Jak sprawdzić, czy jestem poszukiwana w Polsce?

Czy KRK pokaże, że jestem poszukiwana?

Krajowy Rejestr Karny jest pierwszym miejscem, które warto sprawdzić, gdy osoba mieszkająca za granicą obawia się powrotu do Polski. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym każdemu przysługuje prawo do uzyskania informacji, czy jego dane osobowe są zgromadzone w Rejestrze, a jeżeli są, osoba ta może otrzymać informację o treści wszystkich zapisów jej dotyczących.

W praktyce informacja o osobie z KRK może wykazać m.in. prawomocne skazania za przestępstwa lub przestępstwa skarbowe, warunkowe umorzenie postępowania, określone środki zabezpieczające, dane wynikające z prawomocnych wyroków zagranicznych dotyczących obywateli polskich oraz dane o osobach poszukiwanych listem gończym. Jeżeli więc wobec osoby wydano list gończy, taka informacja może pojawić się w KRK.

Trzeba jednak uważać na częsty błąd: KRK nie jest pełną bazą wszystkich spraw w toku. Jeżeli policja była pod dawnym adresem, mogło chodzić o wezwanie na przesłuchanie, ustalenie adresu, doprowadzenie na rozprawę, sprawę wykroczeniową, wykonanie grzywny albo czynności w postępowaniu przygotowawczym. Taka czynność nie zawsze oznacza, że dana osoba jest skazana albo poszukiwana listem gończym.

List gończy w sprawie karnej wiąże się zasadniczo z sytuacją, w której wobec oskarżonego wydano postanowienie o tymczasowym aresztowaniu, a osoba ta ukrywa się. Wynika to z art. 279 Kodeksu postępowania karnego. Dlatego sama informacja, że policja pojawiła się pod adresem zameldowania, nie przesądza jeszcze o istnieniu listu gończego.

Jak złożyć wniosek do KRK z zagranicy?

Osoba przebywająca poza Polską może uzyskać informację z KRK bez osobistego przyjazdu do kraju. Najwygodniejszą drogą jest system e-KRK, w którym zakłada się konto, wypełnia wniosek o udzielenie informacji o osobie, podpisuje go profilem zaufanym, podpisem kwalifikowanym albo podpisem osobistym i opłaca w systemie. Odpowiedź elektroniczna jest udostępniana w systemie e-KRK.

Opłata za informację o osobie wynosi obecnie 20 zł w wersji elektronicznej. Przy wniosku papierowym, składanym w punkcie informacyjnym KRK albo korespondencyjnie, opłata wynosi 30 zł. Osoba za granicą może też działać przez pełnomocnika w Polsce, zwłaszcza gdy równolegle trzeba ustalić sygnaturę sprawy, sąd lub prokuraturę.

Wniosek do KRK warto sformułować tak, aby obejmował informację o osobie, a nie tylko potoczne zaświadczenie o niekaralności potrzebne do pracy. Celem jest bowiem sprawdzenie, czy w Rejestrze widnieją zapisy dotyczące skazania, warunkowego umorzenia, środków lub poszukiwania listem gończym.

Co zrobić, gdy policja była pod dawnym adresem?

Najważniejsze jest ustalenie, kto i w jakiej sprawie szukał danej osoby. Warto poprosić domowników lub sąsiadów o przekazanie każdej informacji z pozostawionego zawiadomienia: jednostki policji, sygnatury, numeru telefonu, imienia funkcjonariusza, daty wizyty i ewentualnego oznaczenia sądu lub prokuratury.

Jeżeli nie ma żadnego dokumentu, bezpiecznym rozwiązaniem jest uzyskanie informacji z KRK oraz kontakt przez adwokata z jednostką policji, sądem lub prokuraturą. Pełnomocnik może pomóc ustalić, czy chodzi o sprawę karną, wykroczeniową, wykonawczą czy jedynie o doręczenie wezwania. Ma to znaczenie, bo od rodzaju sprawy zależy ryzyko zatrzymania przy przekraczaniu granicy albo podczas kontroli w Polsce.

Osoba mieszkająca za granicą powinna też sprawdzić swoje dokumenty podróży. Jeżeli planowany jest przyjazd do Polski albo wyrobienie paszportu przez osobę poszukiwaną, wcześniejsze ustalenie statusu prawnego jest szczególnie ważne, ponieważ problemy mogą ujawnić się przy czynnościach urzędowych lub kontroli.

Niestawiennictwo na wezwanie a ryzyko zatrzymania

Konsekwencje niestawiennictwa zależą od tego, w jakim charakterze dana osoba została wezwana. Inaczej wygląda sytuacja świadka, inaczej podejrzanego, a inaczej oskarżonego. Jeżeli osoba była oskarżona lub podejrzana i nie stawiła się na wezwanie bez usprawiedliwienia, organ może zastosować środki przymusu, w tym zatrzymanie i doprowadzenie, gdy spełnione są ustawowe przesłanki.

