Przedawnienie przestępstwa kradzieży

Czy przestępstwo kradzieży ulega przedawnieniu?

Tak. Kradzież jako przestępstwo podlega przedawnieniu karalności. Oznacza to, że po upływie ustawowego terminu nie można już skutecznie wszcząć lub prowadzić postępowania karnego o ten czyn. Jeżeli postępowanie zostało już wszczęte, powinno zostać umorzone na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania karnego.

Trzeba jednak odróżnić trzy różne sytuacje: przedawnienie karalności czynu, przedawnienie wykonania prawomocnie orzeczonej kary oraz zatarcie skazania. W praktyce osoba, która potrzebuje zaświadczenia o niekaralności, najczęściej musi sprawdzić właśnie zatarcie skazania, a nie tylko termin przedawnienia przestępstwa.

Kiedy kradzież jest przestępstwem, a kiedy wykroczeniem?

Podstawowy typ przestępstwa kradzieży określa art. 278 § 1 Kodeksu karnego: kto zabiera w celu przywłaszczenia cudzą rzecz ruchomą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Ta górna granica kary powoduje, że zwykła kradzież przedawnia się zasadniczo po 10 latach.

Nie każda kradzież rzeczy ruchomej jest jednak przestępstwem. Zgodnie z art. 119 § 1 Kodeksu wykroczeń kradzież albo przywłaszczenie cudzej rzeczy ruchomej, której wartość nie przekracza 800 zł, stanowi wykroczenie. W takim przypadku przedawnienie orzekania jest znacznie krótsze: co do zasady rok od popełnienia wykroczenia, a jeżeli w tym czasie wszczęto postępowanie, 2 lata od zakończenia tego rocznego okresu.

Wartość rzeczy ocenia się według chwili popełnienia czynu. Jeżeli przedmiot był wart więcej niż 800 zł, czyn będzie kwalifikowany jako przestępstwo. Jeżeli wartość nie przekraczała 800 zł, trzeba jeszcze sprawdzić wyjątki z art. 130 Kodeksu wykroczeń.

Przepisów o wykroczeniu z art. 119 K.w. nie stosuje się m.in. wtedy, gdy przedmiotem czynu jest broń, amunicja, materiały lub przyrządy wybuchowe. Nie stosuje się ich także do kradzieży szczególnie zuchwałej ani kradzieży z włamaniem. Jeżeli sprawca używa przemocy, grozi jej natychmiastowym użyciem albo doprowadza pokrzywdzonego do stanu nieprzytomności lub bezbronności, sprawa może dotyczyć poważniejszego czynu niż zwykła kradzież.

Na czym polega zabór cudzej rzeczy?

Kradzież polega na bezprawnym zabraniu cudzej rzeczy ruchomej w celu przywłaszczenia. Chodzi o wyjęcie rzeczy spod władztwa właściciela lub posiadacza i objęcie jej we własne władanie. Zabór jest dokonany bez zgody osoby uprawnionej.

Jeżeli rzecz została wydana za zgodą właściciela, sam fakt późniejszego sporu nie zawsze oznacza kradzież. W takiej sytuacji trzeba ustalić, czy od początku istniał zamiar przywłaszczenia, czy raczej chodzi o spór cywilny, przywłaszczenie albo inne przestępstwo przeciwko mieniu.

Zwykłą kradzież należy odróżnić od rozboju. Jeżeli zabór następuje z użyciem przemocy, groźby jej natychmiastowego użycia albo przez doprowadzenie człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności, może chodzić o kradzież z użyciem przemocy, czyli kwalifikację znacznie surowszą od art. 278 K.k.

Kradzież programu komputerowego, karty i energii

Art. 278 Kodeksu karnego obejmuje nie tylko klasyczną kradzież rzeczy ruchomej. Tej samej karze podlega osoba, która zabiera w celu przywłaszczenia cudzą kartę uprawniającą do podjęcia pieniędzy z automatu bankowego. Tej samej karze podlega również ten, kto bez zgody osoby uprawnionej uzyskuje cudzy program komputerowy w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.

Przepisy o kradzieży stosuje się odpowiednio także do kradzieży energii. W praktyce może chodzić np. o nielegalny pobór prądu albo inne korzystanie z energii bez zgody uprawnionego podmiotu i bez rozliczenia należności.

Jeżeli czyn ma charakter mniejszej wagi, sprawcy grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. To ma znaczenie także dla terminu przedawnienia, bo przy typie zagrożonym karą do roku termin z art. 101 K.k. wynosi zasadniczo 5 lat.

