Nowy akt oskarżenia w sprawie karnej, możliwości prokuratora i prawa oskarżonego
• Data: 2026-02-23 Autor: Katarzyna Bereda
Zostałem oskarżony o zniesławienie. Prokurator wniósł akt oskarżenia, a sąd w trybie nakazowym wydał wyrok skazujący. Wniosłem sprzeciw od tego wyroku i sąd uznał go za skuteczny, po czym skierował sprawę na rozprawę. W sprzeciwie zarzuciłem między innymi, że akt oskarżenia nie zawiera opisu czynu. Niedługo potem otrzymałem wezwanie na rozprawę wraz z nowym aktem oskarżenia – z inną datą i zmienionym opisem czynu. Zacząłem się zastanawiać, czy prokurator miał prawo wnieść nowy akt oskarżenia jeszcze przed rozpoczęciem rozprawy.
.jpg)
Pierwotny akt oskarżenia a nowy akt
Co do zasady sąd powinien być związany pierwotnym aktem oskarżenia. Jeśli pojawił się nowy dokument, możliwe, że doszło do pomyłki formalnej i przesłano błędny druk. W takiej sytuacji warto sprawdzić akta sprawy i zweryfikować, jaki akt oskarżenia faktycznie został przekazany do sądu.
Nie można jednak wykluczyć, że w toku rozprawy zajdzie potrzeba zmiany kwalifikacji prawnej czynu albo rozszerzenia zarzutów.
Przepisy prawa
Zgodnie z art. 398 § 1 k.p.k.:
„Jeżeli na podstawie okoliczności, które wyszły na jaw w toku rozprawy, oskarżyciel zarzucił oskarżonemu inny czyn oprócz objętego aktem oskarżenia, sąd może za zgodą oskarżonego rozpoznać nowe oskarżenie na tej samej rozprawie, chyba że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania przygotowawczego co do nowego czynu.”
Natomiast art. 398 § 2 k.p.k. stanowi, że:
„W razie odroczenia rozprawy oskarżyciel wnosi nowy lub dodatkowy akt oskarżenia.”
Orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że dowolne zmiany opisu czynu przez sąd, wykraczające poza granice aktu oskarżenia, stanowią naruszenie prawa (wyrok SN z 19.06.2001 r., II KKN 506/98).
Konsekwencje naruszenia tożsamości czynu
Jeżeli sąd wyjdzie poza granice pierwotnego aktu oskarżenia – np. zmieniając istotnie opis czynu – może dojść do naruszenia zasady tożsamości czynu. Takie uchybienie stanowi poważne naruszenie przepisów procesowych i w konsekwencji może skutkować uchyleniem wyroku oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.
Co zrobić w praktyce
Najlepszym rozwiązaniem jest zapoznanie się z aktami sprawy i ustalenie, czy rzeczywiście doszło do wniesienia nowego aktu oskarżenia, czy też był to błąd formalny. Jeśli okaże się, że pierwotny akt różnił się od tego, który Pan otrzymał, należy podnieść zarzut obrazy przepisów postępowania. W takiej sytuacji sprawa powinna zostać przekazana do ponownego postępowania przygotowawczego, a oskarżyciel powinien cofnąć lub zmodyfikować akt oskarżenia zgodnie z przepisami.
Podsumowanie
W opisanej sytuacji kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy nowy akt oskarżenia faktycznie zastąpił pierwotny, czy też doszło do błędu administracyjnego. Prokurator może zmodyfikować lub rozszerzyć zarzuty, ale tylko w granicach przewidzianych w kodeksie postępowania karnego. W przeciwnym razie narusza zasady tożsamości czynu, co może prowadzić do uchylenia wyroku. Dlatego warto dokładnie przeanalizować akta sprawy i w razie potrzeby powołać się na przepisy prawa i orzecznictwo.
Przykłady
Przykład 1
Oskarżony został wezwany na rozprawę za zniesławienie, ale podczas postępowania ujawniono nowe okoliczności dotyczące innego zachowania. Prokurator wniósł dodatkowy akt oskarżenia w trakcie odroczonej rozprawy, co było zgodne z art. 398 § 2 k.p.k.
Przykład 2
Sąd zmienił w wyroku opis czynu zarzucanego w akcie oskarżenia, wskazując zupełnie inny stan faktyczny. Wyrok został uchylony przez sąd odwoławczy, ponieważ naruszono zasadę tożsamości czynu.
Przykład 3
Oskarżony otrzymał dwa różne akty oskarżenia – pierwszy bez pełnego opisu czynu, drugi już z uzupełnionym opisem. Okazało się, że pierwszy dokument był błędnie sporządzonym drukiem, a faktycznym aktem oskarżenia był drugi.
Oferta porad prawnych
Jeżeli masz podobny problem i potrzebujesz wsparcia w sprawie karnej, skontaktuj się z nami – przygotujemy analizę Twojej sytuacji i pomożemy opracować skuteczną linię obrony.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2001 r.,sygn. akt II KKN 506/98
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
.jpg "Grzywna za jazdę pod wpływem alkoholu, odpowiedzialność małżonka, rozwód")
.jpg "Wykroczenie na rondzie, wezwanie na Policję, możliwość odstąpienia od kary")
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Nowy akt oskarżenia w sprawie karnej, możliwości prokuratora i prawa oskarżonego
» Czy można przyjąć mandat po odmowie, gdy sprawa trafiła już do sądu
» Wykroczenie na rondzie, wezwanie na Policję, możliwość odstąpienia od kary
» Ponowne wezwanie świadka na przesłuchanie
» Kupiłem prawo jazdy przez internet, czy grożą mi konsekwencje
