Konsekwencje za pobicie w szkole przez pełnoletniego ucznia

Jak kwalifikowane jest pobicie w szkole?

W języku potocznym każde uderzenie albo bójka bywa określane jako pobicie. W prawie karnym trzeba jednak rozróżnić kilka sytuacji. Jeżeli jedna osoba uderza drugą i powoduje u niej konkretny uraz, podstawową kwalifikacją może być art. 157 Kodeksu karnego, czyli spowodowanie naruszenia czynności narządu ciała albo rozstroju zdrowia. Jeżeli natomiast w zdarzeniu uczestniczy więcej osób i dochodzi do bójki albo pobicia w rozumieniu art. 158 Kodeksu karnego, prokurator może rozważać także ten przepis.

W opisanej sytuacji najważniejsze są skutki zdrowotne: złamanie szczęki w dwóch miejscach, operacja i dalsze leczenie. O tym, czy był to lekki, średni czy ciężki uszczerbek na zdrowiu, nie przesądza sama nazwa urazu ani długość zwolnienia, lecz opinia biegłego lekarza oraz dokumentacja medyczna.

Zobacz również: ile grozi za pobicie

Art. 157 Kodeksu karnego w sprawie szkolnego pobicia

W tym artykule art. 157 Kodeksu karnego ma znaczenie przede wszystkim dlatego, że pobicie na terenie szkoły może prowadzić do odpowiedzialności karnej pełnoletniego ucznia. Jeżeli obrażenia przekraczają 7 dni, organ będzie zwykle badał art. 157 § 1 K.k.; przy lżejszych skutkach możliwa jest ocena przez pryzmat art. 157 § 2 K.k. albo innych przepisów.

Decydujące są dokumentacja leczenia, opis operacji, czas gojenia, ograniczenia w jedzeniu lub mówieniu oraz opinia biegłego. Sama okoliczność, że zdarzenie miało miejsce w szkole, nie zmienia kwalifikacji medycznej urazu, ale wpływa na dowody, świadków, reakcję dyrekcji i możliwe konsekwencje szkolne.

Trzeba też odróżnić odpowiedzialność karną od odpowiedzialności porządkowej w szkole. Postępowanie dyscyplinarne, skreślenie z listy uczniów albo inne działania dyrekcji nie zastępują postępowania karnego, jeżeli uraz wskazuje na czyn zabroniony.

Złamanie szczęki a średni uszczerbek na zdrowiu

Przy złamaniu szczęki kluczowe znaczenie ma dokumentacja leczenia, opis zabiegu, czas gojenia, ograniczenia w jedzeniu i mówieniu, ból, rehabilitacja oraz ewentualne trwałe następstwa. Pobyt w szpitalu albo długość zwolnienia lekarskiego mogą być pomocne, ale same w sobie nie przesądzają o kwalifikacji prawnej.

W praktyce złamania kości twarzoczaszki są często oceniane jako uszczerbek przekraczający 7 dni. Warto jednak pamiętać, że każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny biegłego. Podobne problemy pojawiają się także wtedy, gdy uraz to złamanie kości twarzy, ponieważ samo potoczne określenie obrażenia nie zastępuje opinii medycznej.

Odpowiedzialność karna pełnoletniego ucznia

Zgodnie z art. 10 § 1 Kodeksu karnego na zasadach określonych w tym kodeksie odpowiada ten, kto popełnia czyn zabroniony po ukończeniu 17 lat. Skoro syn w chwili zdarzenia miał ukończone 18 lat, co do zasady odpowiada jak dorosły sprawca przestępstwa.

Inaczej może być przy sprawcy, który popełnił występek po ukończeniu 17 lat, ale przed ukończeniem 18 lat. Wtedy sąd, jeżeli przemawiają za tym okoliczności sprawy, stopień rozwoju, właściwości i warunki osobiste sprawcy, może zamiast kary zastosować środki przewidziane dla nieletnich. Ten wyjątek nie dotyczy jednak osoby, która w chwili czynu była już pełnoletnia.

Fakt, że sprawca jest sportowcem i dużo trenuje, nie wyłącza odpowiedzialności. Może natomiast mieć znaczenie przy ocenie właściwości osobistych, sposobu działania, stopnia winy oraz postawy po zdarzeniu. Sąd będzie brał pod uwagę zarówno okoliczności obciążające, jak i łagodzące, w tym dotychczasową niekaralność, zachowanie po zdarzeniu, przeprosiny, naprawienie szkody i ewentualne pojednanie z pokrzywdzonym.

