- Groźby telefoniczne wobec Ciebie lub osoby najbliższej, w tym dziecka, mogą stanowić przestępstwo z art. 190 Kodeksu karnego, jeżeli wzbudzają uzasadnioną obawę ich spełnienia.
- Za groźbę karalną grozi kara pozbawienia wolności do 3 lat. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.
- Warto zachować SMS-y, nagrania rozmów, historię połączeń, screeny i dane świadków przed zgłoszeniem sprawy.
- Emocjonalne lub obraźliwe wiadomości wysłane wcześniej nie pozbawiają prawa do zgłoszenia gróźb, ale same również mogą podlegać odrębnej ocenie prawnej.
Groźby telefoniczne a odpowiedzialność karna
Jeżeli podczas rozmowy telefonicznej padły groźby pozbawienia życia, pobicia, skrzywdzenia dziecka albo popełnienia innego przestępstwa na szkodę rozmówcy lub osoby dla niego najbliższej, może chodzić o przestępstwo groźby karalnej z art. 190 § 1 Kodeksu karnego. Kluczowe znaczenie ma to, czy pokrzywdzony rzeczywiście obawiał się realizacji groźby i czy obawa ta była uzasadniona okolicznościami sprawy.
Znaczenie ma również kontekst całego konfliktu, wcześniejsze zachowanie sprawcy, agresywne wiadomości, uporczywe telefony czy próby zastraszania. Szczególnie niepokojące mogą być groźby dotyczące dziecka albo innych osób najbliższych.
Nie każda agresywna rozmowa lub wypowiedź pod wpływem emocji jest jednak groźbą karalną. Art. 190 § 1 K.k. dotyczy grożenia popełnieniem przestępstwa, a nie dowolnej przykrości czy niekorzystnego działania. Konieczne jest także ustalenie uzasadnionej obawy spełnienia groźby. Nie trzeba natomiast wykazywać, że sprawca rzeczywiście zamierzał ją zrealizować.
Za popełnienie przestępstwa z art. 190 § 1 K.k. grozi kara pozbawienia wolności do 3 lat. Jest to ustawowe zagrożenie karą, a nie automatyczna konsekwencja każdego zgłoszenia. Odpowiedzialność i ewentualny wymiar kary zależą od ustaleń w konkretnej sprawie.
Zgodnie z art. 190 § 2 K.k. ściganie groźby karalnej następuje na wniosek pokrzywdzonego. Przy składaniu zawiadomienia należy wyraźnie oświadczyć, że wnosi się o ściganie sprawcy, i dopilnować odnotowania tego w protokole albo piśmie.
Jeżeli znaczenie mają utrwalone rozmowy lub inne materiały z telefonu, pomocne będzie osobne omówienie: nagrania i podsłuchy jako dowód w sprawie przemocy domowej.
Jeżeli po konflikcie rodzinnym lub emocjonalnym pojawiają się telefony, nękanie albo agresywne wiadomości, warto przeczytać także materiał dotyczący gróźb kierowanych po rozstaniu.
Otrzymujesz telefony z groźbami i nie wiesz, jak zareagować?
Prawnik może ocenić, czy wypowiedzi rozmówcy spełniają znamiona groźby karalnej, jak zabezpieczyć dowody i jak prawidłowo złożyć zawiadomienie wraz z wnioskiem o ściganie.
Zapytaj prawnika o otrzymane groźby ›Czy można zgłosić sprawę mimo własnych emocjonalnych wiadomości?
Samo wysłanie obraźliwych SMS-ów albo emocjonalnych komentarzy nie powoduje automatycznie odpowiedzialności karnej. W zależności od treści i okoliczności druga strona może jednak twierdzić, że doszło do zniewagi, naruszenia dóbr osobistych albo zniesławienia.
Art. 216 § 1 Kodeksu karnego obejmuje znieważenie innej osoby w jej obecności albo pod jej nieobecność, lecz publicznie lub w zamiarze, aby zniewaga do niej dotarła. Oznacza to, że również prywatna wiadomość SMS skierowana bezpośrednio do adresata może w określonych okolicznościach stanowić zniewagę. Nie jest konieczne publiczne rozpowszechnianie wypowiedzi ani uporczywe nękanie.
