Czy kara pozbawienia wolności ulega przedawnieniu po wielu latach

Podstawa prawna

Podstawą odpowiedzi są przepisy Kodeksu karnego z dnia 6 czerwca 1997 r., w szczególności artykuły od 101 do 105.

Zgodnie z art. 101 § 1 k.k. karalność przestępstwa ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło:

1. 40 lat – w przypadku zbrodni zabójstwa,

2. 20 lat – gdy czyn stanowi inną zbrodnię,

3. 15 lat – gdy czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 5 lat,

4. 10 lat – gdy czyn stanowi występek zagrożony karą przekraczającą 3 lata,

5. 5 lat – w przypadku pozostałych występków.

Ważny jest także art. 102 k.k., który stanowi, że jeżeli w okresie przedawnienia wszczęto postępowanie, karalność ustaje dopiero po upływie 10 lat (dla przestępstw z art. 101 § 1) lub 5 lat (dla pozostałych) od zakończenia tego okresu.

Przedawnienie wykonania kary

Kluczowy w omawianej sprawie jest art. 103 k.k., który dotyczy przedawnienia wykonania kary.
Zgodnie z § 1:

1. 30 lat – w razie skazania na karę pozbawienia wolności przekraczającą 5 lat,

2. 15 lat – w razie skazania na karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą 5 lat,

3. 10 lat – w razie skazania na inną karę.

Upływ wskazanych terminów uniemożliwia wykonanie kary. Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od momentu uprawomocnienia się wyroku skazującego, ale nie biegnie w czasie odbywania kary. Oznacza to, że w przypadku przerwy w karze termin biegnie dalej dopiero po jej zakończeniu, chyba że przerwa została formalnie przedłużona lub zamieniona na inny środek.

Okoliczności przerywające bieg przedawnienia

Zgodnie z art. 104 k.k., bieg przedawnienia nie biegnie, jeśli przepisy ustawy nie pozwalają na wszczęcie lub prowadzenie postępowania karnego. Chodzi tu o przeszkody prawne, a nie faktyczne – np. brak zgody organu czy obowiązujący zakaz. Czas trwania takiej przeszkody dolicza się do okresu przedawnienia, co w praktyce oznacza jego wydłużenie.

Wyłączenia przedawnienia

Na podstawie art. 105 k.k. przepisy o przedawnieniu nie stosują się do najcięższych przestępstw, takich jak zbrodnie przeciwko ludzkości, zabójstwo czy ciężkie przestępstwa na szkodę małoletnich.

W przedstawionej sytuacji – jeśli skazanie dotyczyło występku, a kara wynosiła 3 lata pozbawienia wolności – zastosowanie ma art. 103 § 1 pkt 2 k.k., czyli okres 15 lat. Po jego upływie wykonanie kary staje się niemożliwe, o ile nie wystąpiły okoliczności przerywające bieg przedawnienia (np. wydanie nakazu doprowadzenia czy poszukiwanie skazanego).