Potrącenie pieszego na przejściu i zatrzymanie prawa jazdy

Co zrobić po otrzymaniu postanowienia o zatrzymaniu prawa jazdy?

Pierwszym krokiem powinno być sprawdzenie daty doręczenia postanowienia i pouczenia o środku zaskarżenia. Jeżeli postanowienie wydał prokurator w postępowaniu przygotowawczym, zażalenie rozpoznaje co do zasady sąd właściwy do rozpoznania sprawy. W praktyce pismo składa się do organu, który wydał postanowienie, z wnioskiem o przekazanie go sądowi.

Termin wynosi 7 dni. Nie liczy się dnia, w którym doręczono postanowienie. Jeżeli ostatni dzień terminu przypada w sobotę albo dzień ustawowo wolny od pracy, pismo można złożyć następnego dnia, który nie jest sobotą ani dniem wolnym od pracy. Dla zachowania terminu liczy się m.in. nadanie pisma w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej albo złożenie go bezpośrednio w prokuraturze lub sądzie.

Samo twierdzenie, że prawo jazdy jest potrzebne do pracy lub dojazdów do lekarza, zwykle nie wystarcza. Trzeba pokazać, że zatrzymanie prawa jazdy nie jest konieczne dla bezpieczeństwa postępowania ani dla ochrony ruchu drogowego, a jednocześnie powoduje nadmiernie dotkliwe skutki życiowe lub zawodowe.

Dlaczego prawo jazdy może zostać zatrzymane po potrąceniu pieszego?

Po wypadku drogowym policja może zatrzymać prawo jazdy, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa albo wykroczenia, za które może zostać orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów. W sprawach dotyczących polskiego prawa jazdy zatrzymanie jest obecnie powiązane także z informacją w centralnej ewidencji kierowców, a nie tylko z fizycznym odebraniem dokumentu.

Jeżeli sprawa dotyczy potrącenia pieszego na przejściu, organy zwykle badają, czy kierujący naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu. Kierowca zbliżający się do przejścia dla pieszych ma obowiązek zachować szczególną ostrożność, zmniejszyć prędkość tak, aby nie narazić pieszego znajdującego się na przejściu albo wchodzącego na przejście, oraz ustąpić mu pierwszeństwa.

Nie oznacza to jednak automatycznej winy kierowcy w każdej sprawie. Znaczenie mogą mieć m.in. widoczność, prędkość, stan nawierzchni, zachowanie pieszego, oznakowanie przejścia, nagrania z kamer, ślady hamowania oraz opinia biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków. Pieszy również ma obowiązki, w tym zakaz wchodzenia bezpośrednio przed jadący pojazd oraz zakaz korzystania z telefonu w sposób ograniczający obserwację drogi podczas wchodzenia lub przechodzenia przez jezdnię.

Zobacz również: w praktyce analogiczną sprawą potrącenia rowerzysty, bo procedura przy potrąceniu rowerzysty wygląda bardzo podobnie, choć inne mogą być przepisy dotyczące pierwszeństwa na przejeździe dla rowerów.

Czy potrącenie pieszego zawsze jest przestępstwem z art. 177 Kodeksu karnego?

Nie zawsze. Art. 177 § 1 Kodeksu karnego dotyczy sytuacji, w której sprawca, naruszając choćby nieumyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu, powoduje nieumyślnie wypadek, a inna osoba odnosi obrażenia ciała określone w art. 157 § 1 Kodeksu karnego. Chodzi zasadniczo o naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwający dłużej niż 7 dni.

Jeżeli obrażenia są lżejsze, kwalifikacja prawna może być inna, np. wykroczeniowa. O tym często przesądza dokumentacja medyczna i opinia biegłego lekarza. Dlatego w zażaleniu warto wskazać, czy na dzień wydania postanowienia istniały konkretne dane medyczne potwierdzające kwalifikację z art. 177 § 1 Kodeksu karnego, czy organ oparł się tylko na ogólnych informacjach o obrażeniach.

Surowsza odpowiedzialność grozi, gdy następstwem wypadku jest śmierć człowieka albo ciężki uszczerbek na zdrowiu. Jeszcze inaczej oceniane są sytuacje, w których kierujący był nietrzeźwy, pod wpływem środka odurzającego, zbiegł z miejsca zdarzenia albo po zdarzeniu spożywał alkohol lub zażywał środek odurzający przed badaniem.

Czy sąd musi orzec zakaz prowadzenia pojazdów?

W typowej sprawie z art. 177 § 1 Kodeksu karnego, gdy kierowca był trzeźwy, nie był pod wpływem środka odurzającego i nie zbiegł z miejsca zdarzenia, zakaz prowadzenia pojazdów jest fakultatywny. Oznacza to, że sąd może go orzec, ale nie musi. Sąd bada zwłaszcza, czy z okoliczności czynu wynika, że dalsze prowadzenie pojazdów przez sprawcę zagraża bezpieczeństwu w komunikacji.

Jeżeli jednak sprawca był nietrzeźwy, pod wpływem środka odurzającego, uciekł z miejsca wypadku albo po zdarzeniu spożywał alkohol lub zażywał środek odurzający przed badaniem, zakaz może stać się obligatoryjny i znacznie surowszy. W takich sprawach strategia obrony musi być dostosowana do konkretnych ustaleń z akt.

