• Stan prawny na: 2026-05-15
Policja może przeszukać mieszkanie zajmowane przez kilku lokatorów, jeżeli istnieją uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że znajduje się tam osoba podejrzana albo rzeczy mogące być dowodem w sprawie. Sam fakt, że jedna osoba została zatrzymana, nie daje jednak automatycznie prawa do dowolnego przeszukiwania prywatnych rzeczy wszystkich współlokatorów.
W artykule wyjaśniamy, kiedy przeszukanie jest dopuszczalne, co zrobić, gdy policja chce wejść do pokoju osoby niezwiązanej ze sprawą, jakie żądania zgłosić do protokołu i jak zaskarżyć nieprawidłowe działania funkcjonariuszy.
Masz podobny problem prawny?
Opisz sprawę i otrzymaj wycenę porady od prawnika. Samo zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Opisz sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Pracujemy 7 dni w tygodniu
Podstawą przeszukania mieszkania jest art. 219 Kodeksu postępowania karnego. Zgodnie z tym przepisem przeszukanie pomieszczeń i innych miejsc może nastąpić w celu wykrycia lub zatrzymania osoby podejrzanej, przymusowego jej doprowadzenia albo znalezienia rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie lub podlegających zajęciu w postępowaniu karnym, jeżeli istnieją uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że osoba podejrzana albo rzeczy tam się znajdują.
Zgodnie bowiem z art. 219 Kodeksu postępowania karnego:
„§ 1. W celu wykrycia lub zatrzymania albo przymusowego doprowadzenia osoby podejrzanej, a także w celu znalezienia rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie lub podlegających zajęciu w postępowaniu karnym, można dokonać przeszukania pomieszczeń i innych miejsc, jeżeli istnieją uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że osoba podejrzana lub wymienione rzeczy tam się znajdują.
§ 2. W celu znalezienia rzeczy wymienionych w § 1 i pod warunkiem określonym w tym przepisie oraz z uwzględnieniem zasad i granic określonych w art. 227 można też dokonać przeszukania osoby, jej odzieży i podręcznych przedmiotów”.
W praktyce oznacza to, że samo zatrzymanie jednego z lokatorów nie wystarcza jeszcze do dowolnego przeszukania wszystkich pomieszczeń. Organ musi mieć podstawę do przyjęcia, że w mieszkaniu mogą znajdować się dowody, przedmioty zabronione albo rzeczy związane ze sprawą. Obecność narkotyków w organizmie zatrzymanej osoby może być dla organów ścigania sygnałem do dalszych czynności, ale nie przesądza automatycznie, że każdy współlokator ma z tą sprawą związek.
Jeżeli sprawa dotyczy narkotyków, znaczenie ma także ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii. Posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych jest co do zasady zagrożone karą pozbawienia wolności do 3 lat, a w przypadku znacznej ilości — od roku do 10 lat. W wypadku mniejszej wagi możliwa jest grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
To zależy od treści postanowienia o przeszukaniu oraz od okoliczności sprawy. Jeżeli postanowienie wskazuje całe mieszkanie jako miejsce przeszukania, funkcjonariusze mogą twierdzić, że obejmuje ono również pomieszczenia znajdujące się w tym lokalu. Nie oznacza to jednak, że mogą działać dowolnie, bez związku z celem czynności.
Przeszukanie powinno być przeprowadzone zgodnie z art. 227 Kodeksu postępowania karnego, czyli z zachowaniem umiaru, w granicach niezbędnych dla osiągnięcia celu czynności, z poszanowaniem prywatności i godności osób, których czynność dotyczy, oraz bez wyrządzania niepotrzebnych szkód i dolegliwości.
Jeżeli podejrzany korzystał wyłącznie z jednego pokoju, a pozostali lokatorzy zajmują odrębne, zamykane pokoje i nie mają związku ze sprawą, należy to od razu wyraźnie powiedzieć funkcjonariuszom. Warto wskazać, który pokój należał do zatrzymanego, które pomieszczenia były wspólne, kto miał klucze do poszczególnych pokoi i czy zatrzymany miał dostęp do rzeczy innych osób.