Za zniewagę w typie podstawowym grozi grzywna albo kara ograniczenia wolności, a ściganie odbywa się z oskarżenia prywatnego. Nie każde nieuprzejme, ostre czy emocjonalne sformułowanie wypełnia jednak znamiona tego przestępstwa. Znaczenie ma jego rzeczywista treść, charakter i kontekst.
Jeżeli doszło do publikowania prywatnych informacji, wiadomości lub ingerencji w komunikację drugiej osoby, warto zapoznać się także z problematyką naruszenia tajemnicy korespondencji w rodzinie.
Prawo do życia w rodzinie jako dobro osobiste
Zgodnie z art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego ochronie podlegają dobra osobiste człowieka, w tym m.in. cześć i prywatność. W określonych okolicznościach ochroną cywilną mogą być objęte również więzi rodzinne. Nie oznacza to jednak, że każde zakłócenie życia rodzinnego automatycznie uzasadnia roszczenia z tytułu naruszenia dóbr osobistych.
Publiczne ujawnianie szczegółów życia prywatnego, rozpowszechnianie kompromitujących informacji czy uporczywe naruszanie prywatności może prowadzić do roszczeń o przeprosiny, usunięcie wpisów albo, po spełnieniu ustawowych przesłanek, zapłatę zadośćuczynienia.
Zobacz również: Czy włamanie do telefonu jest karalne.
Jak zgłosić groźby karalne?
Zawiadomienie można złożyć na Policji albo w prokuraturze – ustnie do protokołu lub pisemnie. Najlepiej zrobić to możliwie szybko po zdarzeniu i przedstawić wszystkie dostępne dowody.
W zawiadomieniu należy opisać, kto groził, kiedy i w jakich okolicznościach, jakie dokładnie słowa padły oraz dlaczego wzbudziły obawę ich spełnienia. Pomocne może być wskazanie wcześniejszych zachowań sprawcy, historii konfliktu czy okoliczności świadczących o realności zagrożenia.
Przy zgłaszaniu groźby z art. 190 § 1 K.k. należy złożyć również wniosek o ściganie sprawcy. Można to zrobić podczas przyjmowania ustnego zawiadomienia albo zawrzeć wniosek w piśmie. Po złożeniu wniosku postępowanie o ten czyn jest co do zasady prowadzone z urzędu.
Jeżeli grożący rozmówca podszywa się jednocześnie pod pracownika banku, firmy albo inną instytucję, trzeba utrwalić także te elementy. W takiej sytuacji pomocne są zasady dotyczące podszywania się pod firmę lub bank i zabezpieczania śladów phishingu.
Warto zabezpieczyć:
- SMS-y i wiadomości z komunikatorów, najlepiej wraz z datami, numerami telefonów lub danymi nadawców,
- historię połączeń i dostępne bilingi,
- nagrania rozmów, jeżeli zostały wykonane zgodnie z prawem, w szczególności nagrania rozmów, w których samemu się uczestniczyło,
- screeny wpisów internetowych,
- dane świadków, którzy słyszeli groźby albo znają okoliczności zdarzenia,
- notatki z datami, godzinami i przebiegiem poszczególnych zdarzeń.
Nie należy usuwać oryginalnych wiadomości ani ograniczać się wyłącznie do ich zrzutów ekranu. Zachowanie materiałów w pierwotnej postaci może ułatwić późniejszą weryfikację ich autentyczności. W przypadku nagrań trzeba odróżnić utrwalanie rozmowy, w której się uczestniczy, od nieuprawnionego uzyskiwania dostępu do cudzej komunikacji.
Jeżeli od zdarzenia minęło już trochę czasu, nadal można rozważyć zawiadomienie. Więcej informacji znajdziesz w materiale: zgłoszenie groźby po upływie czasu.
Jeżeli zagrożenie jest bezpośrednie i istnieje obawa natychmiastowego ataku, należy przede wszystkim zadbać o bezpieczeństwo własne i bliskich oraz skontaktować się z numerem alarmowym 112.
Czy obraźliwe SMS-y mogą mieć konsekwencje?
