List do Prezydenta o ułaskawienie – jak go napisać?

Co oznacza ułaskawienie przez Prezydenta RP?

Ułaskawienie to zastosowanie przez Prezydenta RP prawa łaski. W praktyce może ono polegać na darowaniu albo złagodzeniu skutków karnych prawomocnego wyroku, w zakresie wskazanym w postanowieniu Prezydenta. Nie jest to jednak uniewinnienie, uchylenie wyroku ani ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd.

Konstytucja RP przewiduje, że Prezydent stosuje prawo łaski, ale prawa tego nie stosuje się do osób skazanych przez Trybunał Stanu. W typowym postępowaniu ułaskawieniowym, opisanym w Kodeksie postępowania karnego, punktem wyjścia jest prawomocne skazanie.

Kiedy prośba o ułaskawienie ma sens?

Prośba o ułaskawienie powinna opierać się na wyjątkowych, konkretnych i udokumentowanych okolicznościach. Nie wystarczy samo stwierdzenie, że kara jest surowa albo że skazany nie zgadza się z wyrokiem. Wniosek powinien pokazywać, dlaczego skutki wyroku są obecnie nadmiernie dolegliwe albo dlaczego przemawiają za łaską względy humanitarne, rodzinne, zdrowotne, społeczne lub resocjalizacyjne.

W sprawach dotyczących kary pozbawienia wolności warto rozważyć także inne drogi skrócenia odbywanej kary, ponieważ ułaskawienie ma charakter wyjątkowy i uznaniowy.

Kto może złożyć prośbę o ułaskawienie?

Prośbę o ułaskawienie może złożyć sam skazany. Może ją również wnieść osoba uprawniona do składania na jego korzyść środków odwoławczych, a także krewni w linii prostej, przysposabiający lub przysposobiony, rodzeństwo, małżonek oraz osoba pozostająca ze skazanym we wspólnym pożyciu.

Jeżeli prośbę wnosi osoba nieuprawniona albo prośba jest niedopuszczalna z mocy ustawy, sąd pozostawia ją bez rozpoznania. Osoba, która złożyła prośbę, może ją cofnąć.

Gdzie złożyć list do Prezydenta o ułaskawienie?

Najbezpieczniej złożyć prośbę do sądu, który wydał wyrok w pierwszej instancji. Ten sąd powinien rozpoznać prośbę w ciągu 2 miesięcy od jej otrzymania. Jeżeli sprawę rozpoznawał także sąd odwoławczy, akta wraz z opinią sądu pierwszej instancji trafiają do sądu odwoławczego.

Pismo można skierować bezpośrednio do Prezydenta RP, ale zgodnie z Kodeksem postępowania karnego taka prośba jest przekazywana Prokuratorowi Generalnemu w celu nadania jej biegu. Prokurator Generalny może także wszcząć postępowanie o ułaskawienie z urzędu, a gdy Prezydent tak zdecyduje, przedstawia mu akta sprawy albo wszczyna postępowanie.

Jak sądy opiniują prośbę o ułaskawienie?

Jeżeli w sprawie orzekał tylko sąd pierwszej instancji i sąd ten wyda opinię pozytywną, przesyła akta albo niezbędne ich części Prokuratorowi Generalnemu wraz z opinią. Jeżeli nie ma podstaw do opinii pozytywnej, pozostawia prośbę bez dalszego biegu.

Gdy w sprawie orzekał sąd odwoławczy, sąd pierwszej instancji przesyła mu akta lub ich niezbędne części wraz z własną opinią. Sąd odwoławczy pozostawia prośbę bez dalszego biegu tylko wtedy, gdy sam wydaje opinię negatywną, a opinię negatywną wydał już sąd pierwszej instancji. W innych przypadkach akta z opiniami trafiają do Prokuratora Generalnego.

Jeżeli choć jeden sąd zaopiniował prośbę pozytywnie, Prokurator Generalny przedstawia Prezydentowi RP prośbę, akta sprawy i swój wniosek. Opinia pozytywna sądu nie oznacza jednak, że Prezydent musi zastosować prawo łaski.

