Zatrzymanie prawa jazdy za marihuanę – co grozi kierowcy?

Zatrzymanie prawa jazdy po marihuanie – od czego zacząć ocenę sprawy?

W sprawach dotyczących marihuany trzeba oddzielić trzy kwestie: samo posiadanie suszu, dodatni wynik testu wykonany podczas kontroli oraz odpowiedzialność za prowadzenie pojazdu. To, że policja znalazła przy kierowcy 0,6 g marihuany, nie oznacza automatycznie, że kierowca prowadził pojazd pod wpływem środka odurzającego. Może to jednak uruchomić dwa równoległe postępowania: dotyczące posiadania narkotyku oraz dotyczące kierowania pojazdem.

Przy ocenie ryzyka utraty prawa jazdy najważniejszy jest wynik badania krwi i opinia toksykologiczna. Narkotest śliny albo szybki test użyty przez policję ma znaczenie wstępne, ale w postępowaniu zwykle rozstrzygają badania laboratoryjne, czas pobrania próbki, zachowanie kierowcy, opis kontroli, ewentualne objawy oraz ocena biegłego.

Kontrola drogowa, badanie krwi i zatrzymanie dokumentu

Policjant może zatrzymać prawo jazdy za pokwitowaniem, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że kierujący znajduje się w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu. W praktyce dalszy los dokumentu zależy od tego, czy sprawa zostanie zakwalifikowana jako wykroczenie, czy jako przestępstwo. Przy podobnej ocenie praktyczne znaczenie ma też jaka znieważenie policjanta.

Po kontroli warto ustalić dokładną godzinę zatrzymania, godzinę badania, rodzaj testów, treść protokołów oraz to, czy opisano konkretne objawy zaburzenia sprawności psychomotorycznej. Te elementy mogą mieć duże znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy kierowca twierdzi, że palił dzień wcześniej, nie w dniu jazdy.

Stan po użyciu a stan pod wpływem środka odurzającego

Najważniejsza różnica polega na tym, czy kierowca był w stanie po użyciu podobnie działającego środka, czy pod wpływem środka odurzającego. Pierwsza sytuacja może prowadzić do odpowiedzialności za wykroczenie z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń. Druga może oznaczać przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego.

Aktualne brzmienie art. 178a § 1 Kodeksu karnego przewiduje, że kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. To oznacza, że wcześniejsza informacja o karze grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 jest nieaktualna.

W odniesieniu do THC często spotyka się pomocnicze granice stężeń, np. około 1 ng/ml do 2,5 ng/ml dla stanu po użyciu oraz powyżej 2,5 ng/ml dla stanu pod wpływem. Nie są to jednak sztywne progi ustawowe. Sąd Najwyższy podkreślał, że przy środkach odurzających nie obowiązuje automatyczne domniemanie podobne do alkoholu, a stężenie THC jest tylko jednym z elementów oceny. Trzeba badać indywidualne oddziaływanie środka na konkretnego kierowcę. Dla pełniejszego obrazu warto porównać także ponowne przyjęcie policji zwolnieniu jazdę alkoholu.

Wykroczenie z art. 87 Kodeksu wykroczeń

Jeżeli materiał dowodowy wskazuje jedynie na stan po użyciu środka podobnie działającego do alkoholu, a nie na stan pod wpływem środka odurzającego, sprawa może zostać zakwalifikowana jako wykroczenie. Zgodnie z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń prowadzenie pojazdu mechanicznego w takim stanie zagrożone jest karą aresztu albo grzywną nie niższą niż 2500 zł.

Ważne jest jednak to, że również przy wykroczeniu z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów. Zakaz ten, zgodnie z zasadami Kodeksu wykroczeń, wymierza się zasadniczo od 6 miesięcy do 3 lat. Nie należy więc zakładać, że kwalifikacja wykroczeniowa pozwoli automatycznie zachować prawo jazdy bez żadnego zakazu.

Przestępstwo z art. 178a Kodeksu karnego

Jeżeli biegły i sąd uznają, że kierowca prowadził pojazd pod wpływem środka odurzającego, wchodzi w grę odpowiedzialność karna z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. Dla kierowcy zawodowego jest to szczególnie poważne, ponieważ oprócz kary zasadniczej pojawia się obowiązkowy zakaz prowadzenia pojazdów.

Przy skazaniu za art. 178a § 1 Kodeksu karnego sąd orzeka na podstawie art. 42 § 2 Kodeksu karnego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju na okres nie krótszy niż 3 lata. W praktyce obrona często koncentruje się na tym, czy są podstawy do przyjęcia łagodniejszej kwalifikacji, czy opinia biegłego jest pełna i czy zakaz powinien obejmować wszystkie kategorie pojazdów, czy tylko określony rodzaj pojazdów.

Trzeba też pamiętać o świadczeniu pieniężnym. W razie skazania za art. 178a § 1 Kodeksu karnego sąd orzeka świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 5000 zł. W razie ponownego skazania lub jazdy mimo wcześniejszego zakazu konsekwencje są surowsze.

Czy kierowca zawodowy ma szansę zachować prawo jazdy?

