• Stan prawny na: 2026-05-22
Po zakończeniu sprawy karnej sąd może zdecydować o zwrocie albo zniszczeniu dowodów rzeczowych. Pokrzywdzony ma jednak prawo sprawdzić, jakie przedmioty mają zostać zniszczone oraz złożyć zażalenie na postanowienie sądu.
Wyjaśniamy, kiedy możliwe jest zniszczenie dowodów rzeczowych, jak odzyskać swoje rzeczy oraz w jaki sposób dochodzić odszkodowania i obowiązku naprawienia szkody od sprawcy przestępstwa.
Masz podobny problem prawny?
Opisz sprawę i otrzymaj wycenę porady od prawnika. Samo zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Opisz sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Pracujemy 7 dni w tygodniu
Jeżeli otrzymał Pan postanowienie o przepadku przedmiotów poprzez zniszczenie, oznacza to, że sąd uznał określone dowody rzeczowe za zbędne dla dalszego postępowania i jednocześnie niemożliwe albo niecelowe do zwrotu właścicielowi.
Najczęściej dotyczy to przedmiotów pochodzących bezpośrednio z przestępstwa, rzeczy niebezpiecznych albo takich, których przechowywanie nie ma już znaczenia procesowego. Jednocześnie sąd może zdecydować o zwrocie innych zatrzymanych rzeczy osobie uprawnionej na podstawie art. 230 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania karnego.
W praktyce warto dokładnie sprawdzić wykaz dowodów rzeczowych wskazany w postanowieniu. Zdarza się bowiem, że pokrzywdzony nie ma pewności, które przedmioty mają zostać zwrócone, a które przeznaczono do zniszczenia.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Zgodnie z art. 44 § 1 Kodeksu karnego sąd orzeka przepadek przedmiotów pochodzących bezpośrednio z przestępstwa. Dotyczy to rzeczy uzyskanych przez sprawcę w wyniku czynu zabronionego.
Na podstawie art. 44 § 2 Kodeksu karnego możliwy jest również przepadek przedmiotów służących albo przeznaczonych do popełnienia przestępstwa, np. narzędzi użytych podczas rozboju czy włamania.
Jednak zgodnie z art. 44 § 5 Kodeksu karnego przepadku nie orzeka się wobec rzeczy podlegających zwrotowi pokrzywdzonemu albo innej uprawnionej osobie. Jeżeli więc dana rzecz należy do pokrzywdzonego i nie ma przeszkód prawnych do jej wydania, powinna zostać zwrócona.
W przypadku wątpliwości warto przeanalizować treść wyroku oraz postanowienia dotyczącego dowodów rzeczowych. Czasem dopiero po zakończeniu sprawy sąd wydaje odrębne rozstrzygnięcie dotyczące zatrzymanych przedmiotów.
Zgodnie z art. 230 § 2 Kodeksu postępowania karnego zatrzymane rzeczy powinny zostać zwrócone osobie uprawnionej niezwłocznie po stwierdzeniu ich zbędności dla postępowania karnego.
W praktyce po uprawomocnieniu się postanowienia sąd albo policja informują o możliwości odbioru rzeczy. Przed odbiorem warto wcześniej skontaktować się z Biurem Obsługi Interesantów lub jednostką przechowującą dowody rzeczowe i ustalić termin wydania przedmiotów.
Przy odbiorze zazwyczaj wymagane jest okazanie dokumentu tożsamości. Jeżeli odbioru ma dokonać pełnomocnik, konieczne może być przedstawienie pełnomocnictwa.
Jeżeli pojawia się spór co do własności rzeczy, sąd może skierować zainteresowane osoby na drogę postępowania cywilnego.
Zobacz również:
uzupełnienie zeznań po sprawie
Postanowienie dotyczące dowodów rzeczowych nie służy co do zasady do przyznawania odszkodowania pokrzywdzonemu. Kwestia naprawienia szkody powinna zostać rozstrzygnięta przede wszystkim w wyroku skazującym.
Zgodnie z art. 46 § 1 Kodeksu karnego sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego powinien orzec obowiązek naprawienia szkody albo zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
Jeżeli pokrzywdzony składał taki wniosek, a sąd go nie uwzględnił mimo istnienia podstaw, może to stanowić podstawę do zaskarżenia wyroku. W praktyce znaczenie mają jednak terminy procesowe oraz treść zgłoszonego żądania.
W przypadku szkód wynikających z pobicia albo rozboju sąd może zobowiązać sprawcę do zwrotu kosztów leczenia, naprawy zniszczonych rzeczy czy wypłaty zadośćuczynienia za krzywdę. Więcej o tej procedurze można przeczytać w artykule dotyczącym naprawienia szkody w wyroku skazującym.
Na postanowienie sądu dotyczące przepadku albo zniszczenia dowodów rzeczowych przysługuje zażalenie. Termin wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia.
W zażaleniu warto wskazać:
Jeżeli postanowienie stanie się prawomocne, odzyskanie rzeczy może być później bardzo utrudnione albo niemożliwe.
Zobacz również:
rezygnacja pełnomocnika w trakcie sprawy karnej
Poniższe przykłady pokazują, jak w praktyce wyglądają sprawy związane ze zniszczeniem dowodów rzeczowych i dochodzeniem swoich praw przez pokrzywdzonych.
Pan Tomasz został pobity podczas napadu. W trakcie zdarzenia uszkodzono mu okulary i telefon. Po zakończeniu procesu karnego otrzymał informację o planowanym zniszczeniu części dowodów rzeczowych. Po analizie akt okazało się, że okulary błędnie zakwalifikowano jako przedmiot przeznaczony do przepadku. Pokrzywdzony złożył zażalenie i odzyskał rzecz przed wykonaniem postanowienia.
Pani Anna była pokrzywdzoną w sprawie rozboju. Sprawców skazano, ale sąd nie rozstrzygnął o obowiązku naprawienia szkody za utracony telefon i koszty leczenia. Ponieważ wcześniej złożyła odpowiedni wniosek, zdecydowała się skonsultować możliwość wniesienia środka odwoławczego dotyczącego wyroku.
Pan Jacek prowadzący działalność gospodarczą odzyskał po zakończeniu postępowania część dokumentacji zabezpieczonej przez policję. Ponieważ część dokumentów została wcześniej zutylizowana jako bezwartościowe dowody rzeczowe, przedsiębiorca wystąpił o wydanie kopii dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy.
Co do zasady nie powinno do tego dojść, jeżeli rzecz podlega zwrotowi właścicielowi. W praktyce warto jednak sprawdzić treść postanowienia i ewentualnie złożyć zażalenie.
Termin wynosi 7 dni od doręczenia postanowienia. Po jego upływie postanowienie może się uprawomocnić.
Tak, ale sposób działania zależy od przebiegu postępowania i treści wyroku. Część roszczeń można dochodzić także w postępowaniu cywilnym.
Zazwyczaj po uprawomocnieniu się postanowienia i wcześniejszym ustaleniu terminu z sądem albo policją.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego – Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Opracowanie redakcyjne na podstawie porady prawnej. Ekspert merytoryczny: Iwona Lewandowska
Absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie z uzupełniającym wykształceniem w postaci studiów podyplomowych z zakresu prawa dowodowego realizowanych na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Obroniła pracę magisterską na temat...
>> więcej informacjiPotrzebujesz pomocy prawnika?
Opisz sprawę i otrzymaj wycenę porady. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Pracujemy 7 dni w tygodniu
Zapytaj prawnika
Bezpłatne zasoby, które realnie pomagają — kalkulatory, słownik, kodeksy i wzory pism.
