Dwukrotne zatrzymanie za jazdę po alkoholu – jaka kara grozi?

Jazda po alkoholu – wykroczenie czy przestępstwo?

W sprawach o jazdę po alkoholu najpierw trzeba ustalić, czy kierowca był w stanie po użyciu alkoholu, czy w stanie nietrzeźwości. To rozróżnienie decyduje o tym, czy sprawa będzie traktowana jako wykroczenie, czy jako przestępstwo.

Stan po użyciu alkoholu zachodzi wtedy, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi albo prowadzi do stężenia od 0,2‰ do 0,5‰ alkoholu we krwi albo od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza. Prowadzenie pojazdu mechanicznego w takim stanie jest wykroczeniem z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń.

Stan nietrzeźwości zachodzi wtedy, gdy zawartość alkoholu przekracza 0,5‰ we krwi albo przekracza 0,25 mg alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza. Prowadzenie pojazdu mechanicznego w takim stanie jest przestępstwem z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. Jeżeli wyniki są graniczne albo kolejne pomiary mają tendencję rosnącą, bardzo ważne jest dokładne sprawdzenie protokołów badania, godzin pomiarów i ewentualnych przeliczeń.

W praktyce kara w przypadku jazdy pod wpływem alkoholu zależy od granicy wykroczenia i przestępstwa, ale także od wcześniejszej karalności, zachowania kierowcy, miejsca zdarzenia, stopnia alkoholu, ewentualnej kolizji oraz tego, czy kierowca prowadził mimo obowiązującego zakazu.

Prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości – aktualna kara

Zgodnie z art. 178a § 1 Kodeksu karnego: „Kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”.

To oznacza, że aktualnie podstawowe zagrożenie ustawowe za przestępstwo jazdy w stanie nietrzeźwości jest surowsze niż we wcześniejszym stanie prawnym. Przepis nie wymienia już wprost grzywny ani ograniczenia wolności jako podstawowych kar za art. 178a § 1 K.k. W określonych sytuacjach sąd może jednak zastosować art. 37a K.k. i zamiast kary pozbawienia wolności orzec karę ograniczenia wolności albo grzywnę, jeżeli wymierzona kara pozbawienia wolności nie byłaby surowsza od roku i nie zachodzą wyłączenia ustawowe.

Jeżeli sprawca nie był wcześniej karany, wynik alkoholu był niski, nie doszło do kolizji ani zagrożenia dla innych osób, a zachowanie po zatrzymaniu było prawidłowe, realnie można rozważać łagodniejsze rozstrzygnięcia. Nie można jednak zakładać automatycznie, że sprawa zakończy się samą grzywną albo że kara pozbawienia wolności zawsze będzie zawieszona.

Czy przestawienie auta kilka metrów też może być karalne?

Tak, krótki dystans nie wyłącza odpowiedzialności. Dla przestępstwa z art. 178a § 1 K.k. znaczenie ma to, czy osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości faktycznie prowadziła pojazd mechaniczny w ruchu lądowym. Przejechanie kilku metrów po parkingu, drodze osiedlowej albo innym miejscu dostępnym dla ruchu może zostać potraktowane jako prowadzenie pojazdu.

Przez prowadzenie pojazdu rozumie się wykonywanie czynności wpływających bezpośrednio na ruch pojazdu, zwłaszcza kierunek i prędkość jazdy. W orzecznictwie wskazywano, że kierującym jest osoba, która faktycznie prowadzi pojazd, a nie tylko znajduje się obok niego. Sąd Najwyższy wypowiadał się również, że prowadzeniem może być kierowanie holowanym pojazdem mechanicznym, jeżeli osoba w nim siedząca wykonuje czynności kierowania.

Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy samochód nie ruszył, silnik był uruchomiony wyłącznie w celu technicznym, pojazd znajdował się na całkowicie prywatnym, zamkniętym terenie albo istnieją wątpliwości, czy dana osoba rzeczywiście nim kierowała. Takie okoliczności trzeba jednak udowodnić albo co najmniej wykazać w sposób podważający wersję organów ścigania.

Dwukrotne zatrzymanie w krótkim odstępie czasu

Jeżeli kierowca został zatrzymany dwa razy w odstępie dwóch dni, organy ścigania mogą potraktować sprawę jako dwa odrębne czyny. Nie oznacza to jednak automatycznie, że drugi czyn będzie kwalifikowany z art. 178a § 4 K.k. Ten przepis dotyczy m.in. osoby wcześniej prawomocnie skazanej za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości albo osoby, która dopuściła się czynu w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Jeżeli między pierwszym a drugim zatrzymaniem nie było jeszcze prawomocnego skazania i nie obowiązywał zakaz prowadzenia pojazdów, prokurator nie powinien automatycznie przyjmować recydywy z art. 178a § 4 K.k. W praktyce pierwsze zatrzymanie za jazdę po alkoholu i drugie zdarzenie trzeba oceniać osobno, choć dwa zdarzenia w krótkim czasie nadal są poważnym problemem procesowym, bo mogą zostać ocenione jako lekceważenie prawa i zwiększać ryzyko surowszego rozstrzygnięcia.

