Przypadkowe wyniesienie produktu ze sklepu – co grozi?

Czy przypadkowe wyniesienie produktu ze sklepu jest kradzieżą?

Samo wyniesienie towaru poza linię kas nie przesądza jeszcze, że doszło do kradzieży. Dla odpowiedzialności za kradzież konieczne jest ustalenie, że sprawca zabrał cudzą rzecz w celu jej przywłaszczenia, czyli chciał potraktować ją jak swoją i nie zapłacić za nią. Jeżeli zabrakło zamiaru, bo doszło do omyłki, nieuwagi albo nieporozumienia przy pakowaniu zakupów, należy to wyraźnie podnieść już na etapie czynności wyjaśniających.

W praktyce o ocenie zdarzenia decydują szczegóły: gdzie znajdował się produkt, czy był schowany, czy pozostałe zakupy zostały opłacone, czy osoba wróciła z rzeczą po zauważeniu pomyłki, jak zachowała się po zatrzymaniu oraz co wynika z monitoringu i relacji pracowników sklepu. Im bardziej zachowanie wyglądało na świadome ukrycie lub wyniesienie produktu, tym trudniej będzie przekonać organy, że była to tylko pomyłka.

Wykroczenie czy przestępstwo – od czego to zależy?

Zgodnie z art. 119 § 1 Kodeksu wykroczeń kradzież albo przywłaszczenie cudzej rzeczy ruchomej jest wykroczeniem, jeżeli wartość rzeczy nie przekracza 800 zł. Za takie wykroczenie grozi kara aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny. Usiłowanie, podżeganie i pomocnictwo również są karalne.

W praktyce odpowiedzialność za dokonanie kradzieży zależy od wartości skradzionego mienia. Szerzej omawiamy to w artykule: kiedy kradzież jest wykroczeniem.

Jeżeli wartość zabranej rzeczy przekracza 800 zł, podstawą odpowiedzialności może być art. 278 § 1 Kodeksu karnego. Przepis ten przewiduje za kradzież karę pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. W wypadku mniejszej wagi możliwe są łagodniejsze konsekwencje: grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku.

Trzeba też pamiętać o wyjątkach. Próg 800 zł nie chroni przed odpowiedzialnością karną, jeżeli czyn ma charakter kradzieży z włamaniem, kradzieży szczególnie zuchwałej, rozboju albo dotyczy przedmiotów wyłączonych spod kwalifikacji wykroczeniowej, na przykład broni, amunicji, materiałów lub przyrządów wybuchowych.

Jak ustala się wartość rzeczy zabranej ze sklepu?

Jeżeli chodzi o pojedynczy towar, punktem wyjścia jest jego rzeczywista wartość. Przy produkcie będącym częścią większego zestawu trzeba ustalić, co faktycznie zostało zabrane i czy odłączenie tego elementu spowodowało realną utratę wartości całego zestawu. Co do zasady znaczenie ma wartość zabranego elementu, ale w spornej sprawie sklep może twierdzić, że przez brak tej części cały komplet stał się niesprzedawalny albo niepełnowartościowy.

Właśnie dlatego istotne jest ustalenie, jaka jest faktyczna wartość skradzionego mienia. Pomocne może być porównanie ceny całego zestawu, ceny części zamiennej, możliwości sprzedaży pozostałych elementów oraz dokumentów sklepu. Zobacz również: jak ustala się wartość skradzionych rzeczy.

Co grozi za wyniesienie produktu o wartości do 800 zł?

Jeżeli organ uzna, że doszło do umyślnej kradzieży, a wartość rzeczy nie przekracza 800 zł, sprawa będzie co do zasady traktowana jako wykroczenie z art. 119 Kodeksu wykroczeń. Sąd może wymierzyć grzywnę od 20 do 5000 zł, karę ograniczenia wolności albo karę aresztu od 5 do 30 dni. W typowych sprawach dotyczących osoby niekaranej, niewielkiej wartości rzeczy i zwrotu mienia najczęściej realnym ryzykiem jest grzywna oraz obowiązek naprawienia szkody, jeżeli nie została naprawiona. Dla pełniejszego obrazu warto porównać także leczenie psychiatryczne zamiast aresztu.

Art. 119 § 4 Kodeksu wykroczeń pozwala orzec obowiązek zapłaty równowartości ukradzionego albo przywłaszczonego mienia, jeżeli szkoda nie została naprawiona. Dlatego zwrot rzeczy, zapłata ceny albo szybkie wyjaśnienie pomyłki mogą mieć praktyczne znaczenie dla oceny sprawy i wymiaru ewentualnej kary.

