Przekroczenie punktów karnych i punkty tymczasowe

Punkty karne aktywne i tymczasowe – kto je wpisuje?

Punktów karnych nie „przyznaje” sąd w wyroku ani straż miejska w takim znaczeniu, w jakim decyduje o nich organ prowadzący ewidencję. Naruszenie przepisów ruchu drogowego jest podstawą do przypisania określonej liczby punktów według taryfikatora, a dane trafiają do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego i do Centralnej Ewidencji Kierowców.

Jeżeli kierowca przyjmie mandat, punkty stają się punktami aktywnymi po zakończeniu postępowania mandatowego. Jeżeli mandatu nie przyjmie, a sprawa trafi do sądu, w systemie mogą pojawić się punkty tymczasowe. Nie są one jeszcze ostatecznie naliczone, bo oczekują na prawomocne rozstrzygnięcie sądu, ale nie można ich lekceważyć.

Po prawomocnym wyroku skazującym albo innym prawomocnym rozstrzygnięciu potwierdzającym naruszenie punkty tymczasowe mogą stać się punktami aktywnymi. Jeżeli natomiast kierowca zostanie uniewinniony, postępowanie zostanie umorzone albo okaże się, że czynu nie popełniono, wpis tymczasowy powinien zostać usunięty.

W praktyce warto odróżniać trzy sytuacje: punkty aktywne widoczne na koncie, punkty tymczasowe oczekujące na rozstrzygnięcie sądu oraz konsekwencje administracyjne uruchamiane dopiero wtedy, gdy właściwy organ otrzyma dane z ewidencji i podejmie czynności wobec kierowcy.

Kiedy punkty karne są usuwane z konta kierowcy?

Obecnie podstawową zasadą jest roczny okres usuwania punktów, ale nie zawsze liczy się go od tej samej daty. Jeżeli wykroczenie zakończyło się mandatem, punkty są usuwane po roku od dnia zapłaty grzywny. Jeżeli kierowca mandatu nie przyjął i sprawę rozpoznawał sąd, punkty są usuwane po roku od daty uprawomocnienia się wyroku.

Ważne jest także to, że punkty mogą nie zniknąć z konta, jeżeli suma punktów aktywnych i tymczasowych przekracza limit: 24 punkty dla kierowcy z prawem jazdy dłużej niż rok albo 20 punktów dla osoby, która ma pierwsze prawo jazdy krócej niż rok. Właśnie dlatego kierowca, który odmówił przyjęcia mandatu i czeka na wyrok sądu, może być zaskoczony tym, że starsze punkty nie zostały automatycznie usunięte.

Kierowca może również skorzystać ze szkolenia redukującego punkty w WORD, ale tylko w granicach przewidzianych przepisami. Co do zasady szkolenie może zmniejszyć liczbę punktów maksymalnie o 6 i nie jest sposobem na „uratowanie” sytuacji, gdy przed rozpoczęciem szkolenia kierowca przekroczył już limit skutkujący wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji albo cofnięciem uprawnień.

Czy punkty tymczasowe mogą zablokować skasowanie starszych punktów?

Tak. To jeden z najważniejszych problemów przy odmowie przyjęcia mandatu. Kierowca może zakładać, że po roku stare punkty powinny zniknąć, ale jeżeli w systemie istnieją także punkty tymczasowe i łączna suma punktów przekracza ustawowy limit, usunięcie punktów może zostać wstrzymane do czasu zakończenia sprawy sądowej.

Jeżeli sąd prawomocnie potwierdzi naruszenie, wpis tymczasowy może przekształcić się w ostateczny wpis punktowy. Wtedy organ może przyjąć, że kierowca przekroczył limit punktów w czasie, w którym punkty nie mogły zostać normalnie usunięte z uwagi na toczące się postępowanie.

Nie oznacza to jednak, że każdy spóźniony albo wieloletni wpis jest automatycznie prawidłowy. W sprawach granicznych trzeba sprawdzić datę naruszenia, datę zapłaty mandatu albo prawomocności wyroku, status wpisów w ewidencji, treść wniosku Policji oraz to, czy organ prawidłowo ustalił, kiedy doszło do przekroczenia limitu.

Co grozi po przekroczeniu 24 punktów karnych?

Jeżeli kierowca ma prawo jazdy dłużej niż rok i ma na koncie więcej niż 24 punkty karne, powinien liczyć się ze skierowaniem przez starostę na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz badanie psychologiczne. Egzamin sprawdzający jest egzaminem państwowym podobnym do tego, który zdają kandydaci na kierowców – obejmuje część teoretyczną i praktyczną w zakresie danej kategorii prawa jazdy.

Nie należy jednak upraszczać tej zasady do stwierdzenia, że samo przekroczenie 24 punktów zawsze natychmiast odbiera prawo jazdy w chwili popełnienia wykroczenia. Skutki wobec kierowcy są realizowane w postępowaniu administracyjnym i zależą od tego, czy punkty są aktywne, czy tymczasowe, czy zapadło prawomocne rozstrzygnięcie oraz jakie pismo albo decyzję wydał właściwy organ.

Jeżeli kierowca nie zda egzaminu sprawdzającego kwalifikacje, nie zgłosi się na niego w wyznaczonym trybie albo nie uzyska pozytywnego wyniku badań psychologicznych, starosta może wydać decyzję o cofnięciu uprawnień. Wtedy dalsze prowadzenie pojazdu staje się znacznie bardziej ryzykowne prawnie, a w zależności od okoliczności może prowadzić do odpowiedzialności za jazdę bez wymaganych uprawnień.

Osobną grupą są kierowcy, którzy mają pierwsze prawo jazdy krócej niż rok. W ich przypadku przekroczenie 20 punktów może skutkować cofnięciem wszystkich uprawnień do prowadzenia pojazdów, bez etapu standardowego egzaminu sprawdzającego kwalifikacje dla kierowcy z dłuższym stażem.

