- Uporczywe nękanie telefonami, SMS-ami lub wiadomościami internetowymi może być stalkingiem z art. 190a K.k.
- Warto od początku zabezpieczać dowody: wiadomości, nagrania, historię połączeń i zrzuty ekranu.
- Postępowanie wszczynane jest co do zasady na wniosek pokrzywdzonego.
- Sąd lub prokurator mogą zastosować zakaz kontaktowania się albo zbliżania do pokrzywdzonego.
- Nękanie połączone z groźbami lub pomówieniami może prowadzić do dodatkowej odpowiedzialności karnej.
Pan Piotr od dłuższego czasu otrzymywał dziesiątki wiadomości, telefonów i e-maili od osoby poznanej podczas spotkania służbowego. Początkowo były to pojedyncze wiadomości, jednak z czasem pojawiły się groźby, wyzwiska i próby zastraszania. Tego rodzaju działania mogą stanowić przestępstwo uporczywego nękania, czyli stalkingu.
Kiedy nękanie staje się przestępstwem?
Zgodnie z art. 190a Kodeksu karnego odpowiedzialności karnej podlega osoba, która poprzez uporczywe nękanie wzbudza u pokrzywdzonego uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia, udręczenia albo istotnie narusza jego prywatność.
Nie chodzi wyłącznie o groźby. Stalkingiem mogą być również:
- setki telefonów lub SMS-ów,
- nieustanne wiadomości e-mail,
- śledzenie aktywności w internecie,
- publikowanie obraźliwych treści,
- podszywanie się pod inną osobę,
- nachodzenie w miejscu pracy lub zamieszkania.
Coraz częściej problem dotyczy także internetu i mediów społecznościowych. W praktyce organy ścigania traktują bardzo poważnie nękanie w przestrzeni internetowej, zwłaszcza gdy powoduje ono pogorszenie stanu psychicznego pokrzywdzonego.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Jak zgłosić stalking lub uporczywe nękanie?
Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na policji albo w prokuraturze. W przypadku stalkingu ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego, dlatego trzeba wyraźnie zaznaczyć, że domagamy się ścigania sprawcy.
W zawiadomieniu warto dokładnie opisać:
- od kiedy trwa nękanie,
- jak często dochodzi do kontaktów,
- jakie wiadomości były wysyłane,
- czy pojawiały się groźby lub szantaż,
- jakie skutki wywołały działania sprawcy.
Jeżeli nękaniu towarzyszą groźby popełnienia przestępstwa, mogą one dodatkowo wypełniać znamiona czynu z art. 190 K.k. W praktyce bardzo często groźby karalne towarzyszące nękaniu są podstawą do szybkiej reakcji organów ścigania.
Jakie dowody warto zabezpieczyć?
W sprawach o stalking dowody mają kluczowe znaczenie. Nie należy usuwać wiadomości ani historii połączeń. Przydatne mogą być:
Jeżeli sprawca w wiadomościach podaje się za przedsiębiorcę, bank albo inną instytucję, oprócz dowodów nękania trzeba zabezpieczyć elementy pozwalające wykazać podszywanie się pod firmę lub bank, np. adres nadawcy, domenę, numer telefonu, treść wiadomości i linki.
- SMS-y i wiadomości e-mail,
- nagrania rozmów,
- zrzuty ekranu z komunikatorów,
- historia połączeń telefonicznych,
- zeznania świadków,
- dokumentacja medyczna potwierdzająca pogorszenie zdrowia.
Jeżeli nękanie doprowadziło do rozstroju zdrowia psychicznego albo problemów zawodowych, warto zgromadzić również dokumentację lekarską. Może ona mieć znaczenie przy ocenie skali cierpień pokrzywdzonego.
Zniesławienie i pomówienia w trakcie nękania
Sprawcy stalkingu często rozpowszechniają fałszywe informacje o pokrzywdzonym. Takie działania mogą stanowić przestępstwo zniesławienia z art. 212 K.k. albo naruszenie dóbr osobistych.
W przypadku publikowania nieprawdziwych oskarżeń pomocna może być także obrona przed pomówieniami, zwłaszcza gdy fałszywe informacje wpływają na reputację zawodową lub prywatną.
Jakie kary grożą za stalking?
Za uporczywe nękanie grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Surowsza odpowiedzialność może pojawić się wtedy, gdy skutkiem działań sprawcy jest próba samobójcza pokrzywdzonego.
Sąd może również zastosować:
- zakaz kontaktowania się,
- zakaz zbliżania się,
- obowiązek opuszczenia wspólnego mieszkania,
- środki kompensacyjne i zadośćuczynienie.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak w praktyce mogą wyglądać sprawy dotyczące stalkingu i uporczywego nękania.
Były partner codziennie wysyłał kilkadziesiąt wiadomości i czekał pod miejscem pracy pokrzywdzonej. Kobieta zaczęła unikać wyjść z domu i korzystała z pomocy psychologa. Po zgłoszeniu sprawy prokurator zastosował zakaz kontaktowania się ze sprawcą. Tego rodzaju sytuacje często dotyczą także nękania po zakończeniu związku.
Pracownik firmy otrzymywał anonimowe wiadomości e-mail z groźbami i obraźliwymi komentarzami. Sprawca podszywał się również pod niego w mediach społecznościowych. Dzięki zabezpieczeniu wiadomości i historii logowań policja ustaliła dane sprawcy, a sąd orzekł zakaz kontaktu oraz karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem.
FAQ
Czy jednorazowa wiadomość może być stalkingiem?
Zazwyczaj nie. Stalking polega na uporczywym i powtarzalnym działaniu. Jednorazowa groźba może jednak stanowić inne przestępstwo.
Czy trzeba mieć świadków?
Nie zawsze. Bardzo ważne są wiadomości, nagrania, historia połączeń oraz zrzuty ekranu.
Czy można nagrywać rozmowy ze sprawcą?
Osoba uczestnicząca w rozmowie co do zasady może ją nagrać i wykorzystać jako dowód w postępowaniu.
Czy stalking dotyczy tylko byłych partnerów?
Nie. Sprawcą może być współpracownik, sąsiad, klient, znajomy albo osoba poznana w internecie.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
