynosi trzy czwarte kary.

Dla kary 2 lat i 6 miesięcy, czyli 30 miesięcy, najważniejsze terminy wyglądają następująco:

• bez recydywy z art. 64 K.k. - po odbyciu co najmniej 15 miesięcy, czyli 1 roku i 3 miesięcy,
• przy art. 64 § 1 K.k. - po odbyciu 20 miesięcy, czyli 1 roku i 8 miesięcy,
• przy art. 64 § 2 K.k., art. 64a K.k. albo utrudnianiu wykonania kary - po odbyciu 22,5 miesiąca, czyli około 1 roku, 10 miesięcy i 15 dni.

Dokładną datę oblicza administracja zakładu karnego na podstawie daty rozpoczęcia odbywania kary, zaliczonych okresów rzeczywistego pozbawienia wolności, ewentualnej kary łącznej oraz kolejności wykonywania kar. Inaczej liczone są progi dla skazanego, którego dotyczy przeniesienie wyroku z zagranicy, dlatego w takich sprawach warto sprawdzić dokumenty wykonawcze, a nie tylko sam wymiar kary.

Kto składa wniosek o warunkowe zwolnienie?

Wniosek o warunkowe zwolnienie może złożyć skazany, jego obrońca, dyrektor zakładu karnego albo sądowy kurator zawodowy. Sprawę rozpoznaje sąd penitencjarny, którym co do zasady jest sąd okręgowy właściwy dla miejsca pobytu skazanego.

We wniosku warto opisać, dlaczego skazany daje pozytywną prognozę na przyszłość. Praktycznie przydatne są dokumenty potwierdzające miejsce zamieszkania po zwolnieniu, możliwość podjęcia pracy, wsparcie rodziny, odbycie terapii, naprawienie szkody lub realny plan jej naprawienia, brak kar dyscyplinarnych i pozytywną opinię wychowawcy.

Jeżeli sąd odmówi warunkowego zwolnienia, to przy karze lub sumie kar nieprzekraczającej 5 lat wniosek skazanego albo obrońcy złożony przed upływem 6 miesięcy od odmowy zasadniczo nie będzie rozpoznany. Przy karze lub sumie kar powyżej 5 lat okres ten wynosi rok.

Kiedy można starać się o przepustkę?

Przepustka zależy przede wszystkim od typu zakładu karnego oraz od oceny zachowania skazanego. W zakładzie półotwartym skazanemu można udzielać przepustek nie częściej niż raz na dwa miesiące, łącznie na okres nieprzekraczający 14 dni w roku. W zakładzie otwartym przepustki mogą być udzielane nie częściej niż raz w miesiącu, łącznie na okres nieprzekraczający 28 dni w roku.

Do takich przepustek stosuje się między innymi zasadę, że mogą być przyznane skazanemu, którego postawa w czasie odbywania kary uzasadnia przypuszczenie, że w czasie pobytu poza zakładem będzie przestrzegał porządku prawnego, po odbyciu co najmniej połowy tej części kary, po której mógłby być warunkowo zwolniony.

Przy karze 2 lat i 6 miesięcy oznacza to orientacyjnie, że skazany bez recydywy może ubiegać się o taką przepustkę po odbyciu około 7,5 miesiąca, skazany z art. 64 § 1 K.k. po około 10 miesiącach, a skazany z art. 64 § 2 K.k. po odbyciu około połowy z progu trzech czwartych kary. Są to jednak tylko progi minimalne. Decyzja nadal zależy od typu zakładu, zachowania skazanego, oceny ryzyka i decyzji dyrektora zakładu karnego.

W zakładzie zamkniętym skazany nie korzysta z typowych przepustek przewidzianych dla zakładów półotwartych i otwartych. Możliwe są jednak inne formy czasowego opuszczenia zakładu, na przykład zezwolenie na opuszczenie zakładu karnego na czas do 5 dni w celu odwiedzenia poważnie chorego członka rodziny, udziału w pogrzebie członka rodziny albo w innych szczególnie ważnych wypadkach. Takiej zgody udziela dyrektor zakładu karnego, a sposób opuszczenia zakładu może obejmować konwój, asystę osoby godnej zaufania albo samodzielne opuszczenie zakładu.

Co wpływa na decyzję sądu lub dyrektora zakładu?

W praktyce największe znaczenie ma nie samo złożenie wniosku, ale jego przygotowanie i sytuacja skazanego w zakładzie karnym. Przy warunkowym zwolnieniu sąd bierze pod uwagę prognozę kryminologiczno-społeczną. Przy przepustce dyrektor zakładu karnego ocenia, czy pobyt poza zakładem nie stworzy ryzyka naruszenia porządku prawnego.

Na korzyść skazanego przemawiają zwykle: dobra opinia wychowawcy, brak aktualnych kar dyscyplinarnych, nagrody, wykonywanie pracy, nauka, udział w terapii, realne miejsce pobytu po wyjściu, kontakt z rodziną, plan zatrudnienia oraz naprawienie szkody albo podjęcie starań w tym kierunku. Negatywnie mogą działać ucieczki, naruszenia dyscypliny, odmowa terapii, konfliktowe zachowanie, brak planu po opuszczeniu zakładu lub nowe postępowania karne.

Co dzieje się po warunkowym zwolnieniu?

Po warunkowym zwolnieniu pozostała część kary staje się okresem próby. Co do zasady okres próby nie może być krótszy niż 2 lata ani dłuższy niż 5 lat, a wobec skazanego z art. 64 § 2 K.k. albo art. 64a K.k. nie może być krótszy niż 3 lata. Sąd może oddać zwolnionego pod dozór i nałożyć na niego obowiązki, a w przypadku recydywistów dozór jest obowiązkowy.

Po zwolnieniu warunkowym obowiązują obowiązki w okresie próby, w tym współpraca z kuratorem, przestrzeganie porządku prawnego i wykonywanie obowiązków wskazanych przez sąd. Jeżeli zwolniony rażąco narusza porządek prawny, uchyla się od dozoru lub popełni nowe przestępstwo, sąd może albo musi odwołać warunkowe zwolnienie, zależnie od rodzaju naruszenia.

FAQ

Podsumowanie

Przy karze 2 lat i 6 miesięcy termin ubiegania się o warunkowe zwolnienie zależy przede wszystkim od tego, czy w sprawie występuje recydywa z art. 64 K.k. Bez recydywy próg wynosi połowę kary, przy art. 64 § 1 K.k. dwie trzecie, a przy art. 64 § 2 K.k. trzy czwarte. Przepustka zależy natomiast od typu zakładu, minimalnego progu związanego z terminem warunkowego zwolnienia oraz od oceny zachowania skazanego.

Po pełnym wykonaniu kary albo po pomyślnym zakończeniu okresu próby kolejnym ważnym etapem może być zatarcie skazania. Termin i warunki zatarcia zależą jednak od rodzaju kary, wykonania środków karnych, środków kompensacyjnych oraz ewentualnych kolejnych skazań.

Źródła

• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, w szczególności art. 64, art. 77, art. 78 i art. 80 - ISAP.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy, w szczególności art. 91-93, art. 138-141a, art. 159-162 oraz art. 164-165 - ISAP.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.