Ugoda przed mediatorem a umorzenie śledztwa

Stan prawny na 22 maja 2026 r. W sprawach karnych ugoda zawarta przed mediatorem ma duże znaczenie praktyczne, ale trzeba rozróżnić jej skutek procesowy i cywilny. Umorzenie postępowania zależy od decyzji prokuratora albo sądu, natomiast wykonanie ugody, np. zapłata zadośćuczynienia, może wymagać odrębnych działań.

Czy ugoda przed mediatorem kończy postępowanie karne?

Mediacja w sprawie karnej jest dobrowolna i służy porozumieniu pokrzywdzonego ze sprawcą. Zgodnie z art. 23a Kodeksu postępowania karnego sprawę może skierować do mediacji sąd, referendarz sądowy, prokurator albo inny organ prowadzący postępowanie. Postępowanie mediacyjne co do zasady nie powinno trwać dłużej niż miesiąc.

Sama ugoda nie powoduje automatycznego umorzenia śledztwa albo dochodzenia. Organ prowadzący sprawę ocenia jej treść, postawę stron, charakter czynu, interes pokrzywdzonego i interes społeczny. Inne skutki ugody mogą wystąpić w sprawie ściganej z urzędu, inne w sprawie ściganej na wniosek, a jeszcze inne w sprawie z oskarżenia prywatnego.

Jeżeli przestępstwo jest ścigane na wniosek pokrzywdzonego, ugoda często łączy się z cofnięciem wniosku o ściganie. W postępowaniu przygotowawczym cofnięcie wymaga zgody prokuratora, a w postępowaniu sądowym zgody sądu. W sądzie wniosek można cofnąć aż do zamknięcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej, z zastrzeżeniem sprzeciwu oskarżyciela publicznego w sytuacji określonej w art. 12 § 3 K.p.k.

Cofnięcie wniosku o ściganie po ugodzie

Po skutecznym cofnięciu wniosku o ściganie i umorzeniu postępowania najważniejsza jest zasada z art. 12 § 3 K.p.k.: ponowne złożenie wniosku o ściganie co do tego samego czynu jest niedopuszczalne. Oznacza to, że decyzja o cofnięciu wniosku powinna być dobrze przemyślana, zwłaszcza gdy ugoda przewiduje płatność w ratach lub długotrwałe powstrzymanie się od kontaktu.

Jeżeli prokurator wyraził zgodę na cofnięcie wniosku i wydał postanowienie o umorzeniu, należy sprawdzić, czy postanowienie jest już prawomocne. Przed prawomocnością mogą jeszcze istnieć środki zaskarżenia przewidziane w Kodeksie postępowania karnego. Po prawomocnym umorzeniu powrót do tej samej sprawy jest możliwy tylko w wyjątkowych sytuacjach procesowych, a nie dlatego, że druga strona później nie wykonuje ugody.

Inaczej ocenia się nowe zachowania sprawcy po ugodzie. Jeżeli po umorzeniu ponownie wysyła wiadomości, nachodzi pokrzywdzonego, grozi mu, śledzi go albo podszywa się pod niego, mogą to być nowe czyny. Wtedy warto przygotować nowe zawiadomienie i dołączyć ugodę, postanowienie o umorzeniu oraz dowody późniejszych naruszeń.

Jak egzekwować zapłatę z ugody mediacyjnej?

Ugoda zawarta w mediacji karnej może obejmować przeprosiny, zapłatę odszkodowania lub zadośćuczynienia, zwrot rzeczy, naprawienie szkody, powstrzymanie się od kontaktu albo inne ustalenia. Nie każde z tych postanowień nadaje się jednak tak samo do egzekucji.

Jeżeli ugoda przewiduje zapłatę konkretnej kwoty, określa terminy płatności i osobę uprawnioną, można wystąpić o nadanie jej klauzuli wykonalności. Zgodnie z art. 107 K.p.k. sąd albo referendarz sądowy nadaje klauzulę wykonalności ugodzie zawartej przed mediatorem, jeżeli ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji.

Sąd albo referendarz może odmówić nadania klauzuli w całości lub w części, jeżeli ugoda jest sprzeczna z prawem albo zasadami współżycia społecznego, zmierza do obejścia prawa, jest niezrozumiała lub zawiera sprzeczności. Dlatego postanowienia o płatności powinny wskazywać kwotę, termin, numer rachunku, harmonogram rat i datę wymagalności każdej raty.

Po uzyskaniu klauzuli wykonalności ugoda może stać się podstawą egzekucji komorniczej. Jeżeli ugoda nie nadaje się do egzekucji albo jej treść jest zbyt ogólna, pokrzywdzony może dochodzić zapłaty w postępowaniu cywilnym, a sama ugoda będzie ważnym dowodem uznania obowiązku przez drugą stronę.