Nie należy jednak fizycznie blokować przeszukania. Bezpieczniejsze jest spokojne zgłoszenie sprzeciwu, żądanie wpisania zastrzeżeń do protokołu i późniejsze zaskarżenie czynności. Jeżeli funkcjonariusze mimo zgłoszonych zastrzeżeń przeszukują pokój osoby niezwiązanej ze sprawą, trzeba zadbać o dokładne odnotowanie tego w protokole.
Zobacz również:
Co do zasady przeszukania dokonuje prokurator albo policja na polecenie sądu lub prokuratora. Postanowienie sądu lub prokuratora należy okazać osobie, u której przeszukanie ma być przeprowadzone.
W przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy postanowienie sądu lub prokuratora nie mogło zostać wcześniej wydane, organ dokonujący przeszukania może okazać nakaz kierownika swojej jednostki albo legitymację służbową. Następnie organ musi niezwłocznie zwrócić się do sądu lub prokuratora o zatwierdzenie przeszukania.
To bardzo ważne praktycznie: osoba, u której dokonano przeszukania w takim nagłym trybie, powinna zgłosić do protokołu żądanie doręczenia postanowienia sądu lub prokuratora w przedmiocie zatwierdzenia przeszukania. Jeżeli takie żądanie zostanie zgłoszone do protokołu, postanowienie powinno zostać doręczone w terminie 7 dni od daty czynności.
Przed rozpoczęciem przeszukania osobę, u której ma ono nastąpić, należy zawiadomić o celu czynności i wezwać do wydania poszukiwanych przedmiotów. Jeżeli osoba dobrowolnie wyda rzeczy, zakres dalszego przeszukania powinien być oceniany przez pryzmat celu czynności i zasady umiaru.
Przeszukania zamieszkałych pomieszczeń można dokonać w porze nocnej tylko w wypadkach niecierpiących zwłoki. Za porę nocną uważa się czas od godziny 22:00 do godziny 6:00.
Jeżeli przeszukanie rozpoczęto za dnia, można je kontynuować mimo nastania pory nocnej. Inaczej ocenia się natomiast lokale dostępne w tym czasie dla nieokreślonej liczby osób albo służące do przechowywania przedmiotów — takie miejsca mogą być przeszukiwane w porze nocnej na zasadach przewidzianych w art. 221 Kodeksu postępowania karnego.
Najważniejsze jest zachowanie spokoju i pilnowanie dokumentowania przebiegu czynności. Współlokator niezwiązany ze sprawą powinien od razu poinformować funkcjonariuszy, że zajmuje odrębny pokój, wskazać, że zatrzymany nie ma do niego dostępu, oraz zażądać wpisania tej informacji do protokołu.
Warto poprosić o okazanie postanowienia i sprawdzić:
Podczas przeszukania ma prawo być obecna osoba, u której czynność jest przeprowadzana, oraz osoba wskazana przez tego, u kogo dokonuje się przeszukania, jeżeli nie uniemożliwia to czynności albo nie utrudnia jej w istotny sposób. Jeżeli gospodarza lokalu nie ma na miejscu, do przeszukania należy przywołać przynajmniej jednego dorosłego domownika albo sąsiada.
Z przeszukania powinien zostać sporządzony protokół. Protokół powinien zawierać między innymi oznaczenie sprawy, z którą przeszukanie ma związek, dokładną godzinę rozpoczęcia i zakończenia czynności, listę zatrzymanych rzeczy oraz inne istotne informacje o przebiegu czynności.
Jeżeli policja zatrzymuje przedmioty, osobom zainteresowanym należy natychmiast wręczyć pokwitowanie stwierdzające, jakie przedmioty i przez kogo zostały zatrzymane. Warto sprawdzić, czy opis rzeczy jest dokładny — na przykład czy wskazano model telefonu, numer seryjny laptopa, pojemność nośnika danych, liczbę dokumentów albo inne cechy pozwalające później zidentyfikować przedmiot.
Do protokołu warto zgłosić w szczególności:
Jeżeli wśród zabezpieczonych rzeczy są dokumenty objęte tajemnicą zawodową, informacje poufne albo dokumenty o charakterze osobistym, należy wyraźnie to zgłosić. W określonych sytuacjach przepisy przewidują szczególny tryb postępowania z takimi dokumentami.
