Głupie zachowanie po alkoholu w sklepie – co grozi?

Czy sprzedawca mógł odmówić sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej?

Tak. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości. Sprzedawca nie musi więc finalizować sprzedaży tylko dlatego, że klient chce zapłacić.

Odmowa sprzedaży w takiej sytuacji nie jest bezprawna. Przeciwnie, sprzedawca, który mimo widocznego stanu nietrzeźwości sprzeda alkohol, naraża siebie albo przedsiębiorcę na odpowiedzialność za naruszenie przepisów dotyczących obrotu alkoholem. Dlatego argument, że klient chciał jedynie kupić piwo, nie rozwiązuje problemu prawnego.

Zabranie piwa ze sklepu a wykroczenie kradzieży

Jeżeli klient sam bierze piwo z półki i wychodzi albo próbuje wymusić dopisanie towaru do rachunku bez zgody sprzedawcy, sklep może potraktować sprawę jako kradzież. Obecnie art. 119 § 1 Kodeksu wykroczeń stanowi, że kto kradnie lub przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą, jeżeli jej wartość nie przekracza 800 zł, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.

W praktyce kilka piw będzie zwykle warte znacznie mniej niż 800 zł. Oznacza to, że taka kradzież drobnej rzeczy jako wykroczenie nie powinna być kwalifikowana jako przestępstwo kradzieży z art. 278 § 1 Kodeksu karnego, chyba że w sprawie wystąpią inne okoliczności zmieniające kwalifikację, np. kradzież szczególnie zuchwała, rozbój, wymuszenie albo przemoc.

Za wykroczenie z art. 119 K.w. sąd może wymierzyć grzywnę, karę ograniczenia wolności albo areszt. Grzywna za wykroczenie, co do zasady, mieści się w granicach od 20 zł do 5000 zł, o ile szczególny przepis nie przewiduje inaczej. Sąd może też orzec obowiązek zapłaty równowartości ukradzionego lub przywłaszczonego mienia, jeżeli szkoda nie została naprawiona.

Czy późniejsza zapłata za piwo wyłącza odpowiedzialność?

Samo to, że klient wrócił po kilkunastu minutach z pieniędzmi, nie oznacza automatycznie, że nie doszło do wykroczenia. Jeżeli wcześniej zabrał towar bez zgody sklepu i bez prawidłowej sprzedaży, organ prowadzący sprawę może uznać, że czyn został już popełniony.

Późniejsza zapłata, przeprosiny, dobrowolne naprawienie szkody i brak wcześniejszych podobnych zdarzeń są jednak ważne. Mogą przemawiać za łagodniejszym potraktowaniem sprawy, mandatem, odstąpieniem od kierowania sprawy do sądu w praktyce organów albo łagodniejszą karą, jeżeli sprawa trafi przed sąd. Każdorazowo zależy to od nagrania, zeznań sprzedawcy, wartości towaru i zachowania po zdarzeniu.

Groźba karalna lub agresywne zachowanie wobec sprzedawcy

Oddzielnie należy ocenić, czy wobec kasjerki padły słowa albo pojawiły się gesty, które można potraktować jako groźbę karalną. Zgodnie z art. 190 § 1 Kodeksu karnego odpowiedzialność grozi temu, kto grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę albo na szkodę osoby dla niej najbliższej, jeżeli groźba wzbudza w tej osobie uzasadnioną obawę, że będzie spełniona. Obecnie za ten czyn grozi kara pozbawienia wolności do 3 lat, a ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Nie każde niegrzeczne, głośne czy pijackie zachowanie jest groźbą karalną. Płacz kasjerki sam w sobie nie przesądza jeszcze o przestępstwie. Trzeba ustalić, czy padła konkretna zapowiedź popełnienia przestępstwa, np. pobicia, podpalenia, zniszczenia mienia, oraz czy w realiach sytuacji kasjerka mogła obawiać się spełnienia tej zapowiedzi. Przy ocenie pomaga ustalenie, kiedy wypowiedź staje się groźbą karalną.

Nagranie z monitoringu bez dźwięku nie pokaże treści słów, ale może pokazać postawę ciała, gesty, odległość od kasjerki, próby sięgania za ladę, reakcję personelu i zachowanie po zdarzeniu. Dowodem mogą być także zeznania kasjerki, ochrony, innych klientów oraz zapis interwencji policji.

Zakłócenie porządku w sklepie

Jeżeli zdarzeniu towarzyszył krzyk, awantura, zaczepianie klientów, wywołanie zgorszenia albo interwencja ochrony, w grę może wchodzić także art. 51 Kodeksu wykroczeń. Przepis ten dotyczy między innymi zakłócenia spokoju lub porządku publicznego krzykiem, hałasem, alarmem albo innym wybrykiem. Jeżeli sprawca działa pod wpływem alkoholu, okoliczność ta nie usprawiedliwia zachowania i może pogarszać jego ocenę.

