Skarga na policjanta i przesłuchanie świadka – czego się spodziewać?

Czego dotyczy postępowanie po skardze na policjanta?

Jeżeli w skardze opisano pobicie, nadużycie uprawnień albo inne bezprawne zachowanie funkcjonariusza, sprawa może mieć dwa tory: wewnętrzny, dyscyplinarny lub skargowy, oraz karny. W praktyce kluczowe jest to, czy z treści skargi wynika uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, na przykład przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego z art. 231 k.k., użycia przemocy w celu uzyskania określonych informacji lub oświadczenia z art. 246 k.k. albo naruszenia nietykalności czy spowodowania obrażeń ciała.

Samo to, że skarga została złożona przeciwko policjantowi, nie przesądza jeszcze o winie funkcjonariusza. Przesłuchanie służy ustaleniu faktów: co dokładnie się wydarzyło, kto brał udział w interwencji, jakie słowa padły, czy zastosowano środki przymusu bezpośredniego, czy powstały obrażenia i czy istnieją dokumenty lub inne ślady zdarzenia.

Status świadka a status pokrzywdzonego

Osoba, która została wezwana na przesłuchanie, może występować procesowo jako świadek, a jednocześnie być pokrzywdzonym, jeżeli przestępstwo bezpośrednio naruszyło jej dobro prawne, na przykład zdrowie, nietykalność cielesną, wolność lub godność. Status pokrzywdzonego ma znaczenie praktyczne, bo pozwala aktywniej uczestniczyć w sprawie, składać wnioski dowodowe i zaskarżać niektóre decyzje, na przykład odmowę wszczęcia lub umorzenie postępowania, o ile przepisy dają takie uprawnienie w konkretnej sytuacji.

Podczas przesłuchania najważniejsze jest jednak to, że składasz zeznania jako świadek. Oznacza to obowiązek mówienia prawdy, zakaz zatajania istotnych faktów i konieczność odpowiadania na pytania, chyba że przysługuje Ci prawo odmowy zeznań albo prawo odmowy odpowiedzi na konkretne pytanie.

Jak przygotować się do przesłuchania?

Przed przesłuchaniem warto uporządkować przebieg zdarzenia chronologicznie. Nie chodzi o przygotowanie wyuczonej wersji, lecz o przypomnienie sobie faktów: godziny i miejsca interwencji, liczby funkcjonariuszy, ich oznaczeń, użytych środków przymusu, przebiegu rozmowy, sposobu zatrzymania, dolegliwości po zdarzeniu oraz tego, kiedy i komu zgłoszono obrażenia.

Na przesłuchanie warto zabrać dokumenty, które mogą mieć znaczenie: dokumentację medyczną, zdjęcia obrażeń, wezwania, notatki z datami, korespondencję, dane osób, które widziały Cię bezpośrednio po zdarzeniu, a także informacje o potencjalnych nagraniach z monitoringu w okolicy. Jeżeli nie znasz odpowiedzi na pytanie, najlepiej powiedzieć wprost, że nie pamiętasz albo nie wiesz. Domysły i dopowiadanie faktów mogą później obniżyć wiarygodność zeznań.

Jakie pytania mogą paść podczas przesłuchania?

Nie da się przewidzieć pełnej listy pytań, ale w sprawie po skardze na policjanta najczęściej pojawiają się pytania o:

• dokładny przebieg zatrzymania lub interwencji, krok po kroku;
• powód interwencji i Twoje zachowanie przed użyciem siły;
• słowa wypowiadane przez Ciebie i przez funkcjonariuszy;
• rodzaj użytej siły, czas jej trwania i skutki dla zdrowia;
• to, czy byłeś badany przez lekarza i kiedy powstała dokumentacja medyczna;
• to, czy byli świadkowie, monitoring, nagrania, patrol towarzyszący lub dyżurny, który mógł odebrać zgłoszenie;
• powód złożenia skargi i moment, w którym zdecydowałeś się ją złożyć;
• ewentualne rozbieżności między Twoimi wcześniejszymi pismami, dokumentacją a obecnymi zeznaniami.