Co powinien zawierać wniosek o ułaskawienie?

Prośba o ułaskawienie jest pismem procesowym, dlatego powinna spełniać wymagania z art. 119 Kodeksu postępowania karnego. W praktyce warto zadbać, aby zawierała:

1. oznaczenie organu, do którego jest kierowana, najczęściej sądu pierwszej instancji albo Prezydenta RP;
2. dane skazanego i osoby składającej prośbę, wraz z adresem do korespondencji;
3. sygnaturę sprawy, oznaczenie sądu i datę wyroku;
4. jasne żądanie, np. prośbę o darowanie, złagodzenie albo inny sposób zastosowania prawa łaski;
5. uzasadnienie opisujące szczególne okoliczności powstałe po wyroku albo istniejące obecnie;
6. listę załączników potwierdzających powoływane fakty;
7. datę i własnoręczny podpis osoby składającej pismo.

Wniosek powinien być rzeczowy. Lepiej przedstawić kilka mocnych, udokumentowanych argumentów niż długi opis emocjonalny bez dowodów.

Jakie okoliczności mogą przemawiać za ułaskawieniem?

Sąd rozpoznający prośbę o ułaskawienie bierze pod uwagę przede wszystkim zachowanie skazanego po wydaniu wyroku, rozmiary wykonanej już kary, stan zdrowia skazanego i jego warunki rodzinne, naprawienie szkody wyrządzonej przestępstwem oraz szczególne wydarzenia, które nastąpiły po wydaniu wyroku.

W uzasadnieniu warto więc opisać nie tylko samą sytuację rodzinną, lecz także konkretne działania skazanego: pracę, naukę, terapię, naprawienie szkody, pojednanie z pokrzywdzonym, przestrzeganie porządku prawnego, pozytywne opinie z zakładu karnego albo środowiska. W sprawach zdrowotnych ważne jest znaczenie stanu zdrowia skazanego oraz to, czy leczenie jest możliwe w warunkach wykonywania kary.

Jakie dokumenty dołączyć do prośby o ułaskawienie?

Do prośby należy dołączyć dokumenty potwierdzające fakty wskazane w uzasadnieniu. Jeżeli powołujesz się na małżeństwo, opiekę nad dzieckiem albo chorobę osoby bliskiej, zasadny może być akt małżeństwa, akty urodzenia dzieci, zaświadczenia lekarskie, dokumentacja medyczna, orzeczenie o niepełnosprawności, decyzje o świadczeniach albo dokumenty z pomocy społecznej.

Jeżeli argumentem jest poprawa zachowania skazanego, przydatne będą opinie wychowawcy, psychologa, terapeuty, pracodawcy, przełożonego, szkoły, uczelni, organizacji społecznej, kuratora albo administracji zakładu karnego. Jeżeli szkoda została naprawiona, warto dołączyć dowód zapłaty, ugodę, oświadczenie pokrzywdzonego lub inne potwierdzenie.

Odrzucenie Europejskiego Nakazu Aresztowania przez sąd w Wielkiej Brytanii może być załącznikiem, ale samo w sobie nie uchyla polskiego wyroku i nie oznacza automatycznie podstaw do ułaskawienia. Trzeba wyjaśnić, jakie ma znaczenie dla aktualnej sytuacji skazanego. Jeżeli dokument jest w języku obcym, warto dołączyć tłumaczenie na język polski.

Czy prośba o ułaskawienie wstrzymuje wykonanie kary?

Samo złożenie prośby o ułaskawienie nie powoduje automatycznego wstrzymania wykonania kary. Kodeks postępowania karnego przewiduje jednak, że gdy szczególnie ważne powody przemawiają za ułaskawieniem, zwłaszcza gdy uzasadnia to krótki okres pozostałej do odbycia kary, sąd wydający opinię oraz Prokurator Generalny mogą wstrzymać wykonanie kary albo zarządzić przerwę w jej wykonaniu do czasu zakończenia postępowania o ułaskawienie.

