.jpg)
- Nie należy samodzielnie usuwać dowodów ani ignorować kontaktu z policją lub bankiem.
- Zwrot pieniędzy warto skonsultować z organami prowadzącymi postępowanie, aby nie utrudnić śledztwa.
- Osoba wykorzystana przez oszusta nie zawsze ponosi odpowiedzialność karną, jeżeli działała bez świadomości udziału w przestępstwie.
- Warto zabezpieczyć historię rozmów, potwierdzenia przelewów i dane rachunków bankowych.
Zgłoszenie oszustwa internetowego
W opisanej sytuacji należy jak najszybciej złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Zawiadomienie można złożyć na policji albo bezpośrednio w prokuraturze rejonowej właściwej dla miejsca zamieszkania lub miejsca ujawnienia przestępstwa.
W zgłoszeniu warto szczegółowo opisać:
- okoliczności kontaktu z oszustem,
- otrzymane przelewy i daty transakcji,
- przekazanie kodu BLIK,
- rozmowy prowadzone przez komunikatory lub telefon,
- dane rachunków bankowych oraz numery telefonów.
Do zawiadomienia należy dołączyć zrzuty ekranu rozmów, potwierdzenia przelewów oraz wszelką korespondencję z osobami pokrzywdzonymi.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Podstawa prawna odpowiedzialności za oszustwo
Zgodnie z art. 286 § 1 Kodeksu karnego kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wprowadzenie w błąd, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.
Jednym z częstych wariantów wyłudzenia internetowego jest oszustwo BLIK, w którym sprawca wykorzystuje kod płatniczy uzyskany podstępem, często po wcześniejszym przejęciu konta lub podszyciu się pod znajomą osobę.
Przepis ten stanowi podstawę odpowiedzialności za przestępstwo oszustwa internetowego, w tym wyłudzenia realizowane przy użyciu kodów BLIK, fałszywych ogłoszeń czy podszywania się pod inne osoby.
Sama okoliczność, że pieniądze wpłynęły na Pana konto lub że oszust wykorzystał Pana numer telefonu, nie oznacza automatycznie odpowiedzialności karnej. Kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy miał Pan świadomość udziału w przestępstwie oraz czy działał Pan umyślnie.
Jeżeli został Pan wykorzystany przez sprawcę i działał w przekonaniu, że uczestniczy w legalnej transakcji, może Pan występować w postępowaniu jako pokrzywdzony albo świadek.
Czy trzeba oddać otrzymane pieniądze?
Co do zasady środki pochodzące z oszustwa powinny zostać zwrócone prawowitym właścicielom. Nie warto jednak działać pochopnie bez konsultacji z organami prowadzącymi postępowanie.
Jeżeli jedna z osób zgłosiła już sprawę na policję, najlepiej poinformować funkcjonariusza prowadzącego postępowanie o gotowości zwrotu środków i ustalić sposób postępowania. Dzięki temu uniknie Pan zarzutu utrudniania śledztwa lub przekazania pieniędzy niewłaściwej osobie.
W praktyce często dochodzi do sytuacji, w których kilka osób zostało oszukanych przez tego samego sprawcę. Wtedy organy ścigania ustalają dokładny przepływ pieniędzy i zakres szkody poszczególnych pokrzywdzonych.
Jeżeli sam utracił Pan własne środki, może Pan również dochodzić ich zwrotu. Pomocne mogą być informacje dotyczące odzyskania wyłudzonych środków.
Jak zabezpieczyć dowody?
Po ujawnieniu oszustwa należy jak najszybciej:
- wykonać zrzuty ekranu rozmów i ogłoszeń,
- pobrać historię rachunku bankowego,
- zabezpieczyć numery telefonów i adresy e-mail sprawcy,
- zgłosić zdarzenie bankowi,
- zmienić hasła do bankowości i komunikatorów.
Warto również ustalić, czy nie doszło do wykorzystania danych osobowych lub przejęcia dostępu do kont internetowych.
Jeżeli potrzebuje Pan informacji, jak zgłosić oszustwo online, można dodatkowo skorzystać z pomocy banku oraz platformy CERT Polska.
Możliwe konsekwencje prawne
W sytuacjach podobnych do opisanej organy ścigania analizują przede wszystkim:
- czy osoba miała świadomość udziału w oszustwie,
- czy osiągnęła korzyść majątkową,
- czy celowo pomagała sprawcy ukryć pochodzenie pieniędzy.
Jeżeli współpraca z oszustem wynikała z wprowadzenia w błąd i nie miał Pan świadomości przestępczego charakteru działań, ryzyko odpowiedzialności karnej znacząco maleje. Każda sprawa jest jednak oceniana indywidualnie na podstawie zgromadzonych dowodów.
Przykłady
Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce wyglądają podobne sprawy związane z oszustwami internetowymi i wykorzystaniem rachunków bankowych osób trzecich.
Student otrzymał przelew od nieznanej osoby i zgodnie z instrukcją internetowego znajomego wypłacił pieniądze kodem BLIK. Po kilku dniach został przesłuchany jako świadek. Dzięki zachowanej korespondencji udało się wykazać, że sam został oszukany i nie działał świadomie.
Kobieta sprzedała przedmiot przez portal ogłoszeniowy i otrzymała prośbę o zwrot nadpłaty. Po kontakcie z bankiem okazało się, że środki pochodziły z oszustwa. Natychmiastowe zgłoszenie sprawy pozwoliło uniknąć dalszych problemów.
Mężczyzna podał kod BLIK osobie podszywającej się pod znajomego z komunikatora. Bank zablokował część transakcji, ale część środków została wypłacona. Po zgłoszeniu sprawy policja połączyła jego sprawę z innymi postępowaniami dotyczącymi tego samego sprawcy.
FAQ
Czy policja może uznać mnie za współsprawcę?
Tak, jeżeli zebrane dowody wskazywałyby, że świadomie pomagał Pan oszustowi. Jeżeli jednak działał Pan pod wpływem manipulacji i bez świadomości udziału w przestępstwie, sytuacja wygląda inaczej.
Czy powinienem oddać pieniądze osobie, która zrobiła przelew?
Najlepiej uzgodnić to wcześniej z policją albo prokuratorem prowadzącym sprawę. Pozwoli to uniknąć dodatkowych problemów dowodowych.
Czy bank może zablokować moje konto?
Tak. Bank może czasowo zablokować rachunek lub transakcję, jeżeli istnieje podejrzenie oszustwa albo prania pieniędzy.
Czy mogę odzyskać własne pieniądze?
Tak, ale skuteczność odzyskania środków zależy od okoliczności sprawy, szybkości zgłoszenia oraz możliwości ustalenia sprawcy.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Wyrok Sądu Najwyższego z 2 grudnia 2002 r., sygn. IV KKN 135/00.