Przedawnienie karalności kradzieży według art. 101 Kodeksu karnego

Zgodnie z art. 101 Kodeksu karnego karalność przestępstwa ustaje po upływie terminów zależnych od ustawowego zagrożenia karą. Dla zwykłej kradzieży z art. 278 § 1 K.k., zagrożonej karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności, właściwy jest termin 10 lat, ponieważ jest to występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata.

Inaczej może być przy innych odmianach czynu. Kradzież mniejszej wagi z art. 278 § 3 K.k. przedawnia się zasadniczo po 5 latach, bo jest zagrożona karą do roku. Kradzież szczególnie zuchwała, zagrożona karą od 6 miesięcy do 8 lat, może przedawniać się po 15 latach. Kradzież z włamaniem oraz inne kwalifikowane postacie kradzieży również wymagają osobnego sprawdzenia.

Podobne zasady ustalania terminów występują przy innych czynach przeciwko mieniu, dlatego przy porównywaniu spraw warto zobaczyć także przedawnienie przy innych przestępstwach majątkowych.

Początek biegu terminu liczy się zasadniczo od czasu popełnienia czynu. Jeżeli dokonanie przestępstwa zależy od nastąpienia określonego skutku, termin biegnie od czasu, gdy skutek nastąpił. W przypadku przestępstwa popełnionego w czasie dłuższym niż jeden dzień bieg przedawnienia rozpoczyna się z upływem ostatniego dnia, w którym sprawca swoim zachowaniem wypełniał znamiona przestępstwa.

Wydłużenie terminu przedawnienia po wszczęciu postępowania

Aktualne brzmienie art. 102 Kodeksu karnego przewiduje, że jeżeli w okresie z art. 101 K.k. wszczęto postępowanie, karalność przestępstw określonych w art. 101 § 1 K.k. ustaje z upływem 10 lat od zakończenia tego okresu. Przy zwykłej kradzieży oznacza to w praktyce, że 10-letni termin może wydłużyć się do 20 lat.

To ważna zmiana względem starszych opisów, które odwoływały się wyłącznie do wszczęcia postępowania przeciwko konkretnej osobie. Obecnie dla przedłużenia terminu znaczenie ma wszczęcie postępowania w okresie podstawowego przedawnienia, a w art. 102 § 2 K.k. ustawodawca uregulował także sytuację, gdy w toku wszczętego postępowania powzięto uzasadnione podejrzenie popełnienia innego przestępstwa.

Skutki przedawnienia a zaświadczenie o niekaralności

Przedawnienie karalności powoduje, że nie można już ukarać sprawcy za dany czyn. Nie jest jednak tym samym co zatarcie skazania. Jeżeli przed upływem terminu zapadł prawomocny wyrok, trzeba ustalić, czy kara została wykonana, darowana, przedawniło się jej wykonanie albo czy minął termin zatarcia skazania.

Z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe, a wpis usuwa się z rejestru skazanych. Dopiero to zazwyczaj pozwala uzyskać zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego wskazujące, że osoba nie figuruje jako karana. Jeżeli orzeczono karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, skazanie co do zasady ulega zatarciu z mocy prawa z upływem roku od zakończenia okresu próby, ale zatarcie nie może nastąpić przed wykonaniem grzywny, środka karnego, przepadku, środka kompensacyjnego albo środka zabezpieczającego.

Jeżeli kara nie została wykonana, trzeba osobno sprawdzić reguły przedawnienia wykonania kary z art. 103 K.k. Inaczej liczy się przedawnienie karalności przed wyrokiem, a inaczej sytuację gdy za kradzież zapadł już wyrok.

Trzeba też pamiętać, że Krajowy Rejestr Karny i policyjne systemy informacyjne to nie zawsze to samo. Zatarcie skazania usuwa wpis z rejestru skazanych, ale osoba zainteresowana może mieć dodatkowe pytania o usunięcie śladu z kartoteki policyjnej, zwłaszcza gdy chodzi o dane przetwarzane po zakończonej interwencji lub dawnym postępowaniu.

FAQ

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553, w szczególności art. 76, art. 101-103, art. 106-108 oraz art. 278.
2. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń - Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114, w szczególności art. 45, art. 119 i art. 130.
3. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555, w szczególności art. 17 § 1 pkt 6.
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1998 r., sygn. akt IV KKN 98/98.
5. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 29 marca 1999 r., sygn. akt II AKz 117/98.
6. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 1977 r., sygn. akt I KR 87/77, OSNPG 1977.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.