Przy warunkowym umorzeniu postępowania zakaz prowadzenia pojazdów nadal nie zawsze jest obowiązkowy. Zgodnie z utrwalonym poglądem Sądu Najwyższego, wyrażonym m.in. w postanowieniu z 29 stycznia 2002 r., sygn. I KZP 33/01, przy warunkowym umorzeniu zakaz prowadzenia pojazdów może pozostać środkiem fakultatywnym. Warunkowe umorzenie może być realnym rozwiązaniem zwłaszcza wtedy, gdy sprawca nie był wcześniej karany, okoliczności czynu nie budzą wątpliwości, a stopień winy i społecznej szkodliwości nie jest znaczny.

Co powinno zawierać zażalenie na zatrzymanie prawa jazdy?

Zażalenie powinno być konkretne i oparte na faktach. Należy wskazać, jakiego postanowienia dotyczy, czego żądamy, czyli uchylenia postanowienia i zwrotu prawa jazdy, oraz dlaczego dalsze zatrzymanie dokumentu jest niezasadne. Warto odnieść się do przesłanek z ustawy Prawo o ruchu drogowym i do tego, czy w sprawie rzeczywiście istnieje ryzyko orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów.

Najczęściej przydatne argumenty to: trzeźwość kierowcy, pozostanie na miejscu zdarzenia, udzielenie pomocy, brak wcześniejszych naruszeń, brak punktów karnych albo ich niewielka liczba, dotychczasowa prawidłowa historia jazdy, wątpliwości co do przebiegu zdarzenia, brak jednoznacznej opinii biegłego oraz brak potwierdzenia, że obrażenia pokrzywdzonego odpowiadają art. 157 § 1 Kodeksu karnego.

Do pisma warto dołączyć dokumenty potwierdzające potrzebę korzystania z prawa jazdy: umowę o pracę, zakres obowiązków, zaświadczenie pracodawcy, dokumenty dotyczące działalności gospodarczej, dokumentację leczenia członka rodziny, orzeczenie o niepełnosprawności, grafik dojazdów, potwierdzenie miejsca zamieszkania poza zasięgiem komunikacji publicznej. Nie należy jednak opierać zażalenia wyłącznie na trudnej sytuacji życiowej, bo organ rozpoznający zażalenie będzie badał przede wszystkim podstawy prawne zatrzymania.

Zobacz również: procedura zażalenia w terminie 7 dni dotyczy także innych typów zatrzymania, np. spraw związanych z zażaleniem na decyzję o zatrzymaniu PJ, choć podstawa zatrzymania i argumentacja mogą być odmienne.

Jak odzyskać prawo jazdy przed zakończeniem sprawy karnej?

Najważniejsze jest wniesienie zażalenia w terminie. Jeżeli zażalenie zostanie uwzględnione, powinno dojść do zwrotu prawa jazdy lub odpowiedniej aktualizacji informacji w ewidencji. Jeżeli zażalenie nie przyniesie skutku, w dalszym toku sprawy można rozważyć ponowne wnioski procesowe, zwłaszcza gdy pojawią się nowe dowody: opinia biegłego korzystna dla kierowcy, dokumentacja medyczna wskazująca lżejsze obrażenia albo nagranie zmieniające ocenę przebiegu zdarzenia.

Jeżeli sprawa trafi do sądu, trzeba osobno planować linię obrony co do odpowiedzialności karnej i co do ewentualnego zakazu prowadzenia pojazdów. Możliwe kierunki to m.in. wniosek o warunkowe umorzenie postępowania, wniosek o nieorzekanie zakazu prowadzenia pojazdów albo o ograniczenie zakazu do określonego rodzaju pojazdów, jeżeli pozwala na to stan faktyczny i przepisy.

Inną drogą jest odwołanie od decyzji administracyjnej starosty, gdy sprawa dotyczy administracyjnego zatrzymania prawa jazdy, a nie postanowienia prokuratora lub sądu w sprawie karnej. W takim przypadku pomocny może być tekst dotyczący sprawy związanej z odwołanie od decyzji starosty, ponieważ tryb administracyjny różni się od zażalenia w postępowaniu karnym.

Jakie znaczenie ma wpis w systemie i pokwitowanie zatrzymania prawa jazdy?

W praktyce kierowcy często zwracają uwagę na wpis w systemach policyjnych albo w centralnej ewidencji kierowców. Taki wpis nie przesądza jeszcze o winie, ale może powodować realny skutek w postaci braku możliwości legalnego prowadzenia pojazdu. Dlatego nie należy zakładać, że skoro fizyczny dokument nie został odebrany albo znajduje się w domu, to nadal można prowadzić pojazd.

Pokwitowanie może uprawniać do kierowania pojazdem tylko przez czas wskazany w przepisach i w treści pokwitowania. Przy zatrzymaniu z powodu uzasadnionego podejrzenia czynu, za który może być orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów, przepisy przewidują co do zasady 7 dni uprawnienia wynikającego z pokwitowania. Po tym czasie kierowca powinien powstrzymać się od prowadzenia do czasu zwrotu prawa jazdy albo uchylenia skutku zatrzymania.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, w szczególności art. 42, art. 43, art. 67, art. 177 i art. 178: tekst jednolity w ISAP.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, w szczególności art. 123, art. 124, art. 460 i art. 465: tekst jednolity w ISAP.
• Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, w szczególności art. 13, art. 26 oraz art. 135–137: tekst jednolity w ISAP.
• Postanowienie Sądu Najwyższego z 29 stycznia 2002 r., sygn. I KZP 33/01 – dotyczące fakultatywności zakazu prowadzenia pojazdów przy warunkowym umorzeniu postępowania.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.