Zatarcie skazania a naprawienie szkody

Odpowiedź na pytanie

W opisanej sytuacji nie wystarczy sama zapłata grzywny, jeżeli w wyroku orzeczono także obowiązek zwrotu szkody sklepowi. Grzywna i obowiązek naprawienia szkody są oceniane łącznie przy zatarciu skazania, ponieważ zatarcie nie może nastąpić, dopóki nie wykonano orzeczonego środka kompensacyjnego.

Jednocześnie trzeba doprecyzować ważną rzecz: przy skazaniu na grzywnę roczny termin z art. 107 § 4a Kodeksu karnego liczy się od wykonania grzywny, jej darowania albo przedawnienia wykonania. Zapłata szkody nie uruchamia od nowa kolejnego rocznego terminu. Jeżeli jednak szkoda nie była zapłacona, zatarcie było zablokowane do czasu jej pełnego uregulowania.

Najpraktyczniej można więc przyjąć zasadę późniejszej daty. Zatarcie skazania przy grzywnie i obowiązku naprawienia szkody może nastąpić dopiero wtedy, gdy minął rok od wykonania grzywny oraz została w całości wykonana szkoda zasądzona w wyroku.

Podstawa prawna zatarcia skazania przy grzywnie

Zgodnie z art. 106 Kodeksu karnego z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe, a wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych. Oznacza to, że po skutecznym zatarciu skazania osoba może co do zasady posługiwać się statusem osoby niekaranej.

Dla kary grzywny kluczowy jest art. 107 § 4a Kodeksu karnego:

W razie skazania na grzywnę zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem roku od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania.

Jeżeli w wyroku obok grzywny orzeczono środek kompensacyjny, np. obowiązek naprawienia szkody, trzeba stosować także art. 107 § 6 Kodeksu karnego:

Jeżeli orzeczono środek karny, przepadek lub środek kompensacyjny, zatarcie skazania nie może nastąpić przed jego wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem jego wykonania. Zatarcie skazania nie może nastąpić również przed wykonaniem środka zabezpieczającego.

Z tych przepisów wynika, że sam upływ czasu nie wystarczy, jeżeli skazany nie wykonał obowiązków z wyroku. Sąd i KRK powinny brać pod uwagę nie tylko karę główną, lecz także dodatkowe rozstrzygnięcia, które wstrzymują zatarcie do czasu ich wykonania.

Naprawienie szkody a środek kompensacyjny

Przy obliczaniu zatarcia trzeba ustalić, czy obowiązek naprawienia szkody został orzeczony jako środek kompensacyjny, czy wynika z innej podstawy, oraz czy został wykonany w całości. W tym artykule analizujemy wpływ wykonania obowiązku na moment zatarcia skazania.

Odrębne pytanie dotyczy tego, jak długo sam obowiązek może być egzekwowany. Terminy i relację wyroku karnego do egzekucji cywilnej omawia artykuł przedawnienie obowiązku naprawienia szkody z art. 46 K.k..

Jak policzyć termin w praktyce?

W sprawie dotyczącej grzywny i naprawienia szkody trzeba porównać dwie daty. Pierwsza to dzień, w którym upływa rok od wykonania grzywny. Druga to dzień, w którym wykonano środek kompensacyjny, czyli najczęściej zapłacono całą zasądzoną kwotę szkody. Zatarcie nie może nastąpić przed późniejszą z tych dat.

Jeżeli grzywna została wykonana dwa lata temu, a szkoda została zapłacona dopiero dziś, roczny termin od grzywny już upłynął. W takim przypadku główną przeszkodą była niezapłacona szkoda. Po jej pełnej zapłacie można przyjąć, że warunek z art. 107 § 6 Kodeksu karnego został spełniony, o ile nie ma innych przeszkód, np. kolejnego skazania.

Jeżeli natomiast szkoda została zapłacona od razu, ale grzywna została wykonana dopiero niedawno, trzeba poczekać do upływu roku od wykonania grzywny. Samo wcześniejsze naprawienie szkody nie skraca ustawowego terminu dla kary grzywny.

Czy trzeba składać wniosek o zatarcie?

Przy karze grzywny zatarcie następuje z mocy prawa, czyli bez osobnego orzeczenia sądu, gdy spełnione są warunki ustawowe. W praktyce problem pojawia się wtedy, gdy w KRK nadal widnieje wpis, ponieważ informacja o wykonaniu szkody nie dotarła do właściwego organu albo nie została jeszcze technicznie odnotowana.

