Czy wykroczenie drogowe oznacza karalność?

Czy wykroczenie drogowe oznacza, że jesteś osobą karaną?

W polskim prawie pojęcie „osoby karanej” nie ma jednej uniwersalnej definicji, która działałaby tak samo w każdej sytuacji. W praktyce, gdy mowa o niekaralności, najczęściej chodzi o informację z Krajowego Rejestru Karnego. To właśnie KRK pokazuje, czy dana osoba figuruje w rejestrze w związku z prawomocnym skazaniem albo innym wpisem przewidzianym w ustawie.

Nie każde naruszenie prawa trafia jednak do KRK. Wykroczenie drogowe zakończone mandatem albo grzywną orzeczoną przez sąd nie powoduje samo przez się, że dana osoba staje się osobą karaną w rozumieniu zaświadczenia o niekaralności. Inaczej jest wtedy, gdy za wykroczenie orzeczono karę aresztu.

Trzeba też odróżnić „osobę ukaraną za wykroczenie” od „osoby karanej” w rozumieniu rejestru karnego. Kto dostał grzywnę za wykroczenie, był ukarany, ale nie oznacza to automatycznie wpisu w KRK.

Zobacz również: wyrok nakazowy a niekaralność

Jakie dane gromadzi Krajowy Rejestr Karny?

Ustawa o Krajowym Rejestrze Karnym określa zamknięty katalog danych, które mogą być gromadzone w rejestrze. Wśród najważniejszych kategorii znajdują się dane o osobach:

• prawomocnie skazanych za przestępstwa lub przestępstwa skarbowe,
• wobec których prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie karne w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe,
• będących obywatelami polskimi prawomocnie skazanymi przez sądy państw obcych,
• wobec których prawomocnie orzeczono środki zabezpieczające,
• nieletnich, wobec których prawomocnie orzeczono określone środki na podstawie ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich,
• prawomocnie skazanych za wykroczenia na karę aresztu,
• poszukiwanych listem gończym albo tymczasowo aresztowanych.

Dla spraw o wykroczenia kluczowe jest to, że ustawa wymienia tylko prawomocne skazanie za wykroczenie na karę aresztu. Nie wskazuje natomiast grzywny, nagany ani kary ograniczenia wolności jako podstawy wpisu do KRK z tytułu wykroczenia.

Grzywna za wykroczenie drogowe a KRK

Kodeks wykroczeń przewiduje cztery podstawowe kary: areszt, ograniczenie wolności, grzywnę i naganę. Kara aresztu trwa od 5 do 30 dni. Grzywna za wykroczenie wynosi zasadniczo od 20 do 5000 zł, a przy wybranych wykroczeniach drogowych może sięgać 30 000 zł.

Wysokość grzywny nie zmienia jednak podstawowej zasady dotyczącej KRK. Jeżeli za wykroczenie drogowe orzeczono wyłącznie grzywnę, taki wyrok nie jest wpisywany do Krajowego Rejestru Karnego jako skazanie za wykroczenie. Dotyczy to również sytuacji, w której wyrok zapadł zaocznie, o ile sprawa dotyczyła tylko grzywny.

Znaczenie ma natomiast prawomocność orzeczenia. Jeżeli strona otrzymała wyrok zaoczny albo nakazowy, powinna sprawdzić, czy i kiedy orzeczenie stało się prawomocne oraz jaka kara dokładnie została w nim wymierzona.

Pytanie sądu o karalność świadka

Świadek powinien odpowiadać zgodnie z prawdą i możliwie precyzyjnie. Jeżeli sąd pyta ogólnie: „czy była Pani karana?”, a jedynym wcześniejszym zdarzeniem była grzywna za wykroczenie drogowe, odpowiedź „nie” jest co do zasady prawidłowa w rozumieniu informacji z KRK.

Inaczej należałoby odpowiedzieć, gdyby pytanie sądu było szersze, na przykład: „czy była Pani ukarana za wykroczenie?” albo „czy miała Pani wcześniej sprawę o wykroczenie?”. Wtedy zatajenie grzywny mogłoby być oceniane inaczej, bo pytanie nie dotyczyłoby już wyłącznie karalności rozumianej jako wpis w KRK.

W opisanej sytuacji jej oświadczenie złożone w zeznaniu przed sądem należy oceniać jako zgodne z prawdą, a sama ocena prawdziwości złożonego zeznania powinna uwzględniać rzeczywiste brzmienie pytania i rodzaj wcześniejszego ukarania.

Kiedy grozi odpowiedzialność za fałszywe zeznania?

Odpowiedzialność za fałszywe zeznania reguluje art. 233 Kodeksu karnego. Przepis dotyczy osoby, która składa zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym albo innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy i zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę.

Podstawowy typ tego przestępstwa jest zagrożony karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Warunkiem odpowiedzialności jest jednak to, aby osoba przyjmująca zeznanie, działając w zakresie swoich uprawnień, uprzedziła zeznającego o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie albo odebrała od niego przyrzeczenie.

