Czy prokurator może zmienić kwalifikację prawną czynu w trakcie postępowania
• Data: 2025-12-15 Autor: Tomasz Krupiński
Postawiono mi zarzuty z art. 212 § 2 kodeksu karnego. W trakcie analizy sprawy znalazłem wyrok Sądu Najwyższego, który potwierdza, że nie można przypisać mojego czynu w oparciu o ten przepis. Zastanawiam się jednak, czy prokurator w toku postępowania przygotowawczego ma możliwość zmiany kwalifikacji z art. 212 § 2 na art. 212 § 1 kodeksu karnego.
.jpg)
Możliwość zmiany kwalifikacji prawnej czynu
Kodeks postępowania karnego dopuszcza możliwość zmiany kwalifikacji prawnej czynu, jeżeli okaże się, że pierwotna ocena była błędna. Wynika to wprost z art. 399 k.p.k.:
Art. 399 k.p.k.
§ 1. Jeżeli w toku rozprawy okaże się, że nie wychodząc poza granice oskarżenia można czyn zakwalifikować według innego przepisu prawnego, sąd uprzedza o tym obecne na rozprawie strony.
§ 2. Na wniosek oskarżonego można przerwać rozprawę w celu umożliwienia mu przygotowania się do obrony.
Oznacza to, że zarówno prokurator w akcie oskarżenia, jak i sąd w toku rozprawy, mogą dokonać zmiany kwalifikacji prawnej, o ile mieści się ona w granicach zarzucanego czynu.
Granice oskarżenia i obowiązki sądu
Zmiana kwalifikacji prawnej musi mieścić się w granicach oskarżenia. Niedopuszczalne jest wyjście poza ten zakres, gdyż naruszałoby to zasadę skargowości. Sąd ma obowiązek:
-
nie zmieniać przedmiotu postępowania określonego w skardze,
-
rozpoznać sprawę w całości w ramach przedstawionego zarzutu.
Z tego względu, jeżeli czyn został opisany w akcie oskarżenia, sąd może zastosować inny przepis prawny, ale tylko w odniesieniu do tego samego zdarzenia.
Zastosowanie przepisu w postępowaniu odwoławczym
Art. 399 § 1 k.p.k. znajduje zastosowanie nie tylko w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, lecz także w postępowaniu apelacyjnym. Ograniczenia w tym zakresie wynikają z faktu, że sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach środka zaskarżenia i podniesionych zarzutów. Strony, składając apelację, same wyznaczają zakres badania sprawy, co powoduje, że zmiana kwalifikacji nie powinna być dla nich zaskoczeniem.
Jeżeli jednak strona nie zna prawa i nie korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, uprzedzenie o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej jest szczególnie istotne – daje możliwość dostosowania obrony, a nawet wycofania apelacji.
Podsumowanie
Prokurator, a następnie sąd, mogą zmienić kwalifikację prawną czynu, jeżeli nie wykracza to poza granice oskarżenia. W praktyce oznacza to, że możliwa jest zmiana z art. 212 § 2 k.k. na art. 212 § 1 k.k., jeżeli opis czynu pozostaje ten sam. Sąd ma przy tym obowiązek poinformować strony o takiej możliwości, aby zapewnić im prawo do obrony.
Przykłady
Przykład 1
Oskarżony został o kradzież z włamaniem (art. 279 k.k.), ale w toku rozprawy sąd uznał, że czyn wyczerpuje jedynie znamiona kradzieży zwykłej (art. 278 k.k.).
Przykład 2
Prokurator wniósł akt oskarżenia za zniesławienie w środkach masowego komunikowania (art. 212 § 2 k.k.), jednak w trakcie rozprawy sąd stwierdził, że zachowanie sprawcy wypełnia tylko przesłanki zniesławienia prywatnego (art. 212 § 1 k.k.).
Przykład 3
W sprawie o spowodowanie uszczerbku na zdrowiu zakwalifikowanym jako ciężki (art. 156 k.k.), sąd uznał, że czyn spełnia przesłanki lżejszego uszczerbku (art. 157 k.k.) i zmienił kwalifikację.
Oferta porad prawnych
Jeżeli masz podobny problem i potrzebujesz pomocy w analizie swojej sprawy karnej, przygotowaniu pism procesowych czy obrony przed sądem, skontaktuj się z nami, aby uzyskać profesjonalną poradę prawną.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
.jpg "Niebieska karta, eksmisja, zakaz zbliżania i możliwości uchylenia procedury")
.jpg "Skarga na policjanta, przesłuchanie w charakterze świadka, czego się spodziewać")
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Padłem ofiarą oszusta internetowego, co teraz zrobić
» Nielegalne oprogramowanie, konsekwencje i możliwości obrony
» Jak bronić się przed zarzutem wręczenia łapówki na stacji diagnostycznej
» Groźby i zniesławienie w rodzinie, jak chronić rodziców przed agresywnym członkiem rodziny
» Skarga na policjanta, przesłuchanie w charakterze świadka, czego się spodziewać
