Nieprawidłowości w przetargu szkolnym, jakie konsekwencje grożą dyrektorowi?

Czy dyrektor szkoły jest funkcjonariuszem publicznym?

Jak stanowi art. 115 § 13 Kodeks karny (K.k.):

§ 13. Funkcjonariuszem publicznym jest:

1) Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej;

2) poseł, senator, radny;

2a) poseł do Parlamentu Europejskiego;

3) sędzia, ławnik, prokurator, funkcjonariusz finansowego organu postępowania przygotowawczego lub organu nadrzędnego nad finansowym organem postępowania przygotowawczego, notariusz, komornik, kurator sądowy, syndyk, nadzorca sądowy i zarządca, osoba orzekająca w organach dyscyplinarnych działających na podstawie ustawy;

4) osoba będąca pracownikiem administracji rządowej, innego organu państwowego lub samorządu terytorialnego, chyba że pełni wyłącznie czynności usługowe, a także inna osoba w zakresie, w którym uprawniona jest do wydawania decyzji administracyjnych;

5) osoba będąca pracownikiem organu kontroli państwowej lub organu kontroli samorządu terytorialnego, chyba że pełni wyłącznie czynności usługowe;

6) osoba zajmująca kierownicze stanowisko w innej instytucji państwowej;

7) funkcjonariusz organu powołanego do ochrony bezpieczeństwa publicznego albo funkcjonariusz Służby Więziennej;

8) osoba pełniąca czynną służbę wojskową, z wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie;

9) pracownik międzynarodowego trybunału karnego, chyba że pełni wyłącznie czynności usługowe;

10) inspektor Inspekcji Wodnej.

Przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego – karalność

Art. 231 K.k. stanowi:

§ 1. Funkcjonariusz publiczny, który, przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 2. Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

§ 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 działa nieumyślnie i wyrządza istotną szkodę, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

§ 4. Przepisu § 2 nie stosuje się, jeżeli czyn wyczerpuje znamiona czynu zabronionego określonego w art. 228.

Wg art. 7 ust. 1 Karty Nauczyciela:

1. Szkołą kieruje dyrektor, który jest jej przedstawicielem na zewnątrz, przełożonym służbowym wszystkich pracowników szkoły, przewodniczącym rady pedagogicznej. Dyrektor sprawuje opiekę nad dziećmi i młodzieżą uczącą się w szkole.

Zgodnie z art. 63 ust. 1 Karty Nauczyciela – Nauczyciel podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny.

Zawarte w art. 63 Karty Nauczyciela sformułowanie, że nauczyciele podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych korzystają z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych na zasadach określonych w Kodeksie karnym, nie oznacza, że przysługuje im status funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu wymienionej ustawy. Korzystanie z ochrony „takiej jak” funkcjonariusze publiczni nie jest bowiem analogiczne z „byciem” funkcjonariuszem publicznym i tego rodzaju statusu nie implikuje.

Dyrektor szkoły jest funkcjonariuszem publicznym tylko w zakresie, w jakim upoważniony jest do wydawania decyzji administracyjnych. Decyzje administracyjne dyrektor wydaje na podstawie konkretnego przepisu, gdy jest przewidziana możliwość odwołania się od niej do organu wyższego stopnia, np. o odroczeniu obowiązku szkolnego, o odmowie udzielenia zezwolenia uczniowi na indywidualny program lub tok nauki (art. 36 ust. 4, art. 115 ust. 1 Prawa oświatowego), o nadaniu albo o odmowie nadania stopnia awansu nauczyciela kontraktowego (art. 9b ust. 4 pkt 1 i ust. 6 KN), o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji (art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, Dz.U. z 2019 r., poz. 1429).

W opisanej sytuacji dyrektor szkoły nie może odpowiadać karnie z art. 231 K.k. jako funkcjonariusz publiczny. W sytuacji zamówienia publicznego dyrektor nie jest po prostu funkcjonariuszem publicznym w rozumieniu Kodeksu karnego.

Możliwość pociągnięcia dyrektora szkoły do odpowiedzialności karnej zależna jest od wszystkich okoliczności danego zdarzenia. Nie ma złotego środka na ocenę indywidualnej sytuacji. Być może okoliczności, jakie byłyby ustalone przez organy ścigani, pozwoliłyby na zastosowanie art. 305 K.k. czyli „zakłócania” przetargu publicznego (ogólnie rzecz biorąc). A gdyby okazało się, że miało związek z korzyścią majątkowa dla dyrektora, wtedy ewentualnie przepisy o łapówkach.

Zamówienia publiczne – zamawiający objęci przepisami o karach pieniężnych

Pozostaje jeszcze ustawa – Prawo zamówień publicznych.

Art. 618. Przepisy niniejszego działu stosuje się do zamawiających, o których mowa w art. 4 pkt 3, w tym wykonujących działalność sektorową, oraz, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3.

Art. 619. 1. Zamawiający, który:

1) udziela zamówienia:

a) z naruszeniem przepisów określających przesłanki stosowania trybu zamówienia z wolnej ręki lub negocjacji bez ogłoszenia,

b) bez wymaganego ogłoszenia wszczynającego postępowanie o udzielenie zamówienia lub bez wymaganego ogłoszenia zmieniającego ogłoszenie wszczynające postępowanie, jeżeli zmiany miały znaczenie dla sporządzenia wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo ofert,

c) bez zastosowania ustawy,

2) dokonuje zmian w zawartej umowie lub umowie ramowej z naruszeniem art. 454 lub art. 455

– podlega karze pieniężnej.

2. Karze pieniężnej podlega również zamawiający, który:

1) określa warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia w sposób, który utrudnia zachowanie uczciwej konkurencji,

2) opisuje przedmiot zamówienia lub przedmiot konkursu w sposób, który utrudnia zachowanie uczciwej konkurencji,

3) prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia z naruszeniem art. 18,

4) nie przestrzega terminów określonych w ustawie,

5) odrzuca ofertę, wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu lub wniosek o dopuszczenie do udziału w konkursie z naruszeniem przepisów ustawy określających przesłanki odrzucenia oferty lub tych wniosków,

6) dokonuje wyboru najkorzystniejszej oferty z naruszeniem przepisów ustawy w sposób inny niż określony w ust. 1 pkt 1 lub pkt 1–5

– jeżeli naruszenie to ma wpływ na wynik postępowania o udzielenie zamówienia.

Jednak to odbywa się w trybie kontroli i wymierzania kar finansowych.

Zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa

O ile chciałby Pan cokolwiek zrobić – widziałbym tylko zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przy okazji wskazanego postępowania przetargowego. Nie wskazując sprawcy (z imienia i nazwiska oraz kwalifikacji), nie naraża się Pan za zarzut złożenia fałszywego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19
3. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, Dz.U. 2017 poz. 59
4. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - Dz.U. 2001 nr 112 poz. 1198
5. Ustawa z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych - Dz.U. 2019 poz. 2019

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.