Udostępnienie poszkodowanemu nagrania z monitoringu

Czy poszkodowany może dostać nagranie z monitoringu?

Co do zasady tak, ale nie zawsze w takiej formie, jakiej oczekuje poszkodowany. Nagranie z monitoringu, na którym można rozpoznać konkretną osobę, zawiera dane osobowe. Dotyczy to zwłaszcza wizerunku, sposobu poruszania się, ubioru, zachowania, a niekiedy również tablic rejestracyjnych pojazdu lub innych informacji pozwalających ustalić tożsamość.

Osoba widoczna na nagraniu może zwrócić się do administratora monitoringu, np. spółki zarządzającej budynkiem, wspólnoty, spółdzielni, sklepu albo zarządcy parkingu, z wnioskiem o dostęp do swoich danych osobowych. Podstawą jest art. 15 RODO. W praktyce można żądać potwierdzenia, czy nagranie istnieje, uzyskania informacji o przetwarzaniu danych oraz kopii danych osobowych podlegających przetwarzaniu.

Nie oznacza to jednak automatycznego prawa do otrzymania całego filmu w pełnej jakości i bez żadnych ograniczeń. Art. 15 ust. 4 RODO wskazuje, że prawo do kopii nie może niekorzystnie wpływać na prawa i wolności innych osób. Jeżeli na nagraniu widać sprawcę, przechodniów, sąsiadów, pracowników ochrony albo osoby postronne, administrator powinien rozważyć anonimizację, np. zamazanie twarzy, sylwetek lub innych danych identyfikujących.

Jak złożyć wniosek o nagranie z monitoringu?

Wniosek najlepiej złożyć na piśmie lub e-mailem, tak aby pozostał dowód jego wysłania. Należy wskazać możliwie dokładnie: datę zdarzenia, godzinę lub przedział czasowy, miejsce, numer kamery, opis zdarzenia oraz informację, że osoba składająca wniosek jest widoczna na nagraniu. Warto poprosić nie tylko o kopię danych, ale także o zabezpieczenie nagrania do czasu wyjaśnienia sprawy.

Administrator ma prawo zweryfikować tożsamość osoby wnioskującej, aby nie udostępnić nagrania osobie nieuprawnionej. Powinien odpowiedzieć bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w terminie miesiąca od otrzymania żądania. Termin może zostać przedłużony o kolejne dwa miesiące, jeżeli żądanie jest skomplikowane albo jest ich dużo, ale administrator powinien poinformować o tym wnioskodawcę w ciągu pierwszego miesiąca.

Jeżeli administrator odmawia, powinien wyjaśnić przyczynę. Sama obecność innych osób na nagraniu nie zawsze uzasadnia całkowity brak reakcji. Często możliwe jest udostępnienie kopii po anonimizacji albo przekazanie informacji o tym, że nagranie istnieje i może zostać zabezpieczone przez policję lub prokuraturę.

Dlaczego pełne nagranie może nie zostać wydane prywatnej osobie?

Administrator monitoringu musi pogodzić kilka obowiązków jednocześnie. Z jednej strony powinien realizować prawo osoby nagranej do dostępu do danych. Z drugiej strony nie może ujawnić danych osobowych innych osób bez podstawy prawnej. Dlatego w sprawach, w których nagranie pokazuje również sprawcę zdarzenia, osoby postronne albo mieszkańców budynku, administrator może odmówić wydania pełnego, nieprzetworzonego filmu bezpośrednio poszkodowanemu. W zbliżonych sprawach pomocny może być również tekst o tym, jak wygląda pobicie uderzenie drugiej.

Nie jest to jednak równoznaczne z tym, że nagranie nie może zostać wykorzystane. Jeżeli zapis ma znaczenie dowodowe, powinien zostać zabezpieczony przez uprawniony organ. Wtedy policja, prokurator albo sąd mogą uzyskać materiał w pełniejszym zakresie, ponieważ działają na podstawie przepisów postępowania karnego.

Zgłoszenie sprawy na policję i zabezpieczenie nagrania

Jeżeli doszło do pobicia, naruszenia nietykalności, uszkodzenia ciała, kradzieży, uszkodzenia mienia albo innego czynu zabronionego, warto jak najszybciej złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa lub wykroczenia. W zawiadomieniu należy wyraźnie wskazać, że zdarzenie mogło zostać zarejestrowane przez monitoring, podać administratora kamer, dokładne miejsce, datę i godzinę zdarzenia oraz poprosić o pilne zabezpieczenie zapisu.

Policja ma możliwość żądania wydania rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie, w tym nośników lub kopii nagrań. W praktyce takie zabezpieczenie nagrania przez organy ścigania jest zwykle skuteczniejsze niż samodzielne domaganie się pełnego filmu od administratora monitoringu.

Warto równolegle wysłać do administratora krótkie pismo z prośbą o nieusuwanie nagrania, ponieważ może ono stanowić dowód w postępowaniu. Takie pismo nie zastępuje zawiadomienia na policji, ale może pomóc wykazać, że poszkodowany działał niezwłocznie i wskazał konkretny materiał do zabezpieczenia.

Czy nagranie może być dowodem w sądzie?

Nagranie z monitoringu może być istotnym dowodem, jeżeli pozwala odtworzyć przebieg zdarzenia, rozpoznać sprawcę, potwierdzić obecność poszkodowanego albo zweryfikować zeznania świadków. Dotyczy to zarówno postępowania karnego, jak i niektórych spraw cywilnych, np. o odszkodowanie lub zadośćuczynienie.