W takiej sprawie istotne będzie, czy zachowanie rzeczywiście zakłóciło normalne funkcjonowanie sklepu lub wywołało reakcję osób postronnych. Sama nietrzeźwość nie jest jeszcze wystarczająca do przypisania wykroczenia z art. 51 K.w., ale nietrzeźwość połączona z awanturą, krzykiem i odmową podporządkowania się poleceniom personelu może już prowadzić do odpowiedzialności.

Co zrobić po takim zdarzeniu?

Najrozsądniej jest zachować spokojny kontakt ze sklepem i nie próbować wpływać na kasjerkę. Jeżeli szkoda nie została naprawiona, warto zapłacić za towar albo zwrócić jego równowartość w sposób możliwy do udokumentowania. Dobrowolne naprawienie szkody nie kasuje automatycznie odpowiedzialności, ale jest istotną okolicznością łagodzącą.

Jeżeli pojawi się wezwanie na policję, należy ustalić, w jakim charakterze dana osoba ma być przesłuchana: jako sprawca wykroczenia, podejrzany w sprawie karnej czy świadek. Warto też przed złożeniem wyjaśnień odtworzyć przebieg zdarzenia: co dokładnie zostało zabrane, kiedy nastąpił powrót z pieniędzmi, czy padły jakiekolwiek słowa kierowane do kasjerki i kto mógł być świadkiem.

FAQ

Czy zabranie piwa ze sklepu i późniejsza zapłata to nadal kradzież?

Może tak być. Jeżeli towar został zabrany bez zgody sklepu i bez prawidłowego zakończenia sprzedaży, późniejsza zapłata nie zawsze usuwa odpowiedzialność. Może jednak działać na korzyść sprawcy jako naprawienie szkody.

Od jakiej kwoty kradzież w sklepie jest przestępstwem?

Przy zwykłej kradzieży cudzej rzeczy ruchomej granica wynosi obecnie 800 zł. Kradzież rzeczy o wartości nieprzekraczającej 800 zł jest co do zasady wykroczeniem z art. 119 K.w., a powyżej tej kwoty może być przestępstwem z art. 278 K.k.

Czy sprzedawca mógł odmówić sprzedaży alkoholu?

Tak. Sprzedaż i podawanie alkoholu osobom, których zachowanie wskazuje na stan nietrzeźwości, są zabronione. Sprzedawca nie tylko może, ale powinien odmówić w takiej sytuacji.

Czy płacz kasjerki oznacza, że doszło do groźby karalnej?

Nie przesądza tego sam fakt płaczu. Trzeba ustalić, czy klient groził popełnieniem przestępstwa, czy groźba była skierowana do kasjerki albo osoby jej najbliższej i czy mogła wzbudzić uzasadnioną obawę spełnienia.

Czy monitoring bez głosu wystarczy jako dowód?

Może być ważnym dowodem, ale nie jedynym. Nagranie pokaże zachowanie, gesty i przebieg zdarzenia, natomiast treść rozmowy mogą potwierdzać lub podważać zeznania kasjerki, ochrony i świadków.

Czy nietrzeźwość zmniejsza odpowiedzialność?

Zwykle nie. Dobrowolne spożycie alkoholu nie usprawiedliwia kradzieży, gróźb ani awantury. Może nawet pogarszać ocenę zachowania, zwłaszcza przy zakłóceniu porządku publicznego.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji najczęściej podstawowym problemem będzie wykroczenie kradzieży, jeżeli piwo zostało zabrane bez zgody sklepu i bez skutecznej sprzedaży. Przy niewielkiej wartości alkoholu nie powinno to być przestępstwo kradzieży, lecz wykroczenie z art. 119 K.w. Późniejszy powrót z pieniędzmi jest korzystny, ale nie zawsze zamyka sprawę.

Osobno trzeba ocenić zachowanie wobec kasjerki. Jeżeli nie padły konkretne groźby popełnienia przestępstwa i nie doszło do przemocy, zarzut groźby karalnej będzie trudniejszy do uzasadnienia. Jeżeli jednak była awantura, krzyki albo zastraszanie personelu, sprawa może obejmować także zakłócenie porządku albo przestępstwo groźby karalnej.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553, w szczególności art. 190 i art. 278.
2. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń - Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114, w szczególności art. 24, art. 51 i art. 119.
3. Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - Dz.U. 1982 nr 35 poz. 230, w szczególności art. 15.
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 1978 r., sygn. akt Rw 285/78.
5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 1987 r., sygn. akt I KR 225/87.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.