Zakaz kontaktu zapisany w ugodzie

Zakaz kontaktu wpisany do ugody mediacyjnej nie zawsze działa tak samo jak zakaz orzeczony przez sąd, środek zapobiegawczy albo nakaz wynikający z odrębnego postępowania. W ugodzie jest to przede wszystkim zobowiązanie przyjęte przez drugą stronę. Jego praktyczna skuteczność zależy od tego, czy zostało opisane jasno i możliwie precyzyjnie.

Warto, aby ugoda wskazywała, jakich form kontaktu dotyczy zakaz: telefonów, SMS-ów, komunikatorów, e-maili, portali społecznościowych, kontaktu przez osoby trzecie, pojawiania się pod domem, pracą albo szkołą. Ogólny zapis, że sprawca nie będzie niepokoił pokrzywdzonego, może być trudny do egzekwowania.

Jeżeli po umorzeniu sprawy dochodzi do dalszych kontaktów, należy dokumentować daty, godziny, treść wiadomości, numery telefonów, profile, nagrania, monitoring i świadków. Tak przygotowany materiał może być podstawą nowego zawiadomienia, jeżeli zachowanie sprawcy ma cechy uporczywego nękania, groźby karalnej, naruszenia miru domowego, podszywania się pod inną osobę albo innego czynu zabronionego.

Stalking, groźby i terminy przedawnienia

Stalking jest uregulowany w art. 190a Kodeksu karnego. Za uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej, które wzbudza poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza prywatność, grozi obecnie kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Podobna sankcja dotyczy podszywania się pod inną osobę z wykorzystaniem jej wizerunku, danych osobowych lub innych danych, jeżeli sprawca działa w celu wyrządzenia szkody majątkowej lub osobistej.

Ściganie czynu z art. 190a § 1 K.k. następuje na wniosek pokrzywdzonego. Jeżeli jednak po ugodzie pojawiają się nowe zachowania, trzeba ocenić, czy tworzą one nowy czyn, a nie tylko naruszenie dawnej ugody. W praktyce liczy się ciąg zdarzeń, ich uporczywość, wpływ na pokrzywdzonego oraz dowody potwierdzające zachowanie sprawcy.

Przedawnienie karalności stalkingu z art. 190a § 1 K.k. wynosi co do zasady 15 lat, ponieważ jest to występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 5 lat. Wynika to z art. 101 Kodeksu karnego. Jeżeli w tym czasie wszczęto postępowanie, termin przedawnienia może ulec dalszemu przedłużeniu na zasadach określonych w art. 102 K.k.

Groźba karalna z art. 190 § 1 K.k. również wymaga odrębnej oceny. Co do zasady jest ścigana na wniosek pokrzywdzonego, ale art. 12 § 4 K.p.k. pozwala wszcząć i prowadzić postępowanie mimo braku wniosku, jeżeli istnieje duże prawdopodobieństwo, że brak wniosku wynika z obawy przed odwetem, albo przemawia za tym interes społeczny.

Co zrobić, gdy druga strona nie wykonuje ugody?

Najpierw trzeba ustalić, które postanowienie ugody zostało naruszone. Brak zapłaty rat wymaga innych działań niż ponowne nękanie lub groźby. W pierwszym przypadku kluczowe są dokumenty finansowe i możliwość egzekucji. W drugim – dowody późniejszych zachowań i ocena, czy doszło do nowego przestępstwa.

• Przy braku zapłaty należy zebrać ugodę, harmonogram rat, potwierdzenia przelewów, wezwanie do zapłaty i dowód doręczenia wezwania.
• Jeżeli ugoda nadaje się do egzekucji, warto złożyć wniosek o nadanie jej klauzuli wykonalności.
• Jeżeli ugoda jest zbyt ogólna, możliwe może być dochodzenie roszczenia w sprawie cywilnej.
• Przy naruszeniu zakazu kontaktu należy zabezpieczyć wiadomości, połączenia, nagrania, zrzuty ekranu, dane profili i zeznania świadków.
• Jeżeli późniejsze zachowania sprawcy są nowe i uporczywe, można złożyć nowe zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

FAQ

Podsumowanie

Ugoda przed mediatorem może znacząco pomóc w zakończeniu sprawy karnej, ale nie zastępuje decyzji procesowej. W sprawach ściganych na wniosek jej praktycznym skutkiem bywa cofnięcie wniosku o ściganie i umorzenie postępowania. Trzeba jednak pamiętać, że ponowne złożenie wniosku co do tego samego czynu jest niedopuszczalne.

Jeżeli problemem jest brak zapłaty, podstawowe znaczenie ma klauzula wykonalności albo droga cywilna. Jeżeli problemem są nowe kontakty, groźby lub nękanie, trzeba zabezpieczyć dowody i ocenić, czy po ugodzie doszło do nowego przestępstwa.

Źródła

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, w szczególności art. 190, art. 190a, art. 101 i art. 102 - ELI / Dziennik Ustaw 2025 poz. 383.
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, w szczególności art. 12, art. 17, art. 23a, art. 107 i art. 306 - ELI / Dziennik Ustaw 2026 poz. 490.
3. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 maja 2015 r. w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych - ELI / Dziennik Ustaw 2015 poz. 716.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.