• Stan prawny na: 2026-05-20
Tymczasowe aresztowanie co do zasady zalicza się na poczet kary w tej samej sprawie. Nie każdy okres spędzony w areszcie zmniejszy jednak karę do odbycia, zwłaszcza gdy w tym samym czasie wykonywano już karę pozbawienia wolności z innego wyroku.
W artykule wyjaśniamy, kiedy sąd może zaliczyć tylko część aresztu, kiedy można powołać się na art. 417 Kodeksu postępowania karnego oraz kiedy warto składać zażalenie na postanowienie o zaliczeniu okresu pozbawienia wolności.
Podstawową zasadę zawiera art. 63 § 1 Kodeksu karnego. Na poczet orzeczonej kary zalicza się okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie, zaokrąglając go w górę do pełnego dnia. W praktyce jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności odpowiada jednemu dniowi kary pozbawienia wolności.
Do takiego okresu może należeć m.in. zatrzymanie, tymczasowe aresztowanie albo inny faktyczny okres izolacji związany z konkretną sprawą karną. Istotne jest jednak sformułowanie „w sprawie”. Oznacza ono, że sąd bada, czy pozbawienie wolności było rzeczywiście wykonywane właśnie w tej sprawie, w której później zapadł wyrok skazujący.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Nie. Jeżeli w czasie tymczasowego aresztowania w jednej sprawie wobec skazanego wprowadzono do wykonania karę pozbawienia wolności z innego prawomocnego wyroku, ten sam okres nie powinien zostać zaliczony drugi raz na poczet kolejnej kary.
Takie stanowisko wynika z aktualnej praktyki orzeczniczej. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 2 lutego 2022 r., sygn. II KO 110/21, wskazał, że okres tymczasowego aresztowania pokrywający się z odbywaniem kary pozbawienia wolności w innej sprawie nie podlega zaliczeniu na podstawie art. 63 § 1 K.k. na poczet kary orzeczonej w sprawie, w której stosowano areszt.
W opisanej sytuacji oznacza to, że jeżeli przez około 9 miesięcy pobytu w areszcie jednocześnie wykonywano wobec Pana karę pozbawienia wolności z innego wyroku, sąd mógł zaliczyć na poczet nowej kary wyłącznie ten okres, który nie pokrywał się z wykonywaniem tamtej kary. Jeżeli były to ostatnie 2 miesiące, samo częściowe zaliczenie może być zgodne z prawem.
Osobną regulacją jest art. 417 Kodeksu postępowania karnego. Przepis ten pozwala zaliczyć na poczet orzeczonej kary także okres tymczasowego aresztowania odbytego w innej sprawie, ale tylko wtedy, gdy spełnione są łącznie określone warunki.
Po pierwsze, postępowania musiały toczyć się równocześnie, choćby przez część czasu. Po drugie, sprawa, w której stosowano tymczasowe aresztowanie, musi zakończyć się prawomocnym uniewinnieniem, umorzeniem postępowania albo odstąpieniem od wymierzenia kary. Po trzecie, zaliczenie nie może prowadzić do podwójnego „wykorzystania” tego samego okresu izolacji.
W starszym orzecznictwie podkreślano, że równoczesność postępowań nie oznacza wyłącznie identycznego czasu ich trwania od początku do końca. Wystarczy czasowe zazębianie się postępowań, choćby przez pewien okres. Tak wskazywał m.in. Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 19 września 2013 r., sygn. II AKa 277/13, oraz Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 9 kwietnia 2013 r., sygn. II AKa 47/13.
Jeżeli wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia o zaliczeniu okresu rzeczywistego pozbawienia wolności albo sąd zaliczył ten okres nieprawidłowo, zastosowanie może mieć art. 420 Kodeksu postępowania karnego. Sąd orzeka wtedy postanowieniem na posiedzeniu, a na takie postanowienie przysługuje zażalenie.
Zażalenie lub sprzeciw wnosi się co do zasady w terminie 7 dni od ogłoszenia postanowienia, a jeżeli postanowienie podlega doręczeniu - od dnia doręczenia. Przed złożeniem środka zaskarżenia trzeba jednak sprawdzić pouczenie sądu i sposób, w jaki rozstrzygnięcie zostało wydane.
W zażaleniu warto wskazać dokładne daty: od kiedy do kiedy stosowano tymczasowe aresztowanie, kiedy wprowadzono do wykonania inną karę, kiedy kara z innej sprawy została zakończona oraz jaki okres - zdaniem skarżącego - powinien zostać zaliczony. Do pisma należy dołączyć albo wskazać dokumenty potwierdzające te daty.
Jeżeli z dokumentów wynika, że przez większość tymczasowego aresztowania odbywał Pan jednocześnie karę 9 miesięcy pozbawienia wolności z innej sprawy, a tylko ostatnie 2 miesiące nie pokrywały się z wykonywaniem tej kary, zażalenie może mieć niewielkie szanse powodzenia. Sąd nie powinien bowiem zaliczyć tego samego okresu izolacji dwa razy.
