Oskarżenie o oszustwo w sklepie – jak się bronić i co grozi?

Oskarżenie o oszustwo w sklepie – co oznacza wezwanie na policję?

Wezwanie na policję w związku z podejrzeniem zamiany towaru, metki lub opakowania w sklepie oznacza najczęściej prowadzenie czynności sprawdzających albo postępowania przygotowawczego. Sam fakt wezwania nie przesądza jeszcze o winie.

W praktyce sklepy najczęściej opierają zarzuty na nagraniach monitoringu, relacjach pracowników ochrony oraz dokumentacji kasowej. Kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy działanie było celowe oraz czy doszło do osiągnięcia korzyści majątkowej.

Oszustwo czy kradzież – jaka jest różnica?

W podobnych sprawach organy ścigania mogą rozważać zarówno przestępstwo oszustwa z art. 286 § 1 Kodeksu karnego, jak i kradzież z art. 278 Kodeksu karnego albo wykroczenie kradzieży.

Zgodnie z art. 286 § 1 Kodeksu karnego:

„Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu (...), podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8”.

W przypadku zamiany towaru lub etykiety, a więc sytuacji określanej potocznie jako zamiana metek w sklepie, sklep może twierdzić, że klient celowo wprowadził kasjera albo system sprzedaży w błąd. W praktyce bardzo ważne są szczegółowe znamiona przestępstwa oszustwa, ponieważ konieczne jest wykazanie zamiaru osiągnięcia korzyści majątkowej.

Jeżeli sprawa dotyczy zabrania towaru bez zapłaty albo manipulowania ceną produktu, znaczenie może mieć również granica między wykroczeniem a przestępstwem. Obecnie czyn dotyczący mienia o wartości do 800 zł co do zasady kwalifikowany jest jako wykroczenie, natomiast powyżej tej kwoty może stanowić przestępstwo.

Jak zachować się podczas przesłuchania?

Osoba wezwana na policję jako podejrzany ma prawo odmówić składania wyjaśnień oraz odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania. W wielu sytuacjach rozsądne jest wstrzymanie się od składania szczegółowych wyjaśnień do czasu zapoznania się z aktami sprawy.

Warto dokładnie sprawdzić:

• co rzeczywiście widać na monitoringu,
• czy nagranie pozwala jednoznacznie rozpoznać sprawcę,
• czy zachowanie wygląda na celowe,
• jak ustalono wartość szkody,
• czy istnieją świadkowie zdarzenia.

W praktyce obrona często powinna zacząć się od zapoznania się z aktami i z tym, co się tam znajduje. W podobnych sprawach istotna bywa również obrona przy nagraniu z monitoringu.

Czy można tłumaczyć się pomyłką?

Tak, ale taka linia obrony musi być wiarygodna i zgodna z materiałem dowodowym. Nie każda zamiana towaru oznacza automatycznie działanie umyślne.

Jeżeli doszło do rzeczywistej pomyłki podczas zakupów, warto zwrócić uwagę m.in. na:

• pośpiech lub zamieszanie przy półce,
• podobieństwo produktów i opakowań,
• brak wcześniejszych podobnych zdarzeń,
• gotowość do niezwłocznego naprawienia szkody.

Z drugiej strony, jeżeli monitoring pokazuje świadome przekładanie metek lub podmianę opakowań, organy ścigania mogą uznać działanie za celowe.

Jakie konsekwencje mogą grozić?

Możliwe konsekwencje zależą przede wszystkim od:

• wartości szkody,
• kwalifikacji prawnej czynu,
• wcześniejszej karalności,
• postawy sprawcy po zdarzeniu.

W przypadku wykroczenia możliwe są m.in. kara grzywny, ograniczenia wolności albo obowiązek naprawienia szkody.

Przy przestępstwie oszustwa albo kradzieży sąd może orzec karę pozbawienia wolności, jednak przy drobniejszych sprawach i niekaralności często rozważane są łagodniejsze rozwiązania, np. warunkowe umorzenie postępowania.

Warunkowe umorzenie jest możliwe przede wszystkim wtedy, gdy:

• wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne,
• okoliczności sprawy nie budzą większych wątpliwości,
• sprawca nie był wcześniej karany za przestępstwo umyślne.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak różnie mogą zostać ocenione podobne zdarzenia sklepowe.

FAQ

Czy policja może postawić zarzuty wyłącznie na podstawie monitoringu?

Tak, monitoring może stanowić ważny dowód. Nagranie powinno jednak pozwalać na identyfikację osoby i przebiegu zdarzenia. W praktyce znaczenie mają także inne dowody, np. zeznania świadków.

Czy warto od razu przyznawać się do winy?

Nie zawsze. Najpierw warto ustalić, jakie dowody znajdują się w aktach sprawy. Pochopne wyjaśnienia mogą utrudnić późniejszą obronę.

Czy naprawienie szkody pomaga?

Tak. Zwrot wartości towaru lub dobrowolne naprawienie szkody może zostać uwzględnione przy ocenie sprawy i wymiarze kary.

Czy osoba wcześniej niekarana ma większą szansę na łagodniejsze zakończenie sprawy?

Tak. Przy drobniejszych sprawach i braku wcześniejszej karalności sąd może rozważyć np. warunkowe umorzenie postępowania.

Czy każda zamiana produktu w sklepie oznacza oszustwo?

Nie. Konieczne jest wykazanie umyślnego działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Pomyłka lub brak zamiaru mogą mieć istotne znaczenie dla oceny sprawy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2002 r., sygn. akt IV KKN 135/00
3. Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II AKa 307/15

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.