Przy powtórnej karalności trzeba liczyć się z zaostrzeniem zakazu przy powrocie do czynu, a w niektórych przypadkach nawet z dożywotnim zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Zakaz prowadzenia pojazdów

Przy skazaniu za przestępstwo z art. 178a § 1 K.k. sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju na okres nie krótszy niż 3 lata. Zakaz może więc dotyczyć wszystkich pojazdów mechanicznych albo zostać ograniczony do określonej kategorii, ale decyzja zależy od sądu i okoliczności sprawy.

Okres zakazu liczy się co do zasady od uprawomocnienia się orzeczenia, ale na jego poczet zalicza się okres faktycznego zatrzymania prawa jazdy. Dlatego ważne jest ustalenie daty zatrzymania dokumentu i tego, czy zakaz ma obejmować wszystkie uprawnienia, czy tylko określone kategorie.

W razie odpowiedzialności z art. 178a § 4 K.k. albo prowadzenia mimo zakazu sytuacja jest znacznie poważniejsza. Sąd może być zobowiązany do orzeczenia dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, chyba że ustawa pozwala uwzględnić wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami.

Świadczenie pieniężne i inne konsekwencje finansowe

W razie skazania za przestępstwo z art. 178a § 1 K.k. sąd orzeka świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 5000 zł, maksymalnie do 60 000 zł. Przy art. 178a § 4 K.k. minimalna kwota świadczenia wynosi co najmniej 10 000 zł.

Oprócz świadczenia pieniężnego mogą pojawić się koszty sądowe, opłaty, ewentualna grzywna orzeczona na innej podstawie, koszty obrońcy, a także koszty psychologiczne i administracyjne związane z odzyskaniem uprawnień. Sąd wymierza także świadczenie pieniężne, a szerzej temat omawiają pełne konsekwencje karne i administracyjne.

Przepadek pojazdu albo nawiązka

Aktualnie w sprawach o prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości trzeba brać pod uwagę również przepisy o przepadku pojazdu mechanicznego. Przy skazaniu za art. 178a § 1 K.k. sąd może orzec przepadek pojazdu prowadzonego przez sprawcę.

Jeżeli zawartość alkoholu wynosiła co najmniej 1,5‰ we krwi albo 0,75 mg w 1 dm³ wydychanego powietrza, albo prowadziła do takiego stężenia, przepadek pojazdu jest co do zasady obligatoryjny, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami.

Jeżeli pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy, przepadku pojazdu się nie orzeka. W takim przypadku sąd orzeka nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5000 zł do 500 000 zł. Jeżeli przepadek pojazdu jest niemożliwy lub niecelowy, sąd może orzec taką nawiązkę.

Dobrowolne poddanie się karzeddanie-sie-karze.html">Dobrowolne poddanie się karze – kiedy warto?

Dobrowolne poddanie się karze, czyli uzgodnienie z prokuratorem wniosku o skazanie bez rozprawy, może być korzystne, gdy dowody są jednoznaczne, a celem jest szybkie zakończenie sprawy i ograniczenie ryzyka surowszego wyroku. W praktyce może to pozwolić ustalić przewidywalny wymiar kary i uniknąć długiego procesu.

Nie należy jednak zgadzać się na pierwszą propozycję bez sprawdzenia akt. Trzeba zweryfikować, czy pomiary były wykonane prawidłowo, czy zachowano odstępy między badaniami, czy wynik rzeczywiście wskazuje na stan nietrzeźwości, czy miejsce zdarzenia mieści się w pojęciu ruchu lądowego oraz czy opis zarzutu odpowiada temu, co faktycznie się wydarzyło.

Uzgodnienie kary oznacza co do zasady wyrok skazujący. Jeżeli kierowca nie był karany za przestępstwo umyślne, wynik był niski, nie doszło do szkody ani zagrożenia, a okoliczności czynu nie budzą poważnych wątpliwości, czasem lepszym kierunkiem może być wniosek o warunkowe umorzenie postępowania. Takie rozstrzygnięcie nie jest wyrokiem skazującym, choć może wiązać się z okresem próby, świadczeniem pieniężnym i zakazem prowadzenia pojazdów do 2 lat.

Co zrobić po zatrzymaniu za jazdę w stanie nietrzeźwości?

W pierwszej kolejności warto ustalić sygnaturę sprawy, jednostkę prowadzącą postępowanie i prokuraturę nadzorującą. Następnie należy uzyskać dostęp do akt albo przynajmniej do protokołów badania stanu trzeźwości. Bez tych dokumentów trudno ocenić, czy sprawa nadaje się do negocjacji, wniosku o warunkowe umorzenie, czy do kwestionowania zarzutu.