Co zrobić po zatrzymaniu lub przesłuchaniu przez policję?

Po interwencji policji najważniejsze jest ustalenie, czy syn występuje w sprawie jako osoba podejrzana, podejrzany czy oskarżony. Od tego zależą jego prawa procesowe, w tym prawo do obrońcy, prawo do odmowy składania wyjaśnień oraz prawo do zapoznania się z materiałem dowodowym na właściwym etapie postępowania.

W praktyce warto:

• ustalić sygnaturę sprawy i organ prowadzący postępowanie,
• zabezpieczyć nagrania, dane świadków i własną dokumentację przebiegu zdarzenia,
• nie składać pochopnych oświadczeń bez znajomości zarzutów i dowodów,
• rozważyć kontakt z pokrzywdzonym przez pełnomocników lub mediację, jeżeli jest to bezpieczne i realne,
• przygotować dowody dotyczące dotychczasowego zachowania, nauki, treningów, niekaralności i działań podjętych po zdarzeniu.

W tego typu sprawach znaczenie ma nie tylko sama kwalifikacja czynu, lecz także sposób poprowadzenia postępowania od pierwszych czynności. Jeżeli sprawca przyznaje się do udziału w zdarzeniu, nie oznacza to automatycznie, że powinien bez analizy zaakceptować każdą kwalifikację, opis czynu albo wysokość roszczeń.

Konsekwencje szkolne pobicia

Szkoła może reagować na przemoc między uczniami, ale jej działania powinny wynikać ze statutu szkoły i przepisów oświatowych. W przypadku ucznia pełnoletniego możliwe są środki dyscyplinarne przewidziane w statucie, a w poważnych sytuacjach także procedura skreślenia z listy uczniów. Taka decyzja nie powinna mieć charakteru czysto ustnego ani natychmiastowej, nieformalnej sankcji.

Co do zasady skreślenie pełnoletniego ucznia z listy uczniów wymaga podstawy w statucie, uchwały rady pedagogicznej, zasięgnięcia opinii samorządu uczniowskiego i wydania decyzji administracyjnej przez dyrektora. Od decyzji przysługuje odwołanie na zasadach właściwych dla postępowania administracyjnego.

Sam fakt prowadzenia postępowania karnego nie oznacza jeszcze, że wyrok lub informacja o sprawie będzie automatycznie wysyłana do każdej instytucji. W praktyce warto odróżniać działania szkoły od tego, komu sąd przekazuje informację o wyroku i kiedy dane o skazaniu mogą mieć znaczenie poza samym procesem.

Odpowiedzialność cywilna i zadośćuczynienie

Oprócz odpowiedzialności karnej sprawca może ponieść odpowiedzialność majątkową wobec pokrzywdzonego. Chodzi przede wszystkim o zwrot kosztów leczenia, rehabilitacji, dojazdów, utraconych zarobków, a także o zadośćuczynienie za ból, cierpienie i inne następstwa urazu. Szerzej omawia to temat odpowiedzialność cywilna i karna za pobicie.

W postępowaniu karnym pokrzywdzony może złożyć wniosek o obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienie. Jeżeli dokładne ustalenie szkody jest trudne, sąd może orzec nawiązkę. Niezaspokojona część roszczeń może być później dochodzona w postępowaniu cywilnym.

Jeżeli sprawca był pełnoletni, rodzice co do zasady nie odpowiadają automatycznie za jego czyn tylko dlatego, że jest ich dzieckiem. Inaczej mogłoby być w szczególnych sytuacjach, np. gdy ktoś inny ponosił własną winę w nadzorze albo przyczynił się do szkody, ale przy 18-latku podstawowa odpowiedzialność spoczywa na nim samym.

FAQ

Podsumowanie

Konsekwencje za pobicie w szkole mogą obejmować postępowanie karne, obowiązek zapłaty na rzecz pokrzywdzonego oraz konsekwencje szkolne. Przy złamaniu szczęki realne jest przyjęcie średniego uszczerbku na zdrowiu z art. 157 § 1 Kodeksu karnego, ale ostatecznie zależy to od opinii biegłego i całego materiału dowodowego.

W takiej sprawie nie warto ograniczać się do pytania, jaka kara grozi za pobicie. Równie ważne jest ustalenie, jakie dowody istnieją, czy opis czynu jest prawidłowy, czy można naprawić szkodę, czy możliwa jest mediacja i jak ograniczyć dalsze skutki dla nauki, pracy oraz przyszłej niekaralności.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - tekst ujednolicony ISAP.

2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - ISAP.

3. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe - ISAP.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.