Grożenie przez sąsiada śmiercią – co zrobić?

Czy groźby zza ściany mogą być przestępstwem?

Tak. Według art. 190 § 1 Kodeksu karnego przestępstwem jest grożenie innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę albo na szkodę osoby dla niej najbliższej, jeżeli groźba wzbudza u osoby, do której została skierowana albo której dotyczy, uzasadnioną obawę, że będzie spełniona. Zapowiedź w rodzaju „zabiję ciebie i twoją rodzinę” może więc spełniać znamiona groźby karalnej, jeżeli z okoliczności wynika, że dotyczy Pana albo Pana bliskich.

Nie jest konieczne, aby sprawca stanął przed pokrzywdzonym i powiedział groźbę wprost. Znaczenie mają okoliczności: wcześniejszy konflikt z sąsiadem, powtarzalność wypowiedzi, ton głosu, pora, miejsce, zachowanie po wypowiedzeniu słów, a także to, czy sprawca wie, że jest słyszany. Sama cienka ściana nie przesądza jeszcze o odpowiedzialności karnej, ale może być jednym z elementów całej sytuacji.

W praktyce organy ścigania będą badały, czy groźba była realnie związana z konkretną osobą i czy obawa pokrzywdzonego była uzasadniona. Nie wystarczy więc samo poczucie dyskomfortu. Trzeba pokazać, dlaczego słowa sąsiada mogły być odebrane jako skierowane właśnie do Pana i dlaczego obawa przed ich spełnieniem była racjonalna.

Jak zgłosić groźby policji albo prokuraturze?

Jeżeli obawia się Pan o życie lub zdrowie swoje albo rodziny, a sytuacja dzieje się właśnie teraz, należy dzwonić pod numer 112. W pozostałych przypadkach można złożyć zawiadomienie na komisariacie policji albo pisemnie w prokuraturze rejonowej właściwej dla miejsca zdarzenia.

W zawiadomieniu warto napisać konkretnie:

• kiedy i jak często padały groźby, najlepiej z datami i godzinami,
• jakie dokładnie słowa zostały wypowiedziane,
• dlaczego uważa Pan, że były kierowane do Pana albo dotyczyły Pana rodziny,
• czy wcześniej dochodziło do konfliktów, awantur, zaczepek albo innych niepokojących zachowań,
• czy są osoby, które mogły słyszeć groźby albo widzieć zachowanie sąsiada,
• czy posiada Pan nagrania, notatki, wiadomości, zgłoszenia do administracji budynku albo wcześniejsze numery interwencji.

Przy groźbie karalnej należy wyraźnie złożyć wniosek o ściganie, np. zdaniem: „Wnoszę o ściganie sprawcy przestępstwa groźby karalnej”. Po złożeniu takiego wniosku postępowanie toczy się z urzędu. Wniosek można cofnąć tylko w przewidzianym przepisami trybie, za zgodą właściwego organu, a ponowne złożenie wniosku po skutecznym cofnięciu jest niedopuszczalne.

Od 1 października 2023 r. obowiązuje też art. 12 § 4 k.p.k. W sprawie o groźbę karalną z art. 190 § 1 k.k. można wszcząć i prowadzić postępowanie pomimo niezłożenia wniosku, jeżeli zachodzi duże prawdopodobieństwo, że brak wniosku wynika z obawy pokrzywdzonego przed odwetem albo przemawia za tym interes społeczny. W praktyce mimo tej regulacji warto złożyć wniosek wprost, bo usuwa to wątpliwości formalne.

Dowody w sprawie gróźb od sąsiada

Brak nagrania nie zamyka drogi do zgłoszenia sprawy. Dowodem mogą być Pana zeznania, zeznania domowników i sąsiadów, zapiski z datami zdarzeń, wcześniejsze interwencje policji, zgłoszenia do spółdzielni lub wspólnoty, korespondencja, a także nagrania dźwięku z własnego mieszkania.

Jeżeli groźby powtarzają się regularnie, warto prowadzić prosty dziennik zdarzeń. Przy każdej sytuacji należy zanotować datę, godzinę, dokładne słowa, czas trwania, reakcję domowników oraz to, czy ktoś inny mógł słyszeć wypowiedzi. Taki zapis nie zastępuje innych dowodów, ale pomaga uporządkować sprawę i uwiarygadnia powtarzalność zachowania.

Nagranie wykonane telefonem może zostać przedstawione organom ścigania, zwłaszcza gdy dokumentuje dźwięki słyszalne w Pana mieszkaniu. Trzeba jednak unikać działań naruszających prywatność innych osób, takich jak montowanie urządzeń w cudzym lokalu, podsłuchiwanie rozmów w sposób ingerujący w cudzą sferę prywatną czy włamywanie się do urządzeń. Najbezpieczniej zachować oryginalny plik, nie przerabiać nagrania i zapisać okoliczności jego powstania.