Na postanowienie dotyczące przeszukania, zatrzymania rzeczy i w przedmiocie dowodów rzeczowych oraz na inne czynności przysługuje zażalenie osobom, których prawa zostały naruszone. W postępowaniu przygotowawczym zażalenie rozpoznaje sąd rejonowy, w okręgu którego prowadzone jest postępowanie.
Zażalenie jest właściwym środkiem wtedy, gdy zarzuca się na przykład brak podstaw do przeszukania, zbyt szeroki zakres czynności, przeszukanie prywatnego pokoju osoby niezwiązanej ze sprawą, nieuzasadnione zatrzymanie rzeczy albo przeprowadzenie czynności w sposób naruszający godność i prywatność lokatorów.
Termin na wniesienie zażalenia wynosi co do zasady 7 dni od ogłoszenia postanowienia, a jeżeli ustawa nakazuje jego doręczenie — od doręczenia. Przy zaskarżaniu samej czynności nie warto czekać. Najbezpieczniej działać od razu po przeszukaniu, po otrzymaniu protokołu albo po doręczeniu postanowienia dotyczącego przeszukania.
Zażalenie powinno zawierać konkretne zarzuty. Nie wystarczy napisać, że „policja działała źle”. Trzeba wskazać, co dokładnie było nieprawidłowe: brak okazania dokumentu, odmowę wpisania uwag do protokołu, przeszukanie pokoju osoby trzeciej mimo braku związku ze sprawą, zatrzymanie cudzych rzeczy albo działanie nieproporcjonalne do celu czynności.
Europejski Trybunał Praw Człowieka wielokrotnie podkreślał, że przeszukanie mieszkania stanowi ingerencję w prawo do poszanowania życia prywatnego i miru domowego. Taka ingerencja może być dopuszczalna, ale musi mieć podstawę prawną, służyć legalnemu celowi i być proporcjonalna.
W sprawie Camenzind przeciwko Szwajcarii Trybunał wskazywał na konieczność oceny, czy przeszukanie było proporcjonalne do celu. W sprawach Roemen i Schmit przeciwko Luksemburgowi oraz Mikhail Smirnov przeciwko Rosji akcentowano problem zbyt szerokich lub niedostatecznie precyzyjnych nakazów przeszukania. Z kolei w sprawie Buck przeciwko Niemcom znaczenie miała szczególna ostrożność przy przeszukaniu pomieszczeń osoby, która nie była głównym sprawcą zarzucanego czynu.
Te zasady mają praktyczne znaczenie także przy przeszukaniu mieszkania wynajmowanego przez kilka osób. Organ powinien brać pod uwagę, czy ingeruje w prywatność osoby podejrzanej, czy również w prywatność osób trzecich, które nie mają związku ze sprawą.
Poniższe przykłady pokazują, jak zasady przeszukania mogą wyglądać w praktyce w mieszkaniu zajmowanym przez kilku lokatorów.
Policja przychodzi do mieszkania, w którym cztery osoby wynajmują osobne pokoje. Postanowienie wskazuje adres całego lokalu, ponieważ zatrzymany podał ten adres jako miejsce zamieszkania. Jeden ze współlokatorów od razu informuje funkcjonariuszy, że zatrzymany korzystał wyłącznie z pokoju po lewej stronie korytarza i nie miał klucza do pozostałych pokoi. Funkcjonariusze przeszukują pokój zatrzymanego i części wspólne, a przy próbie wejścia do pokoju współlokatora ten żąda wpisania do protokołu, że pokój jest jego prywatną przestrzenią i nie był dostępny dla zatrzymanego. Taki wpis może mieć istotne znaczenie przy późniejszym zażaleniu.
Funkcjonariusze dokonują przeszukania pod nieobecność jednego z lokatorów. Obecny domownik wskazuje, że zamknięty pokój należy do osoby, która pracuje w innym mieście i nie ma żadnego związku ze sprawą. Jeżeli mimo tego policja otwiera pokój i zabezpiecza prywatny laptop tej osoby, nieobecny lokator powinien po uzyskaniu informacji o czynności zażądać protokołu, ustalić podstawę zatrzymania rzeczy i rozważyć zażalenie na czynność oraz wniosek o zwrot przedmiotu.