Co zrobić po zatrzymaniu w sklepie?

Po zatrzymaniu przez ochronę lub wezwaną policję należy zachować spokój i nie składać pochopnych oświadczeń, które mogą zostać odczytane jako przyznanie się do celowej kradzieży. Jeżeli była to pomyłka, trzeba konsekwentnie opisać fakty: jak produkt znalazł się poza kasą, czy był widoczny, czy inne zakupy zostały opłacone, kiedy zauważono błąd i czy rzecz została od razu zwrócona.

Warto zebrać i zachować dowody, zwłaszcza paragon za pozostałe zakupy, potwierdzenie płatności kartą, zdjęcie produktu lub zestawu, korespondencję ze sklepem, dane świadków i informację, czy sklep posiada monitoring. Jeżeli otrzyma Pan wezwanie na policję, nie należy go ignorować. W sprawie o wykroczenie prowadzone są czynności wyjaśniające, a po ich zakończeniu sprawa może zostać umorzona, zakończona mandatem, jeżeli są do tego podstawy i osoba go przyjmie, albo skierowana do sądu z wnioskiem o ukaranie.

Jeżeli nie ma Pan pewności, co powiedzieć na przesłuchaniu, można skorzystać z prawa do obrony i wcześniej skonsultować treść wyjaśnień. Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy sklep przyjmuje wysoką wartość szkody, twierdzi, że monitoring wskazuje na celowe działanie, albo gdy pojawiają się informacje o innych podobnych zdarzeniach.

Przypadkowe wyniesienie części zestawu – jak bronić swojej wersji?

W sprawie dotyczącej małej części zestawu narzędzi kluczowe będzie wykazanie, że nie było zamiaru kradzieży. Pomóc mogą okoliczności takie jak otwarte trzymanie rzeczy, brak prób ukrycia produktu, opłacenie innych zakupów, natychmiastowy zwrot elementu, zgoda na wyjaśnienie sytuacji oraz brak wcześniejszych podobnych zdarzeń.

Nie należy jednak opierać obrony wyłącznie na twierdzeniu, że rzecz była niewiele warta. Niewielka wartość może przesądzać o wykroczeniu zamiast przestępstwa, ale nie wyłącza odpowiedzialności, jeżeli organ uzna, że działanie było umyślne. Dlatego trzeba równolegle wyjaśniać dwie kwestie: brak zamiaru przywłaszczenia oraz prawidłową wartość rzeczy.

FAQ

Czy przypadkowe wyniesienie rzeczy ze sklepu jest karalne?

Nie powinno być karalne jako kradzież, jeżeli rzeczywiście nie było zamiaru przywłaszczenia. Problem polega na tym, że brak zamiaru trzeba wiarygodnie wyjaśnić na tle konkretnych okoliczności zdarzenia.

Jaka kwota decyduje o wykroczeniu?

Obecnie granica z art. 119 § 1 Kodeksu wykroczeń wynosi 800 zł. Kradzież rzeczy o wartości nieprzekraczającej tej kwoty jest co do zasady wykroczeniem, a powyżej tej kwoty może być przestępstwem z art. 278 Kodeksu karnego.

Czy przy części zestawu liczy się wartość całego kompletu?

Nie zawsze. Najczęściej trzeba ustalić wartość faktycznie zabranego elementu, ale jeżeli przez brak tej części cały zestaw stracił wartość handlową lub użytkową, sklep może twierdzić, że szkoda jest wyższa.

Czy mogę odmówić przyjęcia mandatu?

Tak. Przyjęcie mandatu oznacza zgodę na takie zakończenie sprawy. Jeżeli nie zgadza się Pan z zarzutem albo chce wykazać brak zamiaru, odmowa mandatu może spowodować skierowanie sprawy do sądu, gdzie będzie można przedstawić dowody i argumenty.

Czy zwrot rzeczy kończy sprawę?

Zwrot rzeczy pomaga, ale sam w sobie nie zawsze kończy sprawę. Może mieć znaczenie dla oceny zamiaru, wysokości szkody i ewentualnej kary, jednak organ może nadal prowadzić czynności, jeżeli uzna, że doszło do wykroczenia albo przestępstwa.

Źródła

• Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń, w szczególności art. 18–24, art. 119 i art. 130 – tekst aktu w ISAP.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, w szczególności art. 278 – tekst aktu w ISAP.
• Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, w szczególności przepisy o czynnościach wyjaśniających, mandacie i wniosku o ukaranie – tekst aktu w ISAP.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.