Groźba karalna, stalking czy zmuszanie?

Jednorazowa albo powtarzająca się zapowiedź zabicia lub pobicia może być oceniana jako groźba karalna z art. 190 k.k. Jeżeli jednak zachowanie sąsiada ma charakter długotrwały, powtarzalny i powoduje uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza prywatność, trzeba rozważyć także art. 190a k.k., czyli uporczywe nękanie.

Jeżeli sąsiad groźbami próbuje zmusić Pana do określonego zachowania, np. do wyprowadzki, zaprzestania korzystania z mieszkania, tolerowania hałasu albo rezygnacji ze zgłaszania problemu, może pojawić się kwalifikacja z art. 191 k.k. Szczególne znaczenie w sprawach sąsiedzkich ma art. 191 § 1a k.k., który dotyczy uporczywego albo istotnego utrudniania korzystania z zajmowanego lokalu mieszkalnego w celu zmuszenia innej osoby do określonego działania, zaniechania lub znoszenia.

Jak działać bez eskalowania konfliktu?

W sprawach sąsiedzkich łatwo o dalszą eskalację. Dlatego zgłaszając sprawę, należy opisywać fakty spokojnie i precyzyjnie. Lepiej używać sformułowań „podejrzewam”, „słyszałem”, „obawiam się”, „wnoszę o sprawdzenie”, niż publicznie przesądzać, że sąsiad popełnił przestępstwo. O winie rozstrzyga sąd.

Nie warto odpowiadać groźbami, prowokować konfrontacji ani samodzielnie nachodzić sąsiada. Jeżeli zachowanie się powtarza, można równolegle zawiadomić administrację budynku lub dzielnicowego, ale postępowanie karne uruchamia zgłoszenie do policji albo prokuratury. Gdy są inne osoby pokrzywdzone, warto ustalić, czy również zgłoszą swoje obserwacje.

W tle może pojawić się także odpowiedzialność za bezpodstawne publiczne oskarżenia, pomówienia albo zniewagi. Dlatego pisma do organów powinny zawierać fakty, daty i dowody, a nie emocjonalne etykiety. To nie osłabia zgłoszenia, przeciwnie, zwykle zwiększa jego wiarygodność.

FAQ

Czy mogę zgłosić groźby bez nagrania?

Tak. Pokrzywdzony może złożyć zawiadomienie bez nagrania, a jego zeznania są dowodem. Nagranie, świadkowie, notatki i wcześniejsze zgłoszenia zwiększają jednak szanse na skuteczne wyjaśnienie sprawy.

Czy groźba musi być wypowiedziana bezpośrednio do mnie?

Nie zawsze. Obecne brzmienie art. 190 k.k. obejmuje osobę, do której groźba została skierowana albo której dotyczy. Trzeba jednak wykazać, że groźba rzeczywiście odnosiła się do Pana lub Pana bliskich i wzbudziła uzasadnioną obawę.

Czy muszę złożyć wniosek o ściganie?

Co do zasady tak, ponieważ groźba karalna z art. 190 k.k. jest ścigana na wniosek pokrzywdzonego. Wyjątek z art. 12 § 4 k.p.k. pozwala prowadzić sprawę bez wniosku, gdy brak wniosku wynika z obawy przed odwetem albo przemawia za tym interes społeczny.

Czy mogę nagrywać sąsiada?

Można dokumentować dźwięki słyszalne w swoim mieszkaniu, zwłaszcza gdy służy to ochronie przed groźbami. Nie należy jednak montować podsłuchów w cudzym lokalu ani wchodzić w cudzą prywatność bardziej, niż jest to konieczne do zabezpieczenia dowodu.

Co grozi sprawcy?

Za groźbę karalną z art. 190 § 1 k.k. grozi kara pozbawienia wolności do 3 lat. Za stalking z art. 190a § 1 k.k. grozi kara od 6 miesięcy do 8 lat, a za zmuszanie z art. 191 § 1 k.k. zasadniczo do 3 lat pozbawienia wolności.

Co zrobić, jeśli policja odmówi przyjęcia zgłoszenia?

Warto poprosić o przyjęcie zawiadomienia do protokołu albo złożyć je pisemnie w prokuraturze. Jeżeli zapadnie postanowienie o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania, należy sprawdzić pouczenie o zażaleniu i terminie jego wniesienia.

Podsumowanie

Grożenie śmiercią przez sąsiada należy traktować poważnie, zwłaszcza gdy słowa powtarzają się i są powiązane z wcześniejszym konfliktem. Najważniejsze jest szybkie zabezpieczanie dowodów, spokojne opisanie faktów oraz złożenie zawiadomienia wraz z wnioskiem o ściganie. Jeżeli groźby są częścią długotrwałego nękania albo mają zmusić Pana do określonego zachowania, sprawa może wykraczać poza sam art. 190 k.k.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.