Włamanie do telefonu i szpiegowanie – art. 267 K.k.

Włamanie do telefonu jako bezprawne uzyskanie informacji

Jeżeli ktoś bez Pani lub Pana zgody uzyskał dostęp do telefonu, wiadomości SMS, zdjęć, kontaktów, komunikatorów, poczty e-mail, chmury albo danych zapisanych w aplikacjach, zasadniczą podstawą odpowiedzialności karnej jest art. 267 Kodeksu karnego. Przepis ten chroni poufność informacji, tajemnicę komunikowania się oraz prawo do decydowania, kto może poznać określone wiadomości.

W aktualnym brzmieniu art. 267 K.k. odpowiedzialność karna grozi temu, kto bez uprawnienia uzyskuje dostęp do informacji dla niego nieprzeznaczonej, m.in. przez podłączenie się do sieci telekomunikacyjnej albo przełamanie bądź ominięcie elektronicznego, magnetycznego, informatycznego lub innego szczególnego zabezpieczenia. Takiej samej karze podlega osoba, która bez uprawnienia uzyskuje dostęp do całości lub części systemu informatycznego, posługuje się podsłuchem, urządzeniem wizualnym, innym urządzeniem albo oprogramowaniem w celu zdobycia informacji, a także ta, która uzyskaną w ten sposób informację ujawnia innej osobie.

Za czyn z art. 267 § 1–4 K.k. grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo kara pozbawienia wolności do lat 2. Przepis może mieć zastosowanie zarówno do klasycznego "włamania" do telefonu po przełamaniu hasła, jak i do użycia aplikacji szpiegowskiej, przechwytywania wiadomości z komunikatorów, nieuprawnionego dostępu do kopii zapasowych, podsłuchiwania rozmów lub kopiowania kontaktów.

Szpiegowanie przez aplikację, komunikator lub chmurę

W praktyce sprawca nie zawsze musi fizycznie zabrać telefon albo znać kod odblokowania. Do naruszenia może dojść także wtedy, gdy zainstaluje program szpiegowski, podłączy konto komunikatora do innego urządzenia, uzyska dostęp do kopii zapasowej, wykorzysta zapisane hasła, przejmie kod SMS albo skonfiguruje synchronizację wiadomości i zdjęć z własnym kontem.

Instalowanie lub używanie oprogramowania pozwalającego na przechwytywanie cudzych wiadomości, lokalizacji, połączeń lub plików może wypełniać znamiona art. 267 § 3 K.k. Jeżeli sprawca następnie opowiada innym osobom o treści przechwyconej korespondencji, przesyła dalej zdjęcia, udostępnia zrzuty ekranu albo wykorzystuje dane biznesowe, w grę wchodzi również art. 267 § 4 K.k., czyli ujawnienie informacji uzyskanej bezprawnie.

Nie ma znaczenia, czy motywem działania była zazdrość, konflikt w pracy, chęć kontroli partnera, nieuczciwa konkurencja czy próba skompromitowania pokrzywdzonego. Dla odpowiedzialności karnej najważniejsze jest to, czy sprawca działał bez uprawnienia i czy uzyskał dostęp do informacji, które nie były dla niego przeznaczone.

Kto może złożyć zawiadomienie i wniosek o ściganie?

Ściganie przestępstw z art. 267 § 1–4 K.k. następuje na wniosek pokrzywdzonego. W praktyce oznacza to, że samo zawiadomienie powinno zawierać wyraźne żądanie ścigania sprawcy. Po złożeniu takiego wniosku postępowanie co do zasady toczy się już z urzędu, a policja lub prokuratura powinny podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia sprawy.

Pokrzywdzonym jest nie tylko osoba, której telefon został zainfekowany lub odblokowany bez zgody. Pokrzywdzonym może być także osoba, której korespondencja została przechwycona, przeczytana albo ujawniona, zwłaszcza gdy chodzi o informacje prywatne, zawodowe, majątkowe lub biznesowe. Jeżeli więc partnerka współpracownika zainstalowała na jego telefonie aplikację śledzącą i dzięki temu uzyskała dostęp do Pani wiadomości o wspólnych interesach, projektach umów czy rozliczeniach, może istnieć podstawa do złożenia zawiadomienia także przez Panią.

Wniosek o ściganie można cofnąć, ale nie jest to swobodna decyzja pokrzywdzonego na każdym etapie. W postępowaniu przygotowawczym wymaga to zgody prokuratora, a w postępowaniu sądowym zgody sądu; ponowne złożenie wniosku co do tego samego czynu jest niedopuszczalne. Dlatego przed cofnięciem wniosku warto dobrze ocenić skutki takiej decyzji.

Jak zgłosić włamanie do telefonu lub przechwycenie korespondencji?

Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa można złożyć ustnie do protokołu na komisariacie policji albo pisemnie w policji lub prokuraturze. Co do zasady warto zgłosić sprawę organowi właściwemu dla miejsca zamieszkania pokrzywdzonego albo miejsca, w którym ujawniono skutki przestępstwa. Jeżeli nie wiadomo, skąd sprawca działał, nie trzeba samodzielnie ustalać właściwości technicznej – organ przyjmujący zawiadomienie powinien nadać sprawie dalszy bieg.

W zawiadomieniu należy opisać, kiedy i w jaki sposób podejrzewamy uzyskanie dostępu do telefonu lub korespondencji, jakie informacje zostały przechwycone, kto mógł to zrobić, skąd wynika podejrzenie, komu dane mogły zostać ujawnione i jakie skutki to spowodowało. Warto wyraźnie napisać, że pokrzywdzony wnosi o ściganie sprawcy przestępstwa z art. 267 K.k.

