Fałszywe faktury i podszywanie się pod kontrahenta – czy grozi odpowiedzialność karna?

Czy pracownik odpowiada karnie za wystawienie faktury?

Samo wystawienie faktury VAT nie oznacza jeszcze popełnienia przestępstwa. Odpowiedzialność karna zależy od tego, czy pracownik świadomie uczestniczył w oszustwie albo działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.

Zgodnie z art. 278 § 1 Kodeksu karnego kradzież polega na zabraniu cudzej rzeczy ruchomej w celu przywłaszczenia. W praktyce spraw związanych z fałszywymi fakturami częściej jednak pojawiają się zarzuty dotyczące oszustwa z art. 286 Kodeksu karnego albo poświadczenia nieprawdy i używania nierzetelnych dokumentów.

Jeżeli pracownik wykonywał zwykłe obowiązki służbowe i został wprowadzony w błąd przez osobę podszywającą się pod kontrahenta, nie można automatycznie przypisać mu udziału w przestępstwie.

Znaczenie ma przede wszystkim:

• kto wskazał dane do faktury i numer rachunku bankowego,
• na czyje konto trafiały środki,
• czy pracownik miał wiedzę o oszustwie,
• czy uzyskał jakąkolwiek korzyść majątkową,
• jak wyglądały procedury obowiązujące w firmie.

Jeżeli środki trafiały na rachunek oszusta, a pracownik nie uczestniczył w procederze i nie miał świadomości podstępu, może być traktowany jako świadek albo osoba wprowadzona w błąd.

Podszywanie się pod kontrahenta a odpowiedzialność karna

Sytuacje, w których ktoś podszywa się pod istniejącą firmę lub kontrahenta, są obecnie częstym elementem oszustw gospodarczych. Sprawcy wykorzystują podobne adresy e-mail, podrobione stopki, fałszywe domeny internetowe albo zmienione numery rachunków bankowych.

Takie działanie może stanowić oszustwo, podszywanie się pod inną osobę lub firmę, a także używanie podrobionych dokumentów. W praktyce organy ścigania analizują wtedy korespondencję, logowania, historię przelewów oraz zakres obowiązków pracowników.

Jeżeli sprawa dotyczy sytuacji, gdy ktoś podszył się pod kontrahenta, bardzo ważne jest zabezpieczenie wiadomości e-mail, danych rachunków bankowych i dokumentów księgowych.

Przesłuchanie świadka i naciski ze strony policji

Osoba przesłuchiwana jako świadek ma obowiązek składania prawdziwych zeznań, ale nie ma obowiązku przyznawania się do czynu, którego nie popełniła.

Jeżeli funkcjonariusze sugerują dobrowolne poddanie się karze albo próbują wywierać presję psychiczną, nie oznacza to jeszcze, że istnieją wystarczające dowody winy.

Warto pamiętać, że zgodnie z art. 5 Kodeksu postępowania karnego obowiązuje zasada domniemania niewinności. Oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie udowodniona prawomocnym wyrokiem sądu.

Jeżeli dana osoba nadal ma status świadka, sytuacja procesowa jest inna niż w przypadku podejrzanego. W praktyce jednak już na etapie przesłuchania warto zachować ostrożność i analizować każde składane oświadczenie.

W podobnych sytuacjach pomocny może być artykuł dotyczący wezwania na policję w charakterze świadka.

Kiedy mogą pojawić się zarzuty?

Zarzuty mogą zostać postawione wtedy, gdy materiał dowodowy wskazuje, że pracownik:

• świadomie uczestniczył w oszustwie,
• miał dostęp do rachunku, na który trafiały środki,
• czerpał korzyści majątkowe,
• pomagał ukrywać przepływy finansowe,
• fałszował dokumenty lub dane kontrahenta.

Jeżeli jednak pracownik działał zgodnie z procedurami firmy i został oszukany przez sprawcę, odpowiedzialność karna może w ogóle nie wystąpić.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy dochodzi do świadomego działania na szkodę pracodawcy. Wówczas może chodzić o rzeczywistą kradzież dokonaną przez pracownika albo udział w oszustwie gospodarczym.

Jak zachować się w podobnej sytuacji?

• nie podpisywać pochopnie dokumentów bez ich przeczytania,
• zabezpieczyć korespondencję i dokumentację księgową,
• ustalić, kto faktycznie wskazał dane do przelewu,
• sprawdzić historię logowań i przepływów finansowych,
• w razie potrzeby skorzystać z pomocy obrońcy już na etapie przesłuchania.

FAQ

Czy samo wystawienie faktury oznacza udział w oszustwie?

Nie. Kluczowe znaczenie ma to, czy osoba wystawiająca fakturę wiedziała o oszustwie i świadomie brała w nim udział.

Czy policja może nakłaniać do przyznania się?

Funkcjonariusze mogą przedstawiać możliwe konsekwencje prawne, ale nie wolno im wymuszać przyznania się do winy ani składać fałszywych obietnic.

Czy świadek może odmówić odpowiedzi na pytanie?

Tak, w określonych sytuacjach świadek może odmówić odpowiedzi, jeżeli mogłaby ona narazić jego lub osobę najbliższą na odpowiedzialność karną.

Jakie dowody są najważniejsze w takich sprawach?

Najczęściej analizowane są przelewy bankowe, korespondencja e-mail, zakres obowiązków pracownika, logowania do systemów oraz dokumentacja księgowa.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego – Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.