Szansa zależy od dowodów. Jeżeli wynik krwi jest niski, opis zachowania kierowcy nie wskazuje na zaburzenia, a opinia biegłego nie potwierdza stanu pod wpływem środka odurzającego, można walczyć o korzystniejszą kwalifikację albo o wykazanie braku podstaw do przypisania czynu. Nie można jednak obiecać zachowania prawa jazdy wyłącznie dlatego, że kierowca czuł się trzeźwy albo palił dzień wcześniej.

Przy regularnym używaniu marihuany THC lub jego metabolity mogą być wykrywalne po upływie dłuższego czasu. Sama wykrywalność nie jest tym samym co stan pod wpływem, ale wynik badania krwi może wymagać szczegółowej analizy toksykologicznej. W sprawach granicznych warto wnioskować o pełną opinię biegłego, a czasem o opinię uzupełniającą.

Posiadanie 0,6 g marihuany – osobna odpowiedzialność

Znalezienie przy kierowcy 0,6 g marihuany może skutkować odrębną odpowiedzialnością za posiadanie środka odurzającego. Zgodnie z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych wbrew przepisom ustawy zagrożone jest karą pozbawienia wolności do lat 3.

Przy niewielkiej ilości przeznaczonej na własny użytek można rozważać art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Przepis ten pozwala umorzyć postępowanie, także przed formalnym wszczęciem śledztwa lub dochodzenia, jeżeli ilość jest nieznaczna, środek był przeznaczony na własny użytek, a ukaranie byłoby niecelowe ze względu na okoliczności sprawy i stopień społecznej szkodliwości. Nie jest to jednak automatyczna abolicja. Organ ocenia każdy przypadek indywidualnie.

Jakie dowody są najważniejsze?

W sprawach o jazdę po marihuanie najważniejsze są: wynik badania krwi, czas od zatrzymania do pobrania próbki, opis zachowania kierowcy, nagrania z kontroli, protokół badania, dokumentacja medyczna oraz opinia biegłego toksykologa. Warto sprawdzić, czy próbka została prawidłowo pobrana i zabezpieczona oraz czy opinia odnosi się do wpływu THC na zdolność prowadzenia pojazdu, a nie tylko do samego wykrycia substancji.

Jeżeli opinia jest lakoniczna, nie uwzględnia czasu zażycia, tolerancji, objawów albo różnicy między THC a metabolitami, można składać wnioski o jej uzupełnienie. W sprawach granicznych to właśnie opinia biegłego często decyduje o tym, czy zarzut pozostanie przestępstwem, czy będzie podstawy do łagodniejszej oceny.

FAQ

Czy dodatni narkotest oznacza automatyczną utratę prawa jazdy?

Nie. Dodatni narkotest jest ważnym sygnałem dla policji, ale o odpowiedzialności rozstrzygają dalsze dowody, przede wszystkim badanie krwi i opinia biegłego. Sam test przesiewowy nie powinien zastępować pełnej oceny sprawy.

Czy palenie marihuany dzień wcześniej może skutkować zarzutem?

Tak, jest to możliwe, zwłaszcza przy regularnym używaniu. Nie oznacza to jednak, że zarzut zawsze będzie zasadny. Trzeba sprawdzić stężenie THC, czas pobrania krwi, objawy i wnioski biegłego.

Jaka jest różnica między wykroczeniem a przestępstwem?

Wykroczenie dotyczy stanu po użyciu podobnie działającego środka, a przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego stanu pod wpływem środka odurzającego. Różnica ma ogromne znaczenie dla kary, wpisu w rejestrze karnym i minimalnej długości zakazu prowadzenia pojazdów.

Czy przy wykroczeniu można uniknąć zakazu prowadzenia pojazdów?

Przy wykroczeniu z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń zakaz prowadzenia pojazdów jest obligatoryjny. Spór może dotyczyć przede wszystkim długości zakazu i jego zakresu, a w niektórych sprawach także tego, czy w ogóle doszło do popełnienia wykroczenia.

Czy 0,6 g marihuany może skończyć się umorzeniem?

Może, ale nie automatycznie. Przy nieznacznej ilości na własny użytek można powołać się na art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, jeżeli okoliczności sprawy i stopień społecznej szkodliwości przemawiają za niecelowością ukarania.

Podsumowanie

W sprawie zatrzymania prawa jazdy za marihuanę nie wystarczy odpowiedzieć, czy kierowca palił i czy test był dodatni. Trzeba ustalić, czy w czasie jazdy był pod wpływem środka odurzającego, czy tylko po użyciu środka podobnie działającego do alkoholu, a czasem czy w ogóle są podstawy do przypisania wykroczenia lub przestępstwa. Dla kierowcy zawodowego wynik tej oceny może przesądzić o pracy, dochodach i dalszej karierze.

Najważniejsze jest szybkie zabezpieczenie dokumentów z kontroli, analiza wyniku badania krwi i weryfikacja opinii biegłego. W sprawach granicznych kilka zdań w opinii toksykologicznej może zdecydować o tym, czy zakaz będzie liczony w miesiącach, czy w latach.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń – Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114
3. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii – Dz.U. 2005 nr 179 poz. 1485
4. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym – Dz.U. 1997 nr 98 poz. 602
5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2023 r., III KK 151/23 – orzeczenie SN

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.