Jeżeli pytanie jest niejasne, możesz poprosić o jego powtórzenie albo doprecyzowanie. Jeżeli organ przytacza twierdzenia policjantów, z którymi się nie zgadzasz, spokojnie wskaż, że podtrzymujesz własną wersję i wyjaśnij, dlaczego określone twierdzenie uważasz za nieprawdziwe.

Prawo świadka do odmowy odpowiedzi z art. 183 k.p.k.

Zgodnie z art. 183 § 1 Kodeksu postępowania karnego świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli jej udzielenie mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Jest to prawo do odmowy odpowiedzi na konkretne pytanie, a nie ogólne prawo do mówienia nieprawdy.

W praktyce art. 183 k.p.k. może mieć znaczenie, gdy pytanie dotyczy zachowania świadka podczas interwencji, a odpowiedź mogłaby zostać wykorzystana przeciwko niemu w innej sprawie. Wtedy świadek może oświadczyć, że korzysta z prawa do odmowy odpowiedzi na podstawie art. 183 § 1 k.p.k. Nie trzeba szczegółowo wyjaśniać, na czym dokładnie polega ryzyko odpowiedzialności, bo samo uzasadnienie mogłoby ujawnić okoliczności obciążające.

Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 3 czerwca 2016 r., sygn. akt II AKa 182/16, trafnie wskazał, że art. 183 § 1 k.p.k. daje świadkowi prawo uchylenia się od odpowiedzi na pytanie, ale nie daje prawa do składania fałszywych zeznań. Aktualne orzecznictwo Sądu Najwyższego również podkreśla znaczenie prawidłowego pouczenia świadka o tym uprawnieniu, zwłaszcza gdy odpowiedź na pytanie może rodzić ryzyko odpowiedzialności karnej.

Fałszywe zeznania i odpowiedzialność karna świadka

Przed przesłuchaniem świadek powinien zostać pouczony o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy. Odpowiedzialność ta wynika z art. 233 k.k. Co do zasady złożenie fałszywych zeznań zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Jeżeli nieprawda lub zatajenie prawdy wynika z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą świadkowi lub osobie najbliższej, w grę może wchodzić odrębnie uregulowany typ czynu, ale nie oznacza to bezkarności w każdej sytuacji.

Najbezpieczniejsza praktyka to mówić tylko o faktach, które rzeczywiście pamiętasz, wyraźnie oddzielać obserwacje od przypuszczeń i korzystać z prawa odmowy odpowiedzi wtedy, gdy pytanie rodzi realne ryzyko samooskarżenia. Nie należy odpowiadać pod presją ani zgadywać, jeśli nie masz pewności.

Co zrobić, gdy policjanci przedstawiają inną wersję zdarzeń?

Sprzeczne relacje są w takich sprawach częste. Nie oznacza to automatycznie, że sprawa jest przegrana. Organ powinien ocenić wszystkie dowody: zeznania, dokumentację medyczną, notatki służbowe, dane z systemów Policji, zapisy dyżurnego, ewentualny monitoring, zdjęcia obrażeń, dokumentację zatrzymania oraz to, czy relacje są spójne i konsekwentne.

Podczas przesłuchania nie warto wdawać się w spór personalny z funkcjonariuszami. Lepiej spokojnie wskazywać konkretne fakty: gdzie stałeś, kto Cię trzymał, w jaki sposób użyto siły, co powiedział funkcjonariusz, kiedy poczułeś ból, kiedy pojawiły się obrażenia i komu je pokazałeś. Jeżeli w protokole pojawia się nieścisłość, należy poprosić o jej poprawienie przed podpisaniem.

Brak świadków lub nagrania – czy sprawa ma sens?