Zażalenie warto natomiast rozważyć, gdy sąd błędnie ustalił daty, przyjął nieprawidłową datę rozpoczęcia lub zakończenia wykonywania innej kary, pominął część okresu zatrzymania albo tymczasowego aresztowania, albo nie wyjaśnił, dlaczego zaliczył tylko fragment okresu pozbawienia wolności.
Poniższe przykłady pokazują, jak w praktyce może wyglądać zaliczenie tymczasowego aresztowania w różnych układach procesowych.
Pan Adam był tymczasowo aresztowany przez 8 miesięcy wyłącznie w sprawie o rozbój. W tej samej sprawie zapadł następnie wyrok skazujący na 2 lata pozbawienia wolności. Sąd powinien zaliczyć 8 miesięcy rzeczywistego pozbawienia wolności na poczet tej kary, więc do odbycia pozostanie okres pomniejszony o zaliczone aresztowanie.
Pani Marta była tymczasowo aresztowana przez 10 miesięcy. Po 3 miesiącach pobytu w areszcie wprowadzono wobec niej do wykonania karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z wcześniejszego wyroku. Jeżeli po zakończeniu tej kary tymczasowe aresztowanie trwało jeszcze 1 miesiąc, sąd zasadniczo zaliczy na poczet nowej kary tylko okres, który nie został już „zużyty” przez wykonywanie poprzedniej kary.
Pan Tomasz był tymczasowo aresztowany w sprawie A, która zakończyła się prawomocnym uniewinnieniem. W tym samym czasie toczyła się wobec niego sprawa B, w której został skazany. Jeżeli postępowania rzeczywiście zazębiały się w czasie i okres aresztowania nie został zaliczony na inną karę, można analizować zaliczenie tego aresztu na podstawie art. 417 K.p.k.
Nie. Zaliczeniu podlega okres rzeczywistego pozbawienia wolności w danej sprawie. Jeżeli ten sam okres został już objęty wykonywaniem innej kary pozbawienia wolności, zasadniczo nie może drugi raz zmniejszać nowej kary.
Tak, ale tylko w szczególnych przypadkach przewidzianych w art. 417 K.p.k. Chodzi przede wszystkim o sytuację, gdy postępowania toczyły się równocześnie, a sprawa aresztowa zakończyła się uniewinnieniem, umorzeniem albo odstąpieniem od wymierzenia kary.
Co do zasady nie. Okres wykonywania kary pozbawienia wolności z innej sprawy nie powinien być jednocześnie zaliczany jako okres odbycia kolejnej kary w sprawie, w której stosowano tymczasowe aresztowanie.
Co do zasady 7 dni od ogłoszenia postanowienia, a jeśli postanowienie podlega doręczeniu - 7 dni od doręczenia. Zawsze trzeba sprawdzić pouczenie, bo sposób zaskarżenia zależy od rodzaju rozstrzygnięcia i etapu sprawy.
Najważniejsze są postanowienia o tymczasowym aresztowaniu, wyroki, nakazy przyjęcia do odbycia kary, informacje o wprowadzeniu kary do wykonania, obliczenie kary oraz postanowienie sądu o zaliczeniu okresu pozbawienia wolności.
Zaliczenie tymczasowego aresztowania na poczet kary zależy od tego, czy był to rzeczywisty okres pozbawienia wolności w danej sprawie oraz czy nie został już zaliczony lub wykorzystany przy wykonywaniu innej kary. W sytuacji, gdy w czasie aresztu wykonywano karę 9 miesięcy pozbawienia wolności z innego wyroku, sąd może zaliczyć jedynie okres niepokrywający się z tą karą.
Zażalenie ma sens przede wszystkim wtedy, gdy sąd błędnie ustalił daty, pominął część okresu izolacji albo nieprawidłowo zastosował art. 63 K.k., art. 417 K.p.k. lub art. 420 K.p.k. W sprawach tego rodzaju kluczowe znaczenie mają dokumenty wykonawcze i dokładna chronologia pobytu w areszcie oraz odbywania kary.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - tekst ujednolicony ISAP
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - tekst ujednolicony ISAP
3. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. II KO 110/21 - orzeczenie SN
4. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 19 września 2013 r., sygn. II AKa 277/13
5. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. II AKa 47/13
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Opracowanie redakcyjne na podstawie porady prawnej. Ekspert merytoryczny: Paulina Olejniczak-Suchodolska
Radca prawny, absolwentka Wydziału Prawa na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ukończyła aplikację radcowską przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Doświadczenie zawodowe zdobywała współpracując z kancelariami prawnymi. Specjalizuje się głównie w prawie...
>> więcej informacjiZapytaj prawnika
Bezpłatne zasoby, które realnie pomagają — kalkulatory, słownik, kodeksy i wzory pism.
