Upoważnienie do konta bankowego i oskarżenie o kradzież

Odwołanie poczynionej darowizny pieniężnej

Podstawę prawną niniejszej opinii stanowią przepisy Kodeksu karnego zwanego dalej K.k.

Z treści Pana pytania wynika, że Pana małżonka będąc opiekunem osoby prawnej została upoważniona do jej konta bankowego. W trakcie opieki podopieczny podjął decyzję o darowaniu na rzecz Pana żony określonej kwoty pieniędzy, a w chwili obecnej się z tego wycofał. Małżonka została poinformowana, że okoliczność ta została zgłoszona na policję.

W pierwszej kolejności, jak mniemam na okoliczność darowizny nie macie Państwo żadnych dowodów, jak choćby SMS, kartka papieru wypisana przez podopiecznego lub choćby świadka, który powyższe potwierdzi. Jeżeli powyższe stanowi prawdę, to zasadnym byłoby zastanowienie się w jakich okolicznościach doszło do upoważnienia Pana żony do dysponowania środkami znajdującymi się na rachunku bankowym. Należy zatem ustalić datę początkową takiego upoważnienia oraz poszczególne operacje, które były czynione. Ponadto zachodzi pytanie, czy Pana żona pamięta, który z pracowników instytucji finansowej przygotowywał dokumenty do podpisu. Mniemam bowiem, że upoważnienie nastąpiło w banku. Jeżeli mamy do czynienia z upoważnieniem do elektronicznego rachunku bankowego to zasadnym będzie przeanalizowanie operacji bankowych dokonanych w czasie upoważnienia, do wykazana, że Pana żona była upoważniona do konta, albowiem dokonywała przelewy za mieszkanie/dom, opłacała media, itp.

Korzystanie z rachunku podopiecznego

Każdy przelew wykonany z rachunku podopiecznego, a związany z jego utrzymaniem wiąże się z tym, że znaczenie łatwiej będzie wykazać Pana żonie upoważnienie nie tylko do wejścia na rachunek bankowy, ale także do dysponowania środkami na nim zdeponowanymi.

„Art. 284. § 1. Kto przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą lub prawo majątkowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 2. Kto przywłaszcza sobie powierzoną mu rzecz ruchomą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 3. W wypadku mniejszej wagi lub przywłaszczenia rzeczy znalezionej, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

§ 4. Jeżeli przywłaszczenie nastąpiło na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.”

Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 siepania 1978 r., sygn. akt Rw 285/78, „Różnica między przestępstwem kradzieży […] a przestępstwem przywłaszczenia […] polega na tym, że sprawca kradzieży zabiera z posiadania innej osoby cudze mienie ruchome w celu przywłaszczenia, natomiast sprawca przestępstwa określonego w art. 204 § 1 k.k. [z 1969 r., obecnie art. 284 k.k. – przyp. M.S.] przywłaszcza sobie cudze mienie ruchome, które nie zostało mu powierzone, jednakże znalazło się już w jego legalnym, nie bezprawnym, posiadaniu”.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z 20 lipca 1999 r., sygn. akt II AKa 136/99, wskazał, iż „strona podmiotowa przestępstwa z art. 284 § 1 k.k. ma charakter umyślny i kierunkowy; sprawca musi działać w ściśle określonym celu, którym jest przywłaszczenie cudzej rzeczy (mienia). Nie wystarcza, że sprawca godził się na możliwość przywłaszczenia. Niezbędne dla przypisania mu przywłaszczenia jest, by tego chciał, by to było jego celem. Umyślność jest ściśle związana ze stanem świadomości sprawcy czynu zabronionego. O zachowaniu umyślnym można mówić jedynie wtedy, gdy sprawca obejmuje swoją świadomością wszystkie istotne elementy czynu, wszystkie jego podstawowe znamiona, a istotnym wyznacznikiem tego, że sprawca obejmuje czyn swój świadomością, a zatem i umyślnością jest jego zamiar”.

Oskarżenie przez podopiecznego o przywłaszczenie środków pieniężnych

W podobnym tonie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II AKa 108/98, w którym wskazano, iż „niezbędnym składnikiem przywłaszczenia jest pod względem podmiotowym zamiar sprawcy pozbawienia właściciela mienia stanowiącego jego własność, a znajdującego się w posiadaniu sprawcy i zatrzymanie tego mienia wbrew woli właściciela. Samo tylko bezprawne zatrzymanie cudzego mienia i nawet używanie go chociażby w celu osiągnięcia zysku, bez zamiaru jego zatrzymania nie stanowi przestępstwa przywłaszczenia”.

Nie bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy pozostaje także pogląd, który Sąd Apelacyjny w Lublinie wyraził w wyroku z dnia 3 grudnia 1998 r., sygn. akt II AKa 176/98, zgodnie z którym „przywłaszczeniem w rozumieniu art. 284 k.k. jest bezprawne, z wyłączeniem osoby uprawnionej, rozporządzenie cudzym mieniem ruchomym przez włączenie go do majątku swojego lub innej osoby i powiększenie w ten sposób swojego lub innej osoby stanu posiadania bądź też przeznaczenie go na inny cel niż przekazanie właścicielowi. Zamiar przywłaszczenia należy oceniać nie na podstawie okoliczności istniejącej w chwili zawierania transakcji, w wyniku której sprawca znalazł się w legalnym posiadaniu cudzego mienia, ale na podstawie okoliczności istniejącej w chwili powierzenia mu mienia”.

Na korzyść małżonki na pewno przemawiałoby, gdyby zgłosiła taką darowiznę do urzędu skarbowego. Jeżeli nie dokonała tego na dzień dzisiejszy to należałoby się zastanowić nad zgłoszeniem tego do urzędu skarbowego, jednakże takie zachowanie może być przez organa ścigania potraktowane jako działanie metodą faktów dokonanych.

Jak mniemam także Pan posiada wiedzę o darowiźnie co z kolei wymaga, by żona wnosiła o przesłuchanie Pana w charakterze świadka na okoliczność otrzymana darowizny pieniężnej od podopiecznego przez Pana żonę. Jeżeli prócz Pana są jakieś inne osoby, które mogą mieć wiedzę w tym zakresie zasadnym byłoby wnioskowanie o ich przesłuchanie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 siepania 1978 r., sygn. akt Rw 285/78
3. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 20 lipca 1999 r., sygn. akt II AKa 136/99

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.