Niebieska Karta a Krajowy Rejestr Karny

Czy założenie Niebieskiej Karty oznacza wpis do KRK?

Nie. Samo założenie procedury „Niebieskie Karty” nie powoduje, że osoba wskazana jako stosująca przemoc domową staje się osobą karaną ani że jej dane automatycznie pojawiają się w Krajowym Rejestrze Karnym. Niebieska Karta jest procedurą pomocowo-interwencyjną prowadzoną w związku z uzasadnionym podejrzeniem stosowania przemocy domowej.

KRK jest rejestrem prowadzonym na podstawie ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym. Nie gromadzi się w nim informacji o samym konflikcie domowym, interwencji pracownika socjalnego, działaniach grupy diagnostyczno-pomocowej ani o tym, że procedura została rozpoczęta lub zakończona.

Odpowiedź na pytanie pana Przemka jest więc zasadniczo korzystna: jeżeli w jego sprawie była wyłącznie Niebieska Karta i nie doszło do sytuacji wymienionej w ustawie o KRK, jego dane nie powinny zostać ujawnione w KRK. Inaczej będzie, jeśli równolegle wszczęto sprawę karną i zapadło prawomocne orzeczenie albo zastosowano inny środek, który ustawa wiąże z wpisem do rejestru.

Co faktycznie znajduje się w Krajowym Rejestrze Karnym?

Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym w rejestrze gromadzi się dane o osobach:

• prawomocnie skazanych za przestępstwa lub przestępstwa skarbowe,
• przeciwko którym prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie karne w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe,
• przeciwko którym prawomocnie umorzono postępowanie karne na podstawie amnestii,
• będących obywatelami polskimi prawomocnie skazanymi przez sądy państw obcych,
• wobec których prawomocnie orzeczono środki zabezpieczające,
• nieletnich, wobec których prawomocnie orzeczono środki wychowawcze, środek leczniczy albo środek poprawczy na podstawie ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich,
• prawomocnie skazanych za wykroczenia na karę aresztu,
• poszukiwanych listem gończym,
• tymczasowo aresztowanych,
• nieletnich umieszczonych w schroniskach dla nieletnich.

To oznacza, że do KRK nie trafia każda informacja o problemie prawnym. Nie wystarczy zgłoszenie przemocy, interwencja Policji ani samo wypełnienie formularza Niebieska Karta - A. Z drugiej strony nie jest też prawdą, że wpis w KRK zawsze wymaga wyroku skazującego, bo ustawa przewiduje także inne kategorie danych, np. poszukiwanie listem gończym albo tymczasowe aresztowanie.

Jeżeli czytelnik chce ustalić, jakie informacje mogą pojawić się w dokumencie wydawanym przez KRK, pomocne może być omówienie zagadnienia: treść zaświadczenia o niekaralności.

Czym jest procedura „Niebieskie Karty”?

Obecnie właściwą nazwą ustawy jest ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej. W starszych materiałach można spotkać określenie „przemoc w rodzinie”, ale po zmianach ustawowych w przepisach używa się pojęcia przemocy domowej.

Art. 9d ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej stanowi, że podejmowanie interwencji w środowisku odbywa się na podstawie procedury „Niebieskie Karty” i nie wymaga zgody ani osoby doznającej przemocy domowej, ani osoby stosującej przemoc domową. Procedura obejmuje czynności podejmowane w związku z uzasadnionym podejrzeniem stosowania przemocy domowej.

W praktyce procedura rozpoczyna się przez wypełnienie formularza „Niebieska Karta - A”. Może to nastąpić po uzasadnionym podejrzeniu stosowania przemocy domowej albo po zgłoszeniu dokonanym przez świadka. Formularz nie jest aktem oskarżenia, wyrokiem ani wpisem do rejestru karnego.

Po wszczęciu procedury sprawa trafia do zespołu interdyscyplinarnego i grupy diagnostyczno-pomocowej. W podstawowym składzie grupy znajdują się pracownik socjalny jednostki organizacyjnej pomocy społecznej oraz funkcjonariusz Policji, a w razie potrzeby skład może zostać poszerzony m.in. o nauczyciela, osobę wykonującą zawód medyczny, przedstawiciela gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, psychologa, pedagoga, terapeutę albo kuratora.

Kiedy i jak kończy się Niebieska Karta?

Zakończenie procedury nie zależy wyłącznie od woli jednej osoby, np. od samego wniosku małżonka albo partnera. Taki wniosek może mieć znaczenie praktyczne, ale formalnie procedurę kończy się wtedy, gdy zachodzą przesłanki przewidziane w ustawie.

Zgodnie z art. 9h ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej zakończenie procedury „Niebieskie Karty” następuje w dwóch przypadkach: gdy ustała przemoc domowa i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że zaprzestano dalszego stosowania przemocy domowej, albo gdy rozstrzygnięto o braku zasadności podejmowania działań.

Zakończenie procedury wymaga protokołu. Protokół powinien obejmować m.in. dane osób, wobec których była realizowana procedura, datę rozpoczęcia i zakończenia, skład grupy diagnostyczno-pomocowej, opis podjętych działań oraz przesłanki zakończenia. Grupa przekazuje protokół do zespołu interdyscyplinarnego niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni roboczych od dnia jego sporządzenia. O zakończeniu informuje się osobę doznającą przemocy domowej oraz osobę stosującą przemoc.

