Konsekwencje użytkowania znalezionego telefonu
• Data: 2025-08-21 Autor: Marek Gola
Kilka miesięcy temu znalazłem na ulicy telefon. Włożyłem do niego swoją kartę i użytkowałem go. Namierzyła mnie policja, oddałem telefon i przyznałem się do wszystkiego. Niestety jestem zawodowym żołnierzem i obawiam się o przyszłość. Poszkodowany nie chce problemów dla mnie, dogadaliśmy się. Czy mogę zostać skazany? Co robić?
Przywłaszczenie znalezionego telefonu
Podstawę prawną niniejszej opinii stanowią przepisy Kodeksu karnego zwanego dalej K.k. Istotne znaczenie dla Pana ma przepis
Zgodnie z jego treścią:
„Art. 284. § 1. Kto przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą lub prawo majątkowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 2. Kto przywłaszcza sobie powierzoną mu rzecz ruchomą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 3. W wypadku mniejszej wagi lub przywłaszczenia rzeczy znalezionej, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 4. Jeżeli przywłaszczenie nastąpiło na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego”.
Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 siepania 1978 r., sygn. akt Rw 285/78, „różnica między przestępstwem kradzieży […] a przestępstwem przywłaszczenia […] polega na tym, że sprawca kradzieży zabiera z posiadania innej osoby cudze mienie ruchome w celu przywłaszczenia, natomiast sprawca przestępstwa określonego w art. 204 § 1 k.k. [z 1969 r., obecnie art. 284 K.k. – przyp. M.S.] przywłaszcza sobie cudze mienie ruchome, które nie zostało mu powierzone, jednakże znalazło się już w jego legalnym, nie bezprawnym, posiadaniu”.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z 20 lipca 1999 r., sygn. akt II AKa 136/99, wskazał, iż „strona podmiotowa przestępstwa z art. 284 § 1 k.k. ma charakter umyślny i kierunkowy; sprawca musi działać w ściśle określonym celu, którym jest przywłaszczenie cudzej rzeczy (mienia). Nie wystarcza, że sprawca godził się na możliwość przywłaszczenia. Niezbędne dla przypisania mu przywłaszczenia jest, by tego chciał, by to było jego celem. Umyślność jest ściśle związana ze stanem świadomości sprawcy czynu zabronionego.
Kiedy mamy do czynienia z umyślnym zachowaniem sprawcy?
O zachowaniu umyślnym można mówić jedynie wtedy, gdy sprawca obejmuje swoją świadomością wszystkie istotne elementy czynu, wszystkie jego podstawowe znamiona, a istotnym wyznacznikiem tego, że sprawca obejmuje czyn swój świadomością, a zatem i umyślnością jest jego zamiar”.
W podobnym tonie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II AKa 108/98m w którym wskazano, iż „niezbędnym składnikiem przywłaszczenia jest pod względem podmiotowym zamiar sprawcy pozbawienia właściciela mienia stanowiącego jego własność, a znajdującego się w posiadaniu sprawcy i zatrzymanie tego mienia wbrew woli właściciela. Samo tylko bezprawne zatrzymanie cudzego mienia i nawet używanie go chociażby w celu osiągnięcia zysku, bez zamiaru jego zatrzymania nie stanowi przestępstwa przywłaszczenia”.
Nie bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy pozostaje także pogląd który Sąd Apelacyjny w Lublinie wyraził w wyroku z dnia 3 grudnia 1998 r., sygn. akt II AKa 176/98, zgodnie z którym „przywłaszczeniem w rozumieniu art. 284 k.k. jest bezprawne, z wyłączeniem osoby uprawnionej, rozporządzenie cudzym mieniem ruchomym przez włączenie go do majątku swojego lub innej osoby i powiększenie w ten sposób swojego lub innej osoby stanu posiadania bądź też przeznaczenie go na inny cel niż przekazanie właścicielowi. Zamiar przywłaszczenia należy oceniać nie na podstawie okoliczności istniejącej w chwili zawierania transakcji, w wyniku której sprawca znalazł się w legalnym posiadaniu cudzego mienia, ale na podstawie okoliczności istniejącej w chwili powierzenia mu mienia”.