Oskarżony ma obowiązek stawiać się na wezwania oraz informować organ prowadzący postępowanie o zmianie miejsca zamieszkania lub pobytu trwającej dłużej niż 7 dni, a także o zmianie danych kontaktowych, o których wie, że są znane organowi. Jeżeli ktoś od lat mieszka za granicą, ale w sprawie nadal funkcjonuje dawny polski adres, korespondencja mogła być kierowana właśnie tam.

W przypadku świadka, biegłego, tłumacza lub specjalisty niestawiennictwo bez należytego usprawiedliwienia może skutkować karą pieniężną do 3000 zł, a w określonych sytuacjach także zatrzymaniem i przymusowym doprowadzeniem. Nie oznacza to automatycznie skazania ani listu gończego, ale sprawy nie należy lekceważyć.

Nieodebrana korespondencja może mieć poważne skutki procesowe. W zależności od rodzaju sprawy i statusu osoby postępowanie może toczyć się dalej, a w szczególnych sytuacjach problemem staje się wyrok wydany pod nieobecność oskarżonego. Wtedy ważne są terminy do zaskarżenia orzeczenia, złożenia wniosku o przywrócenie terminu albo podjęcia obrony w postępowaniu wykonawczym.

Wpis w KRK, zatarcie skazania i karta karna

Jeżeli w KRK widnieje prawomocne skazanie, trzeba sprawdzić nie tylko sam wpis, lecz także to, czy nie doszło już do zatarcia skazania. Po zatarciu skazanie uważa się za niebyłe, a wpis powinien zostać usunięty z rejestru w zakresie wynikającym z przepisów. Terminy zatarcia zależą m.in. od rodzaju orzeczonej kary, wykonania kary, darowania albo przedawnienia jej wykonania.

W praktyce zatarcie jest szczególnie istotne przy pracy, wizach, dokumentach i formularzach zagranicznych. Jeżeli problem dotyczy dawnego wyroku, warto sprawdzić, jakie znaczenie ma zatarcie skazania i jego skutki, bo nie każda dawna sprawa powinna nadal obciążać kartę karną.

Jeżeli zaświadczenie z KRK wskazuje wpis, którego nie rozumiesz, należy przeanalizować podstawę wpisu: sygnaturę, sąd, datę orzeczenia, rodzaj rozstrzygnięcia i wykonanie kary. Dopiero wtedy można ocenić, czy wpis jest aktualny, czy należy wystąpić o wyjaśnienie, usunięcie wpisu albo podjąć działania w sądzie.

FAQ

Czy przez KRK sprawdzę wszystkie toczące się sprawy karne?

Nie. KRK pokazuje dane, które zgodnie z ustawą podlegają wpisowi do Rejestru, w tym m.in. prawomocne skazania i dane o osobach poszukiwanych listem gończym. Nie pokazuje każdej sprawy przygotowawczej, każdego wezwania ani każdej czynności policji.

Czy wizyta policji pod adresem oznacza, że jestem poszukiwana?

Nie zawsze. Policja może doręczać wezwanie, ustalać miejsce pobytu, wykonywać polecenie sądu lub prokuratora albo poszukiwać osoby do doprowadzenia. Dopiero ustalenie podstawy czynności pozwala ocenić, czy istnieje ryzyko zatrzymania.

Czy można złożyć wniosek o KRK z zagranicy?

Tak. Można skorzystać z systemu e-KRK, jeżeli posiada się odpowiedni podpis elektroniczny, np. profil zaufany, podpis kwalifikowany albo podpis osobisty. Możliwe jest też działanie przez pełnomocnika w Polsce.

Ile kosztuje zaświadczenie z KRK?

Informacja o osobie kosztuje obecnie 30 zł w wersji papierowej i 20 zł w wersji elektronicznej przez e-KRK. Opłaty warto sprawdzić przed złożeniem wniosku, bo zasady płatności zależą od wybranego trybu.

Co zrobić, jeśli KRK nic nie wykazuje, ale policja nadal mnie szuka?

Należy ustalić organ i sygnaturę sprawy. Brak wpisu w KRK nie wyklucza sprawy w toku, wezwania, zarządzenia zatrzymania albo czynności związanych z wykonaniem wcześniejszego orzeczenia.

Podsumowanie

Osoba mieszkająca za granicą, która dowiaduje się o zainteresowaniu policji w Polsce, powinna zacząć od uporządkowanego sprawdzenia sytuacji. Informacja z KRK pomaga ustalić, czy istnieją wpisy dotyczące skazania, warunkowego umorzenia albo poszukiwania listem gończym, ale nie zastępuje sprawdzenia akt konkretnej sprawy. Jeżeli istnieje ryzyko zatrzymania, najlepiej działać przez prawnika, który ustali podstawę czynności, sygnaturę i możliwe sposoby bezpiecznego wyjaśnienia sprawy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym - ISAP
2. Kodeks postępowania karnego - ISAP
3. Informacje Ministerstwa Sprawiedliwości o Krajowym Rejestrze Karnym i e-KRK - Portal Gov.pl
4. Uzyskanie zaświadczenia z Krajowego Rejestru Karnego - Portal Gov.pl

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.