Niechciane SMS-y i e-maile a stalking

Czy niechciane SMS-y i e-maile mogą być stalkingiem?

Tak, niechciane SMS-y, e-maile, wiadomości w komunikatorach, komentarze w mediach społecznościowych albo powtarzające się telefony mogą stanowić stalking. Nie wystarczy jednak samo to, że kontakt jest nieprzyjemny lub niechciany. Dla odpowiedzialności z art. 190a Kodeksu karnego znaczenie ma przede wszystkim uporczywość zachowania, jego powtarzalność, naruszenie spokoju pokrzywdzonego oraz skutek, jaki wywołuje u konkretnej osoby.

Jeżeli nadawca wie, że odbiorca nie życzy sobie kontaktu, a mimo to nadal wysyła wiadomości, tworzy nowe konta, kontaktuje się o różnych porach, wraca po krótkich przerwach albo próbuje obejść blokady, ryzyko zakwalifikowania sprawy jako uporczywego nękania wyraźnie rośnie. Przerwy między wiadomościami nie wykluczają stalkingu, jeżeli z całego przebiegu sprawy wynika ciągłe i natrętne naruszanie prywatności.

Aktualne brzmienie art. 190a § 1 K.k. wskazuje, że kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby dla niej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Ważne jest więc, aby nie oceniać wyłącznie pojedynczej wiadomości. Organy ścigania powinny badać cały schemat zachowania: liczbę wiadomości, czas ich wysyłania, reakcje pokrzywdzonego, wcześniejsze relacje stron, treść komunikatów, próby obejścia blokad oraz wpływ nękania na życie codzienne.

Co oznacza uporczywe nękanie?

Uporczywość oznacza coś więcej niż jednorazowy kontakt. Chodzi o zachowanie powtarzane, natarczywe, kontynuowane mimo sprzeciwu lub oczywistego braku zgody pokrzywdzonego. Może to być codzienne wysyłanie wiadomości, wielokrotne próby rozmowy po zablokowaniu numeru, zakładanie nowych kont, wysyłanie wiadomości do rodziny lub znajomych albo łączenie kontaktu elektronicznego z obserwowaniem, śledzeniem czy pojawianiem się pod domem lub pracą.

Do przyjęcia stalkingu nie jest konieczne, aby wiadomości zawierały wyzwiska albo groźby. Obecne brzmienie art. 190a K.k. obejmuje nie tylko poczucie zagrożenia, ale także poczucie poniżenia lub udręczenia oraz istotne naruszenie prywatności. Dlatego także pozornie neutralne wiadomości mogą mieć znaczenie, jeżeli są wysyłane masowo, natrętnie i wbrew wyraźnej woli adresata.

Przy ocenie sprawy ważne jest, czy pokrzywdzony jasno zakomunikował brak zgody na dalszy kontakt. Nie zawsze jest to warunek konieczny, ale w praktyce krótka wiadomość typu: „nie życzę sobie dalszego kontaktu” może mieć duże znaczenie dowodowe. Po jej wysłaniu warto nie wdawać się w dalsze dyskusje i zachowywać kolejne wiadomości jako dowody.

Kiedy sprawa może być wykroczeniem złośliwego niepokojenia?

Jeżeli zachowanie jest uciążliwe, ale nie osiąga jeszcze poziomu uporczywego nękania z art. 190a K.k., może wchodzić w grę odpowiedzialność za wykroczenie z art. 107 Kodeksu wykroczeń. Przepis ten dotyczy osoby, która w celu dokuczenia innej osobie złośliwie wprowadza ją w błąd lub w inny sposób złośliwie niepokoi.

Różnica jest istotna. Przy stalkingu nacisk kładzie się na uporczywe nękanie i jego skutek: poczucie zagrożenia, poniżenia, udręczenia albo istotne naruszenie prywatności. Przy wykroczeniu z art. 107 K.w. trzeba wykazać złośliwość i cel dokuczenia. Takim zachowaniem mogą być np. głuche telefony, krótkie prowokacyjne wiadomości, wielokrotne zaczepki albo działania nastawione na wyprowadzenie pokrzywdzonego z równowagi.

Aktualnie art. 107 K.w. przewiduje karę ograniczenia wolności, grzywny albo nagany. Ponieważ przepis nie wskazuje osobnego limitu grzywny, stosuje się ogólne zasady Kodeksu wykroczeń, zgodnie z którymi grzywna za wykroczenie wynosi co do zasady od 20 do 5000 zł, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Jak ocenia się treść wiadomości?

Treść wiadomości ma znaczenie, ale nie jest jedynym kryterium. Wiadomość bez wyzwisk i bez gróźb może być elementem stalkingu, jeżeli jest częścią szerszego, powtarzalnego i natarczywego zachowania. Z drugiej strony pojedynczy niekulturalny e-mail nie musi jeszcze oznaczać przestępstwa z art. 190a K.k.

Jeżeli w wiadomościach pojawiają się groźby, szantaż, żądania pieniędzy, groźba publikacji intymnych materiałów albo presja związana ze zdjęciami lub nagraniami, sprawę trzeba ocenić szerzej niż tylko przez pryzmat stalkingu. W takim przypadku mogą wchodzić w grę także inne przestępstwa, a groźby w wiadomościach elektronicznych powinny zostać zabezpieczone w pełnym kontekście, razem z datą, godziną, danymi nadawcy i wcześniejszą korespondencją.