Trzeba jednak pamiętać, że ostateczną ocenę dowodu przeprowadza organ prowadzący sprawę albo sąd. Znaczenie ma jakość obrazu, ciągłość nagrania, możliwość identyfikacji osób, sposób pozyskania materiału oraz to, czy nagranie nie zostało zmodyfikowane. W podobnych sprawach ważna jest także wartość dowodowa nagrania i możliwość powiązania go z konkretnym zdarzeniem.

Co zrobić, gdy administrator monitoringu odmawia?

Najpierw warto poprosić o pisemne stanowisko. Jeżeli administrator w ogóle nie odpowiada, odpowiada po terminie albo odmawia bez wyjaśnienia, można ponowić wniosek i wskazać podstawę prawną, czyli art. 15 RODO oraz termin z art. 12 ust. 3 RODO. W piśmie można także zaznaczyć, że wniosek dotyczy danych osoby nagranej, a nie prywatnego pozyskiwania danych innych osób.

Jeżeli problem dotyczy wyłącznie realizacji praw z RODO, możliwe jest złożenie skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. W skardze trzeba opisać, jakie żądanie zostało skierowane do administratora, kiedy zostało wysłane, jaka była odpowiedź albo że jej nie było, oraz dołączyć kopię korespondencji.

Jeżeli natomiast nagranie ma znaczenie dla wykrycia sprawcy przestępstwa lub wykroczenia, sama skarga do UODO może być niewystarczająca. Wtedy najważniejsze jest zawiadomienie organów ścigania i wniosek o zabezpieczenie zapisu, ponieważ UODO nie prowadzi postępowania karnego i nie zastępuje policji w ustalaniu sprawcy.

Czy wynajmujący lub zarządca budynku ma obowiązek udostępnić nagranie najemcy?

Sam fakt, że osoba jest najemcą lokalu, mieszkańcem budynku albo klientem obiektu, nie oznacza automatycznie prawa do pełnego nagrania z monitoringu. Decydujące jest to, czy osoba jest widoczna na nagraniu, jaki jest cel wniosku, kto jeszcze znajduje się na filmie oraz czy istnieje podstawa prawna do ujawnienia danych innych osób.

Jeżeli wynajmującym jest spółka z o.o. i to ona decyduje o celach oraz sposobach działania monitoringu, zwykle będzie administratorem danych w rozumieniu RODO. Może też zdarzyć się, że administratorem jest inny podmiot, np. wspólnota, spółdzielnia albo firma ochrony działająca w określonym zakresie. Wniosek warto skierować do podmiotu oznaczonego w klauzuli informacyjnej monitoringu albo do zarządcy obiektu z prośbą o wskazanie właściwego administratora.

FAQ

Czy RODO daje prawo do pełnego nagrania z monitoringu?

RODO daje prawo dostępu do własnych danych osobowych, ale nie zawsze do pełnego nagrania w niezmienionej postaci. Jeżeli film pokazuje inne osoby, administrator musi uwzględnić także ich prawa i może zastosować anonimizację.

Ile czasu administrator ma na odpowiedź?

Administrator powinien odpowiedzieć bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w ciągu miesiąca od otrzymania żądania. W uzasadnionych przypadkach termin można przedłużyć o kolejne dwa miesiące, ale trzeba poinformować o tym osobę składającą wniosek.

Czy administrator może odmówić wydania nagrania?

Może odmówić wydania pełnej kopii, jeżeli udostępnienie naruszałoby prawa innych osób albo brak jest podstawy prawnej do przekazania danych osób trzecich. Nie powinien jednak ignorować wniosku. Powinien wyjaśnić swoje stanowisko i rozważyć rozwiązanie mniej ingerujące, np. anonimizację.

Czy policja może zabrać nagranie z monitoringu?

Policja lub prokurator mogą żądać wydania rzeczy lub danych mogących stanowić dowód w sprawie, w tym nagrań z monitoringu. Dlatego w sprawach karnych warto jak najszybciej zgłosić zdarzenie i wskazać, gdzie znajduje się monitoring.

Czy po kilku miesiącach można jeszcze odzyskać nagranie?

To zależy od systemu i okresu przechowywania nagrań. W wielu miejscach monitoring jest nadpisywany po kilku dniach lub tygodniach. Jeżeli nagranie dotyczy zdarzenia mogącego być przedmiotem postępowania, trzeba szybko wystąpić o jego zabezpieczenie.

Podsumowanie

Poszkodowany ma prawo domagać się dostępu do swoich danych utrwalonych na monitoringu, ale nie zawsze oznacza to prawo do otrzymania pełnego filmu. Administrator musi chronić także osoby trzecie widoczne na nagraniu, dlatego może zastosować anonimizację albo odmówić przekazania nieprzetworzonego materiału prywatnej osobie.

Jeżeli nagranie ma znaczenie dla ustalenia sprawcy pobicia, kradzieży, kolizji lub innego zdarzenia, nie warto zwlekać ze zgłoszeniem sprawy. Najbezpieczniejszym działaniem jest złożenie zawiadomienia na policji lub w prokuraturze oraz wskazanie monitoringu jako dowodu do pilnego zabezpieczenia.

Źródła:

1. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. RODO, w szczególności art. 12, art. 15, art. 18 i art. 77 - tekst rozporządzenia
2. Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych - Dz.U. 2018 poz. 1000
3. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego, w szczególności przepisy o zabezpieczaniu dowodów i żądaniu wydania rzeczy - ISAP
4. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, w szczególności przepisy dotyczące czynów przeciwko życiu i zdrowiu - ISAP
5. Wskazówki Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych dotyczące monitoringu wizyjnego - UODO

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.