Po zakończeniu procedury prowadzi się działania monitorujące przez 9 miesięcy. Nie oznacza to jednak, że osoba jest wpisana do KRK. Monitoring dotyczy bezpieczeństwa i sytuacji osób objętych procedurą, a nie statusu karalności.

KRK a dokumentacja Niebieskiej Karty i bazy policyjne

Ważne jest rozróżnienie kilku różnych zbiorów informacji. KRK to rejestr ustawowo określonych danych, przede wszystkim związanych z orzeczeniami i określonymi środkami procesowymi. Dokumentacja Niebieskiej Karty pozostaje natomiast w obiegu instytucji prowadzących procedurę, zwłaszcza zespołu interdyscyplinarnego i grupy diagnostyczno-pomocowej.

Osobną kwestią są dane w kartotece policyjnej KSIP. Wpis lub notatka w systemach policyjnych nie jest tym samym, co wpis w Krajowym Rejestrze Karnym. Dlatego osoba, która chce sprawdzić swoją sytuację, powinna ustalić, o jaki dokładnie rejestr, bazę albo dokument chodzi.

Jeżeli doszło do zatarcia skazania, dane objęte zatarciem co do zasady są usuwane z KRK. Wątpliwości związane z pracą po wcześniejszym skazaniu omawia szerzej artykuł: praca po zatartym skazaniu.

Co to oznacza w praktyce?

Jeżeli wobec danej osoby założono Niebieską Kartę, a następnie ją zakończono, nie należy automatycznie utożsamiać tego z karalnością. W typowej sytuacji osoba taka może uzyskać informację z KRK bez wpisu dotyczącego samej procedury. Sam fakt, że w dokumentach pomocy społecznej lub Policji pojawiła się informacja o procedurze, nie tworzy wpisu w rejestrze karnym.

Trzeba jednak sprawdzić, czy równolegle nie toczyło się postępowanie karne. Jeżeli sprawa zakończyła się prawomocnym skazaniem, warunkowym umorzeniem, zastosowaniem środka zabezpieczającego albo inną sytuacją wymienioną w ustawie o KRK, informacja może zostać ujawniona w rejestrze zgodnie z przepisami.

W sprawach o przemoc domową znaczenie mogą mieć także inne środki ochrony, np. nakaz opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania, zakaz zbliżania, zakaz kontaktowania albo zakaz wstępu do określonych miejsc. Same te zagadnienia wymagają odrębnej oceny, bo zależą od dokumentów, decyzji organów i stanu faktycznego.

FAQ

Czy Niebieska Karta jest widoczna w zaświadczeniu o niekaralności?

Nie, sama Niebieska Karta nie jest wpisem o karalności. W zaświadczeniu z KRK nie ujawnia się samego faktu wszczęcia lub zakończenia tej procedury. Znaczenie może mieć dopiero odrębne prawomocne orzeczenie albo inna sytuacja przewidziana w ustawie o KRK.

Czy zamknięcie Niebieskiej Karty usuwa dokumenty z urzędu?

Nie należy tego tak rozumieć. Zakończenie procedury kończy określony tryb działania, ale dokumentacja może nadal pozostawać w aktach właściwych instytucji zgodnie z przepisami o dokumentowaniu procedury i ochronie danych. Nie jest to jednak dokumentacja KRK.

Czy żona albo partner może samodzielnie wycofać Niebieską Kartę?

Zgłoszenie osoby uczestniczącej w procedurze może być dla grupy diagnostyczno-pomocowej ważną informacją, ale samo oświadczenie nie zawsze kończy procedurę. O zakończeniu decydują ustawowe przesłanki: ustanie przemocy i uzasadnione przypuszczenie zaprzestania jej stosowania albo brak zasadności dalszych działań.

Czy Niebieska Karta oznacza sprawę karną?

Nie zawsze. Procedura „Niebieskie Karty” jest procedurą pomocowo-interwencyjną. Może jednak ujawnić okoliczności wskazujące na podejrzenie przestępstwa, a wtedy organy mogą podjąć czynności w postępowaniu karnym.

Czy po zakończeniu Niebieskiej Karty nadal może być kontrola?

Tak. Po zakończeniu procedury prowadzi się działania monitorujące przez 9 miesięcy. Mogą one obejmować m.in. wizyty sprawdzające stan bezpieczeństwa, poradnictwo i udzielanie wsparcia. Monitoring nie jest wpisem do KRK.

Podsumowanie

Założenie i zakończenie Niebieskiej Karty nie powoduje automatycznego ujawnienia danych w Krajowym Rejestrze Karnym. KRK obejmuje tylko kategorie danych wskazane w ustawie, w tym m.in. prawomocne skazania, warunkowe umorzenia, środki zabezpieczające, poszukiwanie listem gończym oraz tymczasowe aresztowanie.

Jeżeli w sprawie nie było prawomocnego orzeczenia ani innej podstawy wpisu do KRK, sama procedura pomocowa nie powinna wpływać na status osoby jako niekaranej. Wątpliwości pojawiają się najczęściej wtedy, gdy obok Niebieskiej Karty toczyło się postępowanie karne albo zastosowano środki ochronne lub procesowe.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym - ISAP, aktualne brzmienie uwzględniające tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 276 oraz późniejsze zmiany.
2. Art. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym - SIP LEX.
3. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej - ISAP.
4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 września 2023 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” - Dz.U. 2023 poz. 1870.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.