Podszywanie się pod firmę lub inną osobę – odpowiedzialność karna i odszkodowanie

Kiedy podszywanie się pod inną osobę jest przestępstwem?

Zgodnie z art. 190a § 2 Kodeksu karnego odpowiedzialności karnej podlega osoba, która podszywa się pod inną osobę, wykorzystując jej wizerunek albo dane osobowe w celu wyrządzenia szkody majątkowej lub osobistej. Przepis ten dotyczy nie tylko prywatnych relacji, ale również działalności gospodarczej i internetu.

W praktyce może chodzić m.in. o wysyłanie wiadomości do kontrahentów pod cudzym nazwiskiem, tworzenie fałszywych profili firmowych, używanie cudzego logo lub podszywanie się pod właściciela strony internetowej.

Jeżeli wykorzystaniu cudzej firmy towarzyszą nierzetelne dokumenty sprzedaży, trzeba dodatkowo sprawdzić odpowiedzialność za fałszywe faktury i dane kontrahenta.

Warto też pamiętać, że działania takie mogą być kwalifikowane jako przestępstwo z art. 190a Kodeksu karnego, zwłaszcza gdy sprawca uporczywie wykorzystuje cudze dane lub wywołuje poczucie zagrożenia.

Podszywanie się pod firmę a nieuczciwa konkurencja

Jeżeli konkurencja podszywa się pod przedsiębiorcę w celu przejęcia klientów lub kontrahentów, sprawa może jednocześnie stanowić czyn nieuczciwej konkurencji. Znaczenie mają wtedy przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, w szczególności dotyczące wprowadzania klientów w błąd.

Możliwe jest dochodzenie:

• odszkodowania za poniesioną szkodę,
• zaniechania bezprawnych działań,
• usunięcia skutków naruszenia,
• wydania uzyskanych korzyści.

Samo podszywanie się pod przedsiębiorcę nie zawsze będzie jednak wystarczające do przypisania odpowiedzialności karnej z art. 190a § 2 K.k. Konieczne jest wykazanie wykorzystania danych osobowych lub wizerunku konkretnej osoby oraz działania w celu wyrządzenia szkody.

Czy kontrahent może odmówić podania danych sprawcy?

Partner biznesowy często nie chce przekazać danych osoby podszywającej się pod przedsiębiorcę, powołując się na ochronę danych osobowych. Nie oznacza to jednak, że ustalenie sprawcy jest niemożliwe.

Po złożeniu zawiadomienia organy ścigania mogą zwrócić się o udostępnienie danych, logów systemowych czy adresów IP. W postępowaniu cywilnym możliwe jest także składanie odpowiednich wniosków dowodowych do sądu.

W przypadku działań internetowych znaczenie mogą mieć również przepisy dotyczące świadczenia usług drogą elektroniczną oraz obowiązki dostawców usług hostingowych.

Podszywanie się pod inną osobę w internecie

Podszywanie się pod inną osobę może przybrać różne formy – od fałszywych wiadomości e-mail po zakładanie kont w mediach społecznościowych. Szczególnie poważnie oceniane są sytuacje, gdy sprawca wykorzystuje cudze nazwisko, zdjęcia albo dane firmowe dla osiągnięcia korzyści majątkowej.

Gdy problemem jest fałszywe konto na facebooku, znaczenie ma szybkie zabezpieczenie zrzutów ekranu, linku do profilu, wiadomości oraz danych pozwalających później wykazać, kto i w jakim celu wykorzystał cudze dane.

Przy omawianiu art. 190a § 2 K.k. warto zwrócić uwagę także na problem podszywania się pod inną osobę w mediach społecznościowych i komunikatorach.

Jak dochodzić odszkodowania?

Osoba poszkodowana może dochodzić odszkodowania na podstawie art. 415 Kodeksu cywilnego. Konieczne jest wykazanie:

• powstania szkody,
• bezprawnego działania sprawcy,
• związku przyczynowego między działaniem a szkodą.

W sprawach gospodarczych szkoda może polegać np. na utracie klienta, spadku przychodów, utracie reputacji lub konieczności prowadzenia działań naprawczych.

Nie ma obowiązku publicznego ujawniania wszystkich poufnych ustaleń handlowych. Sąd może ograniczyć jawność części materiału dowodowego albo dopuścić przedstawienie dokumentów w zakresie niezbędnym do wykazania szkody.

Wniosek o naprawienie szkody w postępowaniu karnym

Pokrzywdzony może złożyć wniosek o naprawienie szkody już w postępowaniu karnym. Podstawę stanowi art. 46 Kodeksu karnego. Dzięki temu nie zawsze konieczne jest prowadzenie odrębnego procesu cywilnego.

Wniosek warto poprzeć dokumentami potwierdzającymi wysokość szkody, np. korespondencją handlową, zestawieniami przychodów czy umowami z kontrahentami.

FAQ

Czy podszywanie się pod firmę zawsze jest przestępstwem?

Nie zawsze. Odpowiedzialność karna zależy od sposobu działania sprawcy i spełnienia przesłanek z art. 190a § 2 K.k. Często równolegle występuje odpowiedzialność cywilna lub za czyn nieuczciwej konkurencji.

Czy można uzyskać odszkodowanie bez procesu karnego?

Tak. Poszkodowany może skierować sprawę bezpośrednio do sądu cywilnego i dochodzić naprawienia szkody na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.

Czy adres IP może pomóc ustalić sprawcę?

Tak, ale zwykle konieczne jest zaangażowanie organów ścigania albo odpowiednie postanowienie sądu zobowiązujące dostawcę usług do przekazania danych.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny.
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.
3. Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
4. Wyrok Sądu Najwyższego z 27 stycznia 2017 r., sygn. akt V KK 347/16.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.