Warto przygotować dokumenty pokazujące sytuację osobistą i zawodową: zaświadczenie o zatrudnieniu, informację o konieczności dojazdów, dokumenty dotyczące opieki nad rodziną, wcześniejszą niekaralność, leczenie, terapię lub podjęte działania naprawcze. Nie zastępuje to odpowiedzialności karnej, ale może mieć znaczenie przy wymiarze kary, zakazie prowadzenia i ocenie prognozy kryminologicznej.

Jeżeli prokurator proponuje karę, należy sprawdzić, czy obejmuje ona wszystkie elementy: karę główną, zakaz prowadzenia, świadczenie pieniężne, koszty, ewentualną grzywnę, przepadek pojazdu lub nawiązkę oraz sposób zaliczenia okresu zatrzymania prawa jazdy. Dopiero wtedy można świadomie zdecydować, czy propozycję przyjąć, negocjować, czy skierować sprawę do sądu.

FAQ

Czy za dwa zatrzymania za jazdę po alkoholu grozi więzienie?

Tak, ustawowo za art. 178a § 1 K.k. grozi kara pozbawienia wolności do 3 lat. W praktyce przy osobie niekaranej, niskim wyniku i braku szkody często analizuje się łagodniejsze rozwiązania, ale dwa zdarzenia w krótkim czasie zwiększają ryzyko surowszego rozstrzygnięcia.

Czy drugie zatrzymanie od razu oznacza recydywę?

Nie zawsze. Art. 178a § 4 K.k. dotyczy m.in. osoby wcześniej prawomocnie skazanej za jazdę w stanie nietrzeźwości albo osoby prowadzącej w okresie obowiązywania zakazu. Jeżeli drugi czyn miał miejsce przed pierwszym prawomocnym wyrokiem, sama kolejność zatrzymań nie wystarcza do automatycznego zastosowania tego przepisu.

Czy warto zgodzić się na propozycję prokuratora?

Może warto, ale dopiero po analizie akt. Propozycja prokuratora powinna być oceniona nie tylko pod kątem kary, lecz także zakazu prowadzenia, świadczenia pieniężnego, przepadku pojazdu, kosztów i wpisu w KRK. Czasem korzystniejsze może być negocjowanie warunków albo wniosek o warunkowe umorzenie.

Czy można uniknąć zakazu prowadzenia pojazdów?

Przy skazaniu za art. 178a § 1 K.k. sąd orzeka zakaz prowadzenia na co najmniej 3 lata. Możliwość uniknięcia takiego minimum pojawia się przede wszystkim przy warunkowym umorzeniu postępowania, gdzie sąd może orzec zakaz do 2 lat, ale nie w każdej sprawie jest to realne.

Czy przestawienie auta na parkingu jest prowadzeniem pojazdu?

Może być. Jeżeli osoba po alkoholu uruchomiła samochód i przejechała nim choćby krótki odcinek w miejscu objętym ruchem lądowym, organy ścigania mogą przyjąć prowadzenie pojazdu. Znaczenie mają jednak szczegóły: rodzaj parkingu, dostępność miejsca dla innych uczestników ruchu i faktyczny przebieg zdarzenia.

Czy przy niskim wyniku można walczyć o wykroczenie zamiast przestępstwa?

Tak, jeżeli wyniki są graniczne albo pomiary nie są jednoznaczne. Trzeba sprawdzić protokoły, godziny badań, tendencję wyniku i ewentualny margines błędu. Jeżeli stan nietrzeźwości nie zostanie wykazany, sprawa może zostać zakwalifikowana jako wykroczenie albo wymagać dalszej weryfikacji dowodowej.

Podsumowanie

Dwukrotne zatrzymanie za jazdę po alkoholu w krótkim czasie jest poważną sytuacją, ale nie zawsze oznacza automatycznie recydywę z art. 178a § 4 K.k. Najważniejsze jest ustalenie, czy w obu przypadkach doszło do stanu nietrzeźwości, czy pomiary były prawidłowe, czy kierowca rzeczywiście prowadził pojazd w ruchu lądowym i czy wcześniej był prawomocnie skazany albo objęty zakazem prowadzenia.

Przed rozmową z prokuratorem warto znać pełne skutki sprawy: karę, zakaz prowadzenia, świadczenie pieniężne, ewentualny przepadek pojazdu lub nawiązkę, koszty i wpis w KRK. Przy osobie niekaranej i korzystnych okolicznościach można rozważyć negocjacje, wniosek o skazanie bez rozprawy albo staranie się o warunkowe umorzenie postępowania.

Źródła

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń – Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114
3. Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi – Dz.U. 1982 nr 35 poz. 230
4. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego – Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555
5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1987 r., V KRN 462/86
6. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2003 r., III KKN 390/01

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.