W takiej sytuacji warto złożyć pismo do sądu, który wydał wyrok, z prośbą o odnotowanie wykonania obowiązku i przekazanie informacji do KRK. Można też wystąpić do KRK o aktualizację danych, dołączając dowody zapłaty grzywny i szkody. Jeżeli sprawa dotyczy wcześniejszego zatarcia kary pozbawienia wolności, a nie samej grzywny, wtedy typowe znaczenie ma formalny wniosek do sądu.

Dowodami mogą być zwłaszcza potwierdzenie przelewu, pokwitowanie od pokrzywdzonego, zaświadczenie komornika albo informacja z akt wykonawczych. W przypadku zapłaty gotówką warto zadbać o pisemne pokwitowanie z datą, kwotą i podpisem osoby uprawnionej.

Inne przeszkody w zatarciu skazania

Brak zapłaty szkody nie jest jedyną możliwą przeszkodą. Zatarcie może być opóźnione także wtedy, gdy nie wykonano środka karnego, przepadku, innego środka kompensacyjnego albo środka zabezpieczającego. W sprawach z karą pozbawienia wolności, karą ograniczenia wolności albo warunkowym zawieszeniem wykonania kary obowiązują dodatkowe terminy.

Trzeba również uwzględnić art. 108 Kodeksu karnego. Jeżeli sprawcę skazano za dwa lub więcej przestępstw niepozostających w zbiegu albo jeżeli po rozpoczęciu, lecz przed upływem okresu wymaganego do zatarcia skazania, ponownie popełnił przestępstwo, dopuszczalne jest tylko jednoczesne zatarcie wszystkich skazań.

Wyjątkowo skazanie nie podlega zatarciu w sytuacjach wskazanych w art. 106a Kodeksu karnego, dotyczących określonych przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności popełnionych na szkodę małoletniego poniżej 15 lat, jeżeli orzeczono karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.

FAQ

Czy zatarcie przy grzywnie liczy się od zapłaty grzywny czy od zapłaty szkody?

Roczny termin dla kary grzywny liczy się od wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania grzywny. Jeżeli jednak orzeczono obowiązek naprawienia szkody, zatarcie nie może nastąpić przed pełną zapłatą tej szkody. W praktyce decyduje późniejsza z tych dat.

Czy po zapłacie szkody trzeba czekać kolejny rok?

Nie zawsze. Jeżeli rok od wykonania grzywny już upłynął, a jedyną przeszkodą była niezapłacona szkoda, po jej wykonaniu nie trzeba co do zasady liczyć nowego rocznego terminu od początku. Jeżeli jednak grzywna została wykonana mniej niż rok temu, trzeba poczekać do końca rocznego terminu.

Czy częściowa spłata szkody wystarczy do zatarcia?

Co do zasady nie. Środek kompensacyjny powinien być wykonany w całości, chyba że doszło do jego darowania, przedawnienia wykonania albo innego prawnie skutecznego rozstrzygnięcia wpływającego na obowiązek. Sama dobra wola lub rozpoczęcie spłaty zwykle nie usuwa przeszkody z art. 107 § 6 Kodeksu karnego.

Co zrobić, gdy szkoda została zapłacona, a wpis nadal jest w KRK?

Należy zgromadzić dowody zapłaty i skierować pismo do sądu, który wydał wyrok, albo do KRK z prośbą o aktualizację danych. W piśmie warto podać sygnaturę sprawy, datę wyroku, datę wykonania grzywny oraz datę pełnej zapłaty szkody.

Czy po zatarciu mogę oświadczyć, że jestem osobą niekaraną?

Tak, skutkiem zatarcia jest uznanie skazania za niebyłe. Przed złożeniem ważnego oświadczenia, np. dla pracodawcy, warto jednak pobrać aktualną informację z KRK i upewnić się, że wpis został usunięty także technicznie.

Podsumowanie

Przy skazaniu na grzywnę i obowiązek naprawienia szkody trzeba spełnić dwa warunki: musi minąć rok od wykonania grzywny oraz musi zostać wykonany środek kompensacyjny. Zapłata szkody nie zawsze oznacza liczenie rocznego terminu od nowa, ale do czasu jej pełnego wykonania zatarcie jest zablokowane.

Jeżeli grzywna została wykonana dwa lata temu, a szkoda została zapłacona dopiero teraz, najważniejsze jest udokumentowanie zapłaty i sprawdzenie wpisu w KRK. Gdy nie ma innych przeszkód, skazanie powinno zostać uznane za zatarte po spełnieniu wszystkich warunków ustawowych.

Źródła:

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553, w szczególności art. 106, art. 106a, art. 107 i art. 108.

Ustawa z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym - Dz.U. 2000 nr 50 poz. 580, w zakresie zasad usuwania danych z rejestru.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 2.03.2015 r., II AKzw 88/15 - dotyczące znaczenia wykonywania obowiązków finansowych przy ocenie zatarcia skazania.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.