W praktyce taki wniosek trzeba wyraźnie uzasadnić i poprzeć dokumentami. Sama nadzieja na ułaskawienie nie wystarczy.

Opłata od prośby o ułaskawienie

Pierwsza prośba o ułaskawienie nie podlega opłacie. Od ponownej prośby pobiera się opłatę w wysokości 45 zł na podstawie ustawy o opłatach w sprawach karnych.

Trzeba też pamiętać o ograniczeniu czasowym: ponowna prośba o ułaskawienie wniesiona przed upływem roku od negatywnego załatwienia poprzedniej prośby może zostać przez sąd pozostawiona bez rozpoznania.

Czy decyzję Prezydenta można zaskarżyć?

Decyzja Prezydenta RP w sprawie prawa łaski ma charakter uznaniowy i nie podlega zwykłej kontroli instancyjnej. Nie jest to postępowanie sądowe, dlatego nie stosuje się do niego zasad apelacji od wyroku. Odmowa ułaskawienia nie zamyka jednak drogi do ponownej prośby w przyszłości, z uwzględnieniem rocznego ograniczenia przewidzianego w Kodeksie postępowania karnego.

FAQ

Czy list do Prezydenta o ułaskawienie mogę napisać samodzielnie?

Tak. Przepisy nie wymagają, aby prośbę o ułaskawienie sporządził adwokat lub radca prawny. Pismo powinno jednak spełniać wymagania formalne i zawierać dobrze udokumentowane uzasadnienie.

Czy trzeba dołączyć akt małżeństwa i dokumenty medyczne?

Tak, jeżeli powołujesz się na sytuację rodzinną, chorobę małżonka, dziecka lub skazanego. Dokumenty powinny potwierdzać okoliczności opisane we wniosku, a nie być przypadkowymi załącznikami.

Czy odrzucenie ENA przez sąd w UK pomaga w ułaskawieniu?

Może pomóc jako element szerszej argumentacji, ale nie przesądza sprawy. Trzeba pokazać, dlaczego zagraniczne orzeczenie ma znaczenie dla aktualnej sytuacji skazanego i dołączyć jego tłumaczenie.

Ile trwa postępowanie o ułaskawienie?

Sąd pierwszej instancji powinien rozpoznać prośbę w ciągu 2 miesięcy od jej otrzymania. Przepisy nie przewidują jednak prostego terminu, w którym Prezydent musi podjąć decyzję.

Czy negatywna opinia sądu kończy sprawę?

Nie zawsze. Zależy to od trybu postępowania i od tego, czy sprawę rozpoznawał sąd odwoławczy. W określonych sytuacjach prośba może zostać pozostawiona bez dalszego biegu, ale Prokurator Generalny albo Prezydent mogą nadać sprawie bieg w trybie przewidzianym w Kodeksie postępowania karnego.

Podsumowanie

Dobry list do Prezydenta o ułaskawienie powinien być konkretny, uporządkowany i poparty dokumentami. Najważniejsze jest wykazanie, że po wydaniu wyroku pojawiły się albo ujawniły szczególne okoliczności, które przemawiają za złagodzeniem skutków skazania. Mogą to być m.in. stan zdrowia skazanego, sytuacja rodzinna, naprawienie szkody, wzorowe zachowanie po wyroku, rozmiar wykonanej już kary oraz realne perspektywy powrotu do normalnego życia.

Trzeba jednocześnie pamiętać, że ułaskawienie jest decyzją wyjątkową i uznaniową. Nawet prawidłowo przygotowana prośba nie daje gwarancji pozytywnego rozstrzygnięcia, ale zwiększa szansę na rzetelne przedstawienie sprawy organom uczestniczącym w postępowaniu.

Źródła:

1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 139 i art. 144 ust. 3 pkt 18 – tekst Konstytucji RP
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, art. 560–568 – ISAP Sejm
3. Ustawa z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych, art. 15 ust. 1 pkt 9 – ISAP Sejm
4. Informacja Kancelarii Prezydenta RP o stosowaniu prawa łaski – prezydent.pl

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.