Porozumienie sprawcy z pokrzywdzonym a warunkowe umorzenie postępowania karnego
W mojej ocenie, z uwagi na dojście do porozumienia z pokrzywdzonym, zasadne jest podjęcie starań o warunkowe umorzenie postępowania karnego. Sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa.
Warunkowe umorzenie następuje na okres próby, który wynosi od roku do 3 lat i biegnie od uprawomocnienia się orzeczenia. Umarzając warunkowo postępowanie karne, sąd może w okresie próby oddać sprawcę pod dozór kuratora lub osoby godnej zaufania, stowarzyszenia, instytucji albo organizacji społecznej, do której działalności należy troska o wychowanie, zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym.
Warunkowe umorzenie postępowania nie jest bowiem skazaniem w rozumieniu karnoprocesowym. Wskazać należy na postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 17 maja 2000 r., sygn. akt I KZP 7/2000, zgodnie z którym „w trybie przewidzianym w art. 387 kpk dopuszczalne jest tylko wydanie wyroku skazującego, a nie wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne”. Sąd Najwyższy rozróżnia zatem skazanie od warunkowego umorzenie postępowania.
Podobne stanowisko przyjmowane jest w doktrynie. Podkreśla się, iż wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne nie jest wyrokiem skazującym (zob. np. A. Bulsiewicz i in., Przebieg postępowania karnego, Toruń 1999, s. 163).
Przykłady
Wyobraźmy sobie sytuację, w której student znajduje w autobusie smartfon pozostawiony przez innego pasażera. Początkowo zamierza go oddać, ale widząc, że urządzenie jest sprawne, wkłada do niego własną kartę SIM i zaczyna korzystać z telefonu jak z własnego. Po kilku tygodniach policja dociera do niego na podstawie logowań w sieci – i choć właściciel nie chce robić problemów, sprawa trafia do sądu jako przywłaszczenie rzeczy znalezionej.
Inny przykład to mężczyzna, który podczas spaceru znajduje na chodniku portfel z gotówką i dokumentami. Pieniądze wydaje, a portfel wyrzuca, zakładając, że właściciel i tak już nie odzyska zguby. Kamery monitoringu z pobliskiego sklepu szybko ujawniają, kto podniósł portfel. Sąd, biorąc pod uwagę niską wartość pieniędzy i fakt, że sprawca wcześniej nie był karany, warunkowo umarza postępowanie, nakładając obowiązek naprawienia szkody.
Zdarza się także, że ktoś znajduje rower przypięty do stojaka z niesprawnym zamkiem. Zamiast zgłosić sprawę, zabiera go do domu i użytkuje przez całe lato. Gdy policja odzyskuje rower, tłumaczy, że „tylko pożyczał”. Jednak sąd uznaje, że taki sposób działania wypełnia znamiona przywłaszczenia, bo sprawca traktował cudzą własność jak swoją i miał zamiar zatrzymać ją na dłużej.
Podsumowanie
Przywłaszczenie rzeczy znalezionej, nawet jeśli sprawca nie miał złych intencji, jest przestępstwem w świetle Kodeksu karnego. W praktyce sądy często stosują warunkowe umorzenie postępowania wobec osób wcześniej niekaranych, które naprawiły szkodę i pojednały się z pokrzywdzonym. Warto jednak pamiętać, że znalezienie telefonu, portfela czy innej wartościowej rzeczy nie daje prawa do jej zatrzymania – najbezpieczniejszym rozwiązaniem zawsze jest niezwłoczne przekazanie zguby właścicielowi lub odpowiednim służbom.
Oferta porad prawnych
Jeśli znalazłeś się w podobnej sytuacji lub masz inne wątpliwości prawne, możesz skorzystać z naszej pomocy online. Oferujemy szybkie i rzetelne porady prawne udzielane przez doświadczonych prawników – bez wychodzenia z domu, z pełną dyskrecją i dopasowaniem do Twojej sprawy. Wystarczy przesłać opis problemu, a otrzymasz profesjonalną odpowiedź i wskazówki co zrobić krok po kroku.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 siepania 1978 r., sygn. akt Rw 285/78
3. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 20 lipca 1999 r., sygn. akt II AKa 136/99
4. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II AKa 108/98
5. Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 17 maja 2000 r., sygn. akt I KZP 7/2000
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