Podczas przeszukania części wspólnej policja znajduje woreczek z nieznaną substancją w szafce w przedpokoju. Z szafki korzystali wszyscy lokatorzy, ale nikt nie przyznaje się do przedmiotu. W takiej sytuacji każdy lokator powinien unikać pochopnych wyjaśnień, jasno wskazać, jakie rzeczy należą do niego, oraz zadbać o dokładny opis miejsca znalezienia substancji w protokole. Samo zamieszkiwanie w lokalu nie oznacza jeszcze automatycznie posiadania znalezionych narkotyków, ale okoliczności sprawy mogą wymagać indywidualnej obrony.
Może próbować to zrobić, jeżeli postanowienie obejmuje całe mieszkanie albo funkcjonariusze uznają, że poszukiwane rzeczy mogą znajdować się w tym pokoju. Nie oznacza to jednak dowolności. Jeżeli pokój jest wyłączną przestrzenią osoby niezwiązanej ze sprawą, trzeba to zgłosić i żądać wpisania zastrzeżeń do protokołu.
Możesz oświadczyć, że nie zgadzasz się na przeszukanie i wskazać, że pokój nie należy do osoby podejrzanej. Sama odmowa nie musi jednak zatrzymać czynności, jeżeli funkcjonariusze działają na podstawie postanowienia albo w trybie niecierpiącym zwłoki. Najważniejsze jest odnotowanie sprzeciwu w protokole.
Przeszukanie zamieszkałych pomieszczeń w porze nocnej, czyli między 22:00 a 6:00, jest dopuszczalne tylko w wypadkach niecierpiących zwłoki. Jeżeli przeszukanie rozpoczęto za dnia, może być kontynuowane po godzinie 22:00.
Warto wpisać wszystkie istotne zastrzeżenia: że dany pokój należy do innej osoby, że podejrzany nie miał do niego dostępu, że przeszukano rzeczy osoby trzeciej, że zatrzymano cudze przedmioty albo że funkcjonariusze odmówili ograniczenia czynności mimo zgłoszonych wyjaśnień.
Nie. Odpowiedzialność karna wymaga ustalenia, kto posiadał substancję albo miał nad nią faktyczne władztwo. Samo zamieszkiwanie w lokalu, w którym znaleziono narkotyki, nie powinno automatycznie przesądzać odpowiedzialności wszystkich mieszkańców, ale w praktyce każdy lokator może zostać przesłuchany i powinien ostrożnie składać wyjaśnienia.
Tak. Osoba, której prawa zostały naruszone, może wnieść zażalenie na postanowienie dotyczące przeszukania albo na samą czynność. W zażaleniu trzeba wskazać konkretne naruszenia, a nie tylko ogólny sprzeciw wobec działań policji.
Przeszukanie mieszkania zajmowanego przez kilku lokatorów jest dopuszczalne, jeżeli istnieją uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że w danym miejscu znajduje się osoba podejrzana albo rzeczy mogące stanowić dowód w sprawie. Nie oznacza to jednak, że policja może bez ograniczeń przeszukiwać prywatne pokoje i rzeczy wszystkich mieszkańców.
Współlokatorzy niezwiązani ze sprawą powinni spokojnie wskazać zakres korzystania z mieszkania, zażądać wpisania zastrzeżeń do protokołu, dopilnować opisu zatrzymanych rzeczy i niezwłocznie rozważyć zażalenie, jeżeli czynność była zbyt szeroka, nieproporcjonalna albo naruszała ich prywatność.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Opracowanie redakcyjne na podstawie porady prawnej. Ekspert merytoryczny: Katarzyna Bereda
Adwokat, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego – pracę magisterską napisała z prawa pracy. Podczas studiów odbyła liczne praktyki, zarówno w sądach, jak i w kancelariach adwokackich. Aplikację adwokacką rozpoczęła w 2015 roku. W marcu 2018...
>> więcej informacjiPotrzebujesz pomocy prawnika?
Opisz sprawę i otrzymaj wycenę porady. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Pracujemy 7 dni w tygodniu
Zapytaj prawnika
Bezpłatne zasoby, które realnie pomagają — kalkulatory, słownik, kodeksy i wzory pism.