Nie każda pomyłka albo nieprecyzyjna odpowiedź oznacza przestępstwo. Kluczowe jest świadome zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy. Jeżeli świadek odpowiedział zgodnie z tym, jak pytanie rozumie się w praktyce, a wykroczenie drogowe zakończyło się tylko grzywną, trudno mówić o krzywoprzysięstwie.

Zobacz również: kara za fałszywe zeznania w sądzie

Co zrobić, jeśli po zeznaniach pojawiła się wątpliwość?

Najpierw trzeba ustalić, co dokładnie zostało powiedziane na rozprawie. Jeżeli odpowiedź była prawdziwa, nie ma potrzeby „odkręcania” jej tylko dlatego, że później świadek zaczął się niepokoić. W przypadku grzywny za wykroczenie drogowe odpowiedź o braku karalności zwykle nie wymaga korekty.

Jeżeli jednak świadek wie, że odpowiedź mogła wprowadzać sąd w błąd, może rozważyć pisemne wyjaśnienie lub doprecyzowanie zeznań. Taki krok powinien być spokojny, rzeczowy i najlepiej poprzedzony konsultacją, zwłaszcza gdy sprawa jest nadal w toku.

Warto też pobrać zaświadczenie z KRK, jeżeli potrzebny jest formalny dokument potwierdzający brak wpisu. Wniosek można złożyć przez internet, w punkcie informacyjnym KRK albo listownie.

Zatarcie ukarania za wykroczenie

Jeżeli pytanie dotyczy oświadczenia składanego przed sądem, trzeba odróżnić potoczne rozumienie karalności od danych przetwarzanych w rejestrach. Pełne zasady dotyczące grzywny za wykroczenie, KRK i zatarcia ukarania omawia artykuł wyrok za wykroczenie a niekaralność.

W tym poradniku najważniejsze jest natomiast to, czy świadek świadomie podał nieprawdę po prawidłowym pouczeniu, czy jedynie odpowiedział zgodnie z rozsądnym rozumieniem pytania o karalność.

FAQ

Czy mandat za wykroczenie drogowe oznacza karalność?

Nie w rozumieniu Krajowego Rejestru Karnego. Mandat albo grzywna za wykroczenie drogowe nie są wpisem do KRK jako skazanie za wykroczenie.

Czy grzywna z wyroku sądu za wykroczenie trafia do KRK?

Nie, jeżeli za wykroczenie orzeczono wyłącznie grzywnę. Do KRK wpisuje się prawomocne skazanie za wykroczenie tylko wtedy, gdy orzeczono karę aresztu.

Czy wyrok zaoczny za wykroczenie zmienia sytuację?

Sam tryb wydania wyroku nie jest decydujący. Najważniejsze są prawomocność orzeczenia i rodzaj kary. Grzywna za wykroczenie nie daje wpisu do KRK, natomiast kara aresztu tak.

Czy za odpowiedź „nie jestem karany” grozi kara za fałszywe zeznania?

Co do zasady nie, jeżeli jedyną wcześniejszą sprawą była grzywna za wykroczenie drogowe. Ryzyko może powstać wtedy, gdy świadek świadomie zataił prawdę albo odpowiedział nieprawdziwie na precyzyjne pytanie sądu.

Co zrobić, gdy nie jestem pewien, czy figuruję w KRK?

Najbezpieczniej uzyskać informację o osobie z Krajowego Rejestru Karnego. Można to zrobić przez internet, w punkcie informacyjnym KRK albo listownie.

Czy zatarcie ukarania za wykroczenie następuje automatycznie?

Tak, Kodeks wykroczeń przewiduje zatarcie ukarania z mocy prawa po upływie 2 lat od wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania kary. Jeżeli orzeczono środek karny, zatarcie nie nastąpi przed jego wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem.

Podsumowanie

Grzywna za wykroczenie drogowe nie oznacza automatycznie karalności w rozumieniu KRK. Do rejestru wpisuje się skazanie za wykroczenie tylko wtedy, gdy prawomocnie orzeczono karę aresztu. Dlatego osoba, która została ukarana wyłącznie grzywną za wykroczenie drogowe, zasadniczo może odpowiedzieć, że nie jest karana, o ile pytanie dotyczyło karalności w potocznym i rejestrowym znaczeniu.

W razie wątpliwości należy odtworzyć dokładne brzmienie pytania sądu i sprawdzić treść wcześniejszego orzeczenia. Odpowiedzialność za fałszywe zeznania dotyczy świadomego zeznania nieprawdy albo zatajenia prawdy, a nie każdej niepewności co do prawniczego znaczenia słowa „karany”.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553, w szczególności art. 233.
2. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń - Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114, w szczególności art. 18, art. 19, art. 24 i art. 46.
3. Ustawa z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym - Dz.U. 2000 nr 50 poz. 580, w szczególności art. 1 ust. 2.
4. Serwis Rzeczypospolitej Polskiej - informacja o uzyskaniu zaświadczenia z Krajowego Rejestru Karnego.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.