W praktyce warto zachować nie tylko zrzuty ekranu, lecz także pełne wiadomości w telefonie lub skrzynce pocztowej, nagłówki e-maili, historię połączeń, informacje o blokadach, linki do profili oraz dane kont, z których sprawca się kontaktował. Same screeny bywają pomocne, ale pełne dane techniczne mogą ułatwić identyfikację sprawcy.

Jak zgłosić nękanie SMS-ami lub e-mailami?

Sprawę można zgłosić na policji albo w prokuraturze. W przypadku podejrzenia stalkingu należy złożyć zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa oraz wyraźny wniosek o ściganie sprawcy. Wniosek jest ważny, ponieważ zgodnie z art. 190a § 4 K.k. przestępstwa z § 1 i § 2 są ścigane na wniosek pokrzywdzonego.

Zawiadomienie można złożyć pisemnie albo ustnie do protokołu. W piśmie warto opisać chronologię zdarzeń: kiedy kontakt się rozpoczął, jak często przychodziły wiadomości, kiedy pokrzywdzony zażądał zaprzestania kontaktu, jak sprawca reagował, czy obchodził blokady i jaki wpływ miało to na poczucie bezpieczeństwa, pracę, sen, relacje rodzinne albo zdrowie psychiczne.

Jeżeli sprawcą jest były partner, członek rodziny, współpracownik albo inna osoba z bliskiego otoczenia, warto to wyraźnie wskazać. W takich sytuacjach nękanie ze strony bliskiej osoby może łączyć się z dodatkowymi ryzykami, np. wiedzą sprawcy o miejscu zamieszkania, pracy, rodzinie lub codziennych zwyczajach pokrzywdzonego.

W zawiadomieniu można także wskazać, że pokrzywdzony oczekuje działań zabezpieczających, np. zakazu kontaktowania się lub zbliżania, jeżeli organ procesowy uzna je za zasadne. Po skazaniu za przestępstwo przeciwko wolności sąd może orzec m.in. zakaz kontaktowania się z określonymi osobami lub zbliżania się do nich.

Jakie dowody warto zabezpieczyć?

W sprawach o stalking dowody często znajdują się w telefonie, poczcie e-mail i komunikatorach. Nie należy usuwać wiadomości, nawet jeśli są stresujące lub krępujące. Lepiej zapisać je w uporządkowany sposób i przygotować kopię dla organów ścigania.

• zrzuty ekranu pokazujące treść wiadomości, datę, godzinę i nadawcę, Jeżeli sprawcą jest były partner, zobacz też zastraszanie przez byłego męża.
• eksport korespondencji z komunikatora, jeżeli aplikacja to umożliwia,
• historię połączeń, nagrania poczty głosowej i listę prób kontaktu,
• wiadomości e-mail wraz z nagłówkami technicznymi,
• informacje o blokadach numerów lub kont oraz próbach ich obejścia,
• notatki z datami zdarzeń, które nie zostawiły śladu cyfrowego, np. pojawienie się pod domem, pracą lub szkołą.

Jeżeli sprawca wysyła wiadomości przez różne kanały, warto przygotować jedną chronologiczną tabelę zdarzeń. Ułatwia to pokazanie uporczywości zachowania, zwłaszcza gdy pojedyncze wiadomości wyglądają pozornie niewinnie.

FAQ

Czy jeden niechciany SMS jest stalkingiem?

Zwykle nie. Stalking wymaga uporczywego nękania, czyli zachowania powtarzalnego i natarczywego. Pojedyncza wiadomość może mieć znaczenie jako dowód, jeżeli jest częścią szerszego ciągu zdarzeń albo zawiera groźbę lub inną bezprawną treść.

Czy wiadomości muszą zawierać groźby?

Nie. Stalking może polegać także na wiadomościach neutralnych w treści, jeżeli są wysyłane uporczywie i powodują uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie naruszają prywatność.

Czy trzeba najpierw napisać sprawcy, żeby przestał?

Nie zawsze jest to formalny warunek, ale w praktyce jasny sprzeciw pomaga wykazać, że sprawca wiedział o braku zgody na kontakt. Wystarczy krótka, spokojna wiadomość. Potem lepiej nie prowadzić dalszych dyskusji, tylko zabezpieczać dowody.

Gdzie zgłosić stalking?

Zawiadomienie można złożyć na policji albo w prokuraturze. Przy art. 190a § 1 i § 2 K.k. trzeba pamiętać o wniosku o ściganie. Warto od razu dołączyć dowody i opisać, jak zachowanie sprawcy wpływa na życie pokrzywdzonego.

Czy można żądać zakazu kontaktu?

Można o to wnosić, ale decyzja zależy od organu prowadzącego postępowanie albo sądu i od okoliczności sprawy. Warto wyjaśnić, dlaczego dalszy kontakt jest niebezpieczny lub szczególnie uciążliwy.

Podsumowanie

Niechciane SMS-y i e-maile mogą być stalkingiem, ale dopiero wtedy, gdy tworzą uporczywy, nękający schemat zachowania i wywołują skutek wskazany w art. 190a K.k. Jeżeli sprawa jest mniej nasilona, ale sprawca działa złośliwie w celu dokuczenia, możliwe jest rozważenie wykroczenia z art. 107 K.w. W obu przypadkach kluczowe są dowody: pełna korespondencja, historia połączeń, daty zdarzeń i informacja, że pokrzywdzony nie życzył sobie dalszego kontaktu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553, w szczególności art. 190a i art. 41a.
2. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń - Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114, w szczególności art. 107 i art. 24.
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 1995 r., sygn. akt III KRN 44/95.
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt III KK 213/12.
5. Stan prawny sprawdzony na dzień 23.05.2026 r.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.