Organy ścigania mogą zabezpieczyć telefon lub komputer, przeprowadzić oględziny urządzenia, ustalić logowania do kont, wystąpić do operatorów i dostawców usług o dane techniczne, zweryfikować numery IP, historię synchronizacji, aktywne sesje komunikatorów i obecność podejrzanego oprogramowania. Trzeba jednak pamiętać, że sam adres IP nie zawsze pozwala na proste i dokładne wskazanie konkretnej osoby – zwykle jest to jeden z elementów szerszego materiału dowodowego.

Zobacz również: jeśli sprawie towarzyszą groźby lub szantaż, pomocny może być artykuł groźby przez telefon – co robić. Gdy znaczenie mają nagrania z kamer lub zabezpieczenie materiału dowodowego, warto sprawdzić także omówienie prywatnego monitoringu i działań policji.

Jakie dowody zabezpieczyć przed zgłoszeniem sprawy?

Nie trzeba mieć kompletu dowodów, aby złożyć zawiadomienie. Wystarczy uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa. Im lepiej jednak zostaną zabezpieczone pierwsze ślady, tym większa szansa na ustalenie sprawcy i zakresu naruszenia.

Warto przygotować w szczególności:

• zrzuty ekranu podejrzanych wiadomości, powiadomień, logowań, aktywnych sesji i aplikacji;
• listę osób, które mogły widzieć ujawnione informacje albo słyszały, jak sprawca się nimi posługiwał;
• daty i godziny nietypowych zdarzeń, np. zniknięcia wiadomości, pojawienia się nieznanej aplikacji, informacji od osób trzecich;
• dane kont, komunikatorów i usług, których dotyczy podejrzenie naruszenia;
• urządzenie w możliwie niezmienionym stanie, jeżeli potrzebna może być informatyczna analiza śladów.

Nie należy pochopnie resetować telefonu do ustawień fabrycznych, usuwać aplikacji ani kasować historii logowań, jeżeli sprawa ma trafić do organów ścigania. Z punktu widzenia bezpieczeństwa trzeba jednak zmienić hasła, wylogować obce sesje, włączyć uwierzytelnianie dwuskładnikowe, sprawdzić przekierowania poczty i odwołać dostęp nieznanych aplikacji. Najlepiej zrobić to tak, aby wcześniej utrwalić dowody, np. zdjęciami, zrzutami ekranu lub protokołem u specjalisty.

Jeżeli naruszenie dotyczy korespondencji służbowej, danych klientów, tajemnic przedsiębiorstwa albo projektów umów, warto rozważyć także poinformowanie pracodawcy, administratora systemów lub osoby odpowiedzialnej za ochronę danych. Działanie wewnętrzne nie zastępuje jednak zawiadomienia o przestępstwie, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie naruszenia art. 267 K.k.

Włamanie do telefonu przez przełożonego, partnera lub współpracownika

Fakt, że sprawca jest przełożonym, partnerem, małżonkiem, współpracownikiem albo osobą, która wcześniej znała hasło do telefonu, nie oznacza automatycznie, że miał prawo czytać korespondencję. Zgoda na jednorazowe użycie telefonu, wspólne korzystanie z urządzenia albo znajomość kodu odblokowania nie daje nieograniczonego prawa do przeglądania prywatnych wiadomości, zdjęć czy danych zapisanych w aplikacjach.

W relacjach pracowniczych sprawę warto oceniać dwutorowo. Po pierwsze, możliwe jest zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Po drugie, jeżeli sprawcą jest przełożony lub współpracownik, naruszenie prywatności może uzasadniać zgłoszenie sprawy pracodawcy, działowi compliance, inspektorowi ochrony danych albo osobie odpowiedzialnej za bezpieczeństwo informacji. Trzeba jednak uważać, aby przedwcześnie nie rozpowszechniać niezweryfikowanych oskarżeń.

Jeżeli sprawca wykorzystuje zdobyte informacje do gróźb, nękania, szantażu, podszywania się pod pokrzywdzonego albo przejmowania kontraktów, mogą pojawić się także inne kwalifikacje prawne. W takim przypadku opis zawiadomienia powinien obejmować nie tylko sam dostęp do telefonu, lecz także późniejsze działania sprawcy. Przy zniszczonych lub usuniętych śladach przydatny może być również tekst o tym, co zrobić w razie zniszczenia dowodów rzeczowych.

FAQ

Podsumowanie

Włamanie do telefonu, przechwytywanie wiadomości, instalowanie aplikacji szpiegowskich i ujawnianie cudzej korespondencji to nie tylko naruszenie prywatności, lecz często także czyn zabroniony z art. 267 Kodeksu karnego. Najważniejsze jest szybkie zabezpieczenie dowodów, zablokowanie dalszego dostępu do kont i złożenie zawiadomienia wraz z wnioskiem o ściganie, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie przestępstwa.

W sprawach tego rodzaju duże znaczenie mają szczegóły techniczne i relacje między stronami: kto miał dostęp do urządzenia, czy istniało zabezpieczenie, jakie dane odczytano, komu je ujawniono i jakie skutki wywołało naruszenie. Dlatego opis zawiadomienia powinien być możliwie konkretny, ale nie trzeba czekać na "kolejny ruch" sprawcy, jeżeli już teraz istnieją podstawy do zgłoszenia sprawy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.