Pozew zbiorowy po oszustwie internetowym – jak odzyskać pieniądze?

Brak wysyłki towaru po wpłacie pieniędzy

Niewysłanie zamówionego i opłaconego towaru nie zawsze oznacza automatycznie przestępstwo. W części przypadków chodzi wyłącznie o niewykonanie umowy sprzedaży, które rodzi odpowiedzialność cywilną na podstawie art. 471 Kodeksu cywilnego. Jeżeli jednak sprzedawca od początku działał z zamiarem wyłudzenia pieniędzy i nie zamierzał wysłać towaru, jego działanie może zostać zakwalifikowane jako oszustwo z art. 286 § 1 Kodeksu karnego.

W praktyce duże znaczenie mają okoliczności sprawy, w szczególności:

• brak kontaktu po otrzymaniu pieniędzy,
• podawanie fałszywych danych,
• wielu pokrzywdzonych,
• powtarzalny sposób działania,
• sprzedaż towarów, których sprawca faktycznie nie posiadał.

Przepis art. 286 § 1 Kodeksu karnego przewiduje karę od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności dla osoby, która w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wprowadzenie jej w błąd.

W przypadku oszustw internetowych możliwe jest również odzyskanie wyłudzonych środków poprzez dochodzenie naprawienia szkody w postępowaniu karnym lub cywilnym.

Co zrobić po oszustwie internetowym?

Najważniejsze jest szybkie zabezpieczenie dowodów. Należy zachować:

Szybkie działanie ma szczególne znaczenie przy popularnych schematach, takich jak oszustwo BLIK czy oszustwo na wynajmie mieszkania, ponieważ część śladów i możliwości zablokowania płatności ma największe znaczenie bezpośrednio po zdarzeniu.

• potwierdzenie przelewu,
• korespondencję e-mail i wiadomości,
• ogłoszenie sprzedaży,
• dane rachunku bankowego,
• screeny aukcji lub profilu sprzedawcy.

Następnie warto złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na policji albo w prokuraturze. Można to zrobić osobiście lub pisemnie. W zawiadomieniu należy dokładnie opisać przebieg transakcji i wskazać wysokość szkody.

Jeżeli wiadomo, że poszkodowanych jest więcej, pomocne może być wspólne przekazanie organom ścigania danych innych pokrzywdzonych. Często przyspiesza to postępowanie i ułatwia wykazanie, że sprawca działał w sposób zaplanowany.

Przy zgłaszaniu sprawy na policji można także rozważyć indywidualne zgłoszenie oszustwa, nawet jeśli inne osoby również zostały pokrzywdzone.

Kiedy możliwy jest pozew zbiorowy?

Pozew zbiorowy regulowany jest ustawą z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym. Co do zasady wymagane jest co najmniej 10 osób dochodzących roszczeń opartych na tej samej lub takiej samej podstawie faktycznej.

W sprawach dotyczących oszustw internetowych pozew grupowy może mieć sens szczególnie wtedy, gdy:

• wszyscy poszkodowani byli ofiarami tego samego schematu działania,
• wpłaty były dokonywane na ten sam rachunek,
• sprzedawca oferował ten sam towar lub usługę,
• roszczenia dotyczą podobnych szkód.

Postępowanie grupowe wiąże się jednak z formalnościami oraz kosztami. Grupa musi mieć reprezentanta, a sąd bada dopuszczalność postępowania grupowego jeszcze przed rozpoznaniem sprawy co do meritum.

Niezależnie od postępowania karnego możliwe jest także samodzielne dochodzenie roszczeń cywilnych przeciwko nieuczciwemu sprzedawcy.

Czy można odzyskać pieniądze?

Odzyskanie pieniędzy zależy przede wszystkim od ustalenia sprawcy oraz możliwości wyegzekwowania należności. W postępowaniu karnym pokrzywdzony może złożyć wniosek o obowiązek naprawienia szkody. Sąd karny może wtedy zobowiązać sprawcę do zwrotu pieniędzy.

W praktyce znaczenie ma również to, czy sprawca posiada majątek lub dochody umożliwiające egzekucję. Sam wyrok skazujący nie gwarantuje jeszcze faktycznego odzyskania środków.

Jeżeli płatność została dokonana przez platformę sprzedażową lub operatora płatności, warto sprawdzić regulamin serwisu. Część platform przewiduje programy ochrony kupujących albo procedury chargeback.

FAQ

Czy policja zajmuje się oszustwami internetowymi?

Tak. Oszustwo internetowe jest przestępstwem ściganym z urzędu. Policja i prokuratura mogą ustalać właściciela rachunku bankowego, dane logowania oraz historię transakcji.

Ile osób potrzeba do pozwu zbiorowego?

Co do zasady minimum 10 osób dochodzących roszczeń opartych na tej samej lub podobnej podstawie faktycznej.

Czy można prowadzić sprawę karną i cywilną jednocześnie?

Tak. Postępowanie karne nie wyklucza dochodzenia odszkodowania lub zwrotu pieniędzy przed sądem cywilnym.

Czy mała kwota szkody ma znaczenie?

Nie. Nawet przy niewielkich kwotach możliwe jest zgłoszenie oszustwa. W przypadku wielu pokrzywdzonych łączna skala działania sprawcy może być znaczna.