Odmowa przyjęcia mandatu, sprawa w sądzie i pismo po kilku latach

Odmowa przyjęcia mandatu nie usuwa ryzyka punktów karnych. Przeciwnie – powoduje, że do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy mogą widnieć punkty tymczasowe. Jeżeli sąd uzna kierowcę za winnego wykroczenia, punkty wynikające z tego naruszenia mogą zostać uwzględnione przy ocenie, czy doszło do przekroczenia limitu.

W starszych sprawach, zwłaszcza dotyczących naruszeń sprzed kolejnych zmian systemu punktowego, trzeba dodatkowo uwzględniać przepisy przejściowe. Jeżeli naruszenie zostało popełnione w okresie, w którym obowiązywały wcześniejsze zasady, organy mogą stosować tryb i skutki właściwe dla stanu prawnego z dnia naruszenia powodującego przekroczenie limitu.

Właśnie dlatego argument „minęło kilka lat, więc sprawa się przedawniła” nie zawsze wystarcza. Przedawnienie karalności wykroczenia albo przedawnienie wykonania grzywny nie jest tym samym co administracyjnoprawna konsekwencja przekroczenia limitu punktów. Sądy administracyjne wielokrotnie wskazywały, że skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ma charakter administracyjny i służy bezpieczeństwu ruchu drogowego, a nie jest karą za wykroczenie.

Nie oznacza to, że kierowca jest bezbronny. Jeżeli pismo przychodzi po kilku latach, warto zażądać wglądu w akta, sprawdzić wniosek Policji, ustalić, które punkty były aktywne, które tymczasowe i kiedy miały zostać usunięte. W razie decyzji administracyjnej trzeba pilnować terminu odwołania wskazanego w pouczeniu, najczęściej 14 dni od doręczenia decyzji.

Czy można jeździć po przekroczeniu limitu punktów?

Najbezpieczniejsza odpowiedź brzmi: zależy od tego, czy wobec kierowcy wydano już decyzję ograniczającą, zatrzymującą albo cofającą uprawnienia oraz jaki jest status tej decyzji. Sama świadomość, że suma punktów może przekraczać limit, nie jest jeszcze tym samym co prawomocne cofnięcie uprawnień, ale ignorowanie korespondencji ze starostwa albo Policji może szybko doprowadzić do utraty możliwości legalnego prowadzenia pojazdu.

Jeżeli kierowca dostał jedynie wezwanie do złożenia wyjaśnień, sytuacja wymaga analizy dokumentów. Jeżeli otrzymał decyzję o skierowaniu na egzamin lub badanie psychologiczne, trzeba wykonać obowiązki w terminach wskazanych przez organ. Jeżeli natomiast zapadła decyzja o cofnięciu uprawnień albo zatrzymaniu prawa jazdy, dalsza jazda może mieć poważne konsekwencje.

W podobnych sprawach znaczenie mają także skutki niewykonania badań albo zignorowania obowiązków wobec starosty. Szerzej omawiamy to w materiale o tym, czym grozi jazda po niewykonaniu badań i cofnięciu uprawnień.

Co zrobić po otrzymaniu pisma od starosty albo Policji?

Najpierw trzeba ustalić, czym dokładnie jest otrzymane pismo. Inaczej reaguje się na zwykłe wezwanie do wyjaśnień, inaczej na zawiadomienie o wszczęciu postępowania, a inaczej na decyzję administracyjną. Dopiero decyzja administracyjna zawiera rozstrzygnięcie organu i pouczenie o środkach zaskarżenia.

W praktyce warto wykonać następujące czynności:

• sprawdzić aktualną liczbę punktów w mObywatelu albo uzyskać informację w komisariacie Policji,
• ustalić, które punkty są aktywne, a które tymczasowe,
• porównać daty naruszeń, daty mandatów, daty zapłaty grzywien i daty prawomocnych wyroków,
• sprawdzić, czy organ prawidłowo zastosował limit 24 albo 20 punktów,
• w razie decyzji administracyjnej pilnować terminu odwołania i odnieść zarzuty do konkretnych wpisów w ewidencji.

Jeżeli problem wynika z konkretnego wykroczenia drogowego, np. kolizji albo przejazdu na czerwonym świetle, warto równolegle sprawdzić, czy prawidłowo ustalono samo naruszenie. Przykładowo w odrębnym artykule opisujemy, jak wygląda odpowiedzialność za kolizję drogową po wjechaniu na czerwonym świetle.

FAQ

Podsumowanie

Przekroczenie punktów karnych wymaga analizy całej historii wpisów, a nie tylko aktualnej liczby widocznej w aplikacji. Szczególne znaczenie mają punkty tymczasowe, bo odmowa przyjęcia mandatu i oczekiwanie na wyrok sądu mogą spowodować, że starsze punkty nie znikną wtedy, gdy kierowca się tego spodziewa.

Jeżeli limit został przekroczony, konsekwencje zależą od stażu kierowcy, statusu punktów i rodzaju decyzji organu. Kierowca z prawem jazdy dłużej niż rok zwykle musi liczyć się z egzaminem sprawdzającym kwalifikacje i badaniem psychologicznym, natomiast kierowca z pierwszym prawem jazdy krócej niż rok może stracić uprawnienia po przekroczeniu 20 punktów.

Źródła

• Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami – ISAP.
• Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym – ISAP.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 września 2022 r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego – ELI.
• Usługa „Sprawdź swoje punkty karne” – Gov.pl.
• Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. II SA/Go 729/13.
• Wyrok NSA z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. I OSK 511/10; wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. I OSK 330/12.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.