W pewnych sytuacjach obraźliwe wiadomości mogą prowadzić do odpowiedzialności za zniewagę albo naruszenie dóbr osobistych. Znieważenie z art. 216 § 1 K.k. nie wymaga, aby obraźliwa wypowiedź była publiczna, jeśli została skierowana bezpośrednio do pokrzywdzonego lub sprawca działał z zamiarem, aby do niego dotarła.
Jednorazowa emocjonalna reakcja po ujawnieniu zdrady może być oceniana inaczej niż długotrwałe i celowe poniżanie drugiej osoby. Nie oznacza to jednak, że pojedyncza wiadomość zawsze pozostaje bezkarna. Przy zniewadze wywołanej wyzywającym zachowaniem pokrzywdzonego albo w razie odpowiedzi zniewagą wzajemną sąd może, na podstawie art. 216 § 3 K.k., odstąpić od wymierzenia kary. Nie następuje to automatycznie.
Każda sprawa zależy od konkretnego stanu faktycznego, treści wiadomości oraz materiału dowodowego. Wcześniejsze obraźliwe SMS-y nie usprawiedliwiają kierowania gróźb karalnych.
Po ujawnieniu romansu męża pani Anna wysłała kilka obraźliwych wiadomości do partnerki męża. Wieczorem otrzymała telefon, podczas którego partner tej kobiety groził pobiciem jej i dziecka. Policja przyjęła zawiadomienie o groźbach karalnych wraz z wnioskiem o ściganie, a wcześniejsze SMS-y mogły zostać ocenione odrębnie pod kątem ewentualnej zniewagi.
Pan Michał po rozstaniu otrzymywał regularne telefony z pogróżkami dotyczącymi ujawnienia prywatnych informacji. Zachował historię połączeń i wiadomości, dzięki czemu możliwe było ustalenie przebiegu zdarzeń i zabezpieczenie materiału dowodowego. Same zapowiedzi ujawnienia informacji nie przesądzają jednak o przestępstwie z art. 190 § 1 K.k. – konieczne jest zbadanie treści gróźb oraz ewentualnej kwalifikacji na podstawie innych przepisów.
FAQ
Czy groźby przez telefon są przestępstwem?
Tak, jeśli dotyczą popełnienia przestępstwa na szkodę osoby zagrożonej lub osoby dla niej najbliższej oraz wzbudzają uzasadnioną obawę ich spełnienia. Sama agresywna wypowiedź nie zawsze wystarcza do zastosowania art. 190 § 1 K.k.
Co grozi za groźby karalne przez telefon?
Za przestępstwo z art. 190 § 1 K.k. grozi kara pozbawienia wolności do 3 lat. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego. O ewentualnej odpowiedzialności sprawcy i wymiarze kary rozstrzyga sąd na podstawie okoliczności sprawy.
Czy mogę zgłosić sprawę mimo własnych obraźliwych wiadomości?
Tak. Organy ścigania oceniają każde zachowanie oddzielnie. Wysłanie obraźliwych SMS-ów nie odbiera prawa do ochrony przed groźbami, choć wiadomości te mogą zostać osobno ocenione pod kątem art. 216 K.k. lub odpowiedzialności cywilnej.
Jakie dowody warto zachować?
Najważniejsze są SMS-y, nagrania rozmów wykonane zgodnie z prawem, screeny, historia połączeń, dostępne bilingi i dane świadków. Warto zachować także oryginały wiadomości oraz sporządzić chronologiczną notatkę z wydarzeń.
Czy groźby trzeba zgłosić od razu?
Nie ma obowiązku zgłoszenia ich natychmiast po rozmowie, ale szybkie zawiadomienie zwykle ułatwia zabezpieczenie dowodów. Trzeba pamiętać, że do ścigania groźby karalnej z art. 190 § 1 K.k. konieczny jest wniosek pokrzywdzonego.
Twoja sytuacja wymaga indywidualnej oceny?
Opisz sprawę i najważniejsze okoliczności. Prawnik może ocenić problem na podstawie konkretnego stanu faktycznego i wskazać możliwe dalsze działania.
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
- Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, w szczególności art. 190 i 216 – tekst ustawy i zmiany.
- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 23 i 24 – tekst ustawy i zmiany.
- Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, w szczególności przepisy dotyczące zawiadomienia o przestępstwie i ścigania na wniosek – tekst ustawy i zmiany.