Brak bezpośrednich świadków i kamer utrudnia postępowanie, ale nie przekreśla możliwości ustalenia prawdy. W sprawach dotyczących zachowania funkcjonariuszy często znaczenie mają dowody pośrednie: obrażenia stwierdzone przez lekarza, czas zgłoszenia, zdjęcia wykonane po zdarzeniu, zgodność relacji składanych na różnych etapach, dokumenty z zatrzymania i ewentualne dane o miejscu oraz czasie interwencji.

Jeżeli zdarzenie miało miejsce w ustronnym miejscu, warto wskazać organowi, czy w pobliżu mogły znajdować się kamery prywatne, miejskie, sklepowe, osiedlowe lub samochodowe. Trzeba to zrobić możliwie szybko, bo nagrania bywają nadpisywane po kilku dniach lub tygodniach.

Niestawiennictwo, protokół i praktyczne obowiązki świadka

Wezwania na przesłuchanie nie należy ignorować. Świadek ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania, a nieusprawiedliwione niestawiennictwo może skutkować karą pieniężną do 3000 zł, zatrzymaniem i przymusowym doprowadzeniem. W razie uporczywego uchylania się od złożenia zeznań przepisy przewidują także możliwość zastosowania aresztowania porządkowego.

Po zakończeniu przesłuchania przeczytaj protokół przed podpisaniem. Masz prawo żądać sprostowania, uzupełnienia lub wpisania uwag, jeżeli zapis jest niepełny, skrótowy albo zmienia sens wypowiedzi. Podpisanie protokołu bez przeczytania może później utrudnić wyjaśnianie rozbieżności.

FAQ

Czy jako świadek mogę odmówić całego przesłuchania?

Co do zasady nie. Osoba wezwana jako świadek ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania. Odmowa całości zeznań jest możliwa tylko w sytuacjach przewidzianych przez ustawę, na przykład w określonych relacjach rodzinnych wobec oskarżonego. Art. 183 k.p.k. dotyczy odmowy odpowiedzi na konkretne pytanie, a nie automatycznej odmowy całego przesłuchania.

Czy mogę powiedzieć, że nie pamiętam?

Tak, jeśli rzeczywiście nie pamiętasz danej okoliczności. Nie należy jednak używać tej odpowiedzi po to, aby ukryć niewygodne fakty. Warto odróżnić brak pamięci od braku pewności: możesz powiedzieć, że czegoś nie pamiętasz dokładnie albo że pamiętasz tylko część zdarzenia.

Czy policjant może bezkarnie podawać nieprawdziwą wersję?

Funkcjonariusz, który składa zeznania jako świadek, również odpowiada za fałszywe zeznania. Jeżeli natomiast występuje jako podejrzany lub oskarżony, korzysta z prawa do obrony i jego sytuacja procesowa jest inna. W każdym przypadku organ powinien ocenić wiarygodność wszystkich wersji na podstawie całego materiału dowodowego.

Czy brak nagrania oznacza, że nie da się udowodnić pobicia?

Nie. Nagranie jest bardzo pomocne, ale nie jest jedynym dowodem. Znaczenie mogą mieć dokumentacja medyczna, zdjęcia, zeznania osób, które widziały obrażenia po zdarzeniu, notatki służbowe, dane z dyżurki, monitoring z okolicy oraz konsekwencja i szczegółowość relacji.

Czy mogę poprawić protokół po przesłuchaniu?

Najlepiej zgłosić poprawki przed podpisaniem protokołu. Jeżeli zauważysz błąd później, można złożyć pismo wyjaśniające albo wniosek o uzupełniające przesłuchanie, ale skuteczność takiego działania zależy od okoliczności i etapu sprawy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553, w szczególności art. 231, art. 233 i art. 246.
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555, w szczególności art. 177, art. 183, art. 190, art. 285 i art. 287.
3. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2016 r., sygn. akt II AKa 182/16 - treść orzeczenia.
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2025 r., sygn. akt II KK 257/24, dotyczący pouczenia świadka o art. 183 § 1 k.p.k.
Stan prawny zweryfikowany na dzień 23 maja 2026 r.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.