Odpowiedzialność nieletniego za hejt i groźby w internecie

Brak odpowiedzialności karnej na gruncie Kodeksu karnego

Ponieważ syn ma 13 lat, nie ponosi odpowiedzialności karnej na podstawie Kodeksu karnego. Warto jednak już na tym etapie uświadamiać mu, że podobne zachowania po osiągnięciu pełnoletności są karalne. Zgodnie z art. 190a Kodeksu karnego:

„§ 1. Kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto, podszywając się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek, inne jej dane osobowe lub inne dane, za pomocą których jest ona publicznie identyfikowana, w celu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej.
§ 3. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 1 lub 2 jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.
§ 4. Ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 2 następuje na wniosek pokrzywdzonego”.

Prowokacja ze strony innych osób, nawet jeśli miała miejsce, nie wyłącza bezprawności ani naganności takiego zachowania.

Postępowanie wobec nieletniego na podstawie ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich

W opisanej sytuacji sprawa będzie prowadzona na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich. Policja może uznać zachowanie syna za czyn karalny lub za przejaw demoralizacji i skierować sprawę do sądu rodzinnego.

Przepisy ustawy stosuje się w zakresie:

1. postępowania w sprawach o demoralizację wobec osób, które ukończyły 10 lat i nie są pełnoletnie,

2. postępowania w sprawach o czyny karalne wobec osób, które dopuściły się takiego czynu po ukończeniu 13 lat, ale przed ukończeniem 17 lat,

3. wykonywania środków wychowawczych, leczniczych lub poprawczych wobec nieletnich, nie dłużej jednak niż do ukończenia 21 lat.

Ustawa nakazuje kierować się przede wszystkim dobrem nieletniego, dążąc do jego prawidłowego rozwoju, poprawy zachowania oraz wsparcia rodziców w wykonywaniu obowiązków wychowawczych.

Możliwe środki wychowawcze stosowane przez sąd rodzinny

Wobec nieletniego mogą zostać zastosowane środki wychowawcze, środek leczniczy albo środek poprawczy. Kara może zostać orzeczona wyłącznie wyjątkowo, gdy inne środki nie są wystarczające.

Środkami wychowawczymi są m.in.:

1. upomnienie,

2. zobowiązanie do określonego postępowania, w tym przeproszenia pokrzywdzonego, naprawienia szkody, prac społecznych lub udziału w zajęciach terapeutycznych,

3. nadzór rodziców lub opiekunów,

4. nadzór kuratora sądowego,

5. skierowanie do ośrodka kuratorskiego lub placówki wychowawczej,

6. umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym.

Jeżeli jest to pierwsza taka sytuacja i syn okazał skruchę, przeprosił pokrzywdzoną i wcześniej nie sprawiał problemów wychowawczych, istnieje realna szansa, że sąd poprzestanie na upomnieniu lub łagodnym środku wychowawczym, np. obowiązku przeprosin lub rozmów z psychologiem.

Umorzenie postępowania lub mediacja

Zgodnie z art. 53 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich sąd rodzinny może nie wszcząć postępowania albo umorzyć je w całości lub w części, jeżeli uzna, że orzeczenie środków wychowawczych jest niecelowe. Sąd może także skierować strony do mediacji, co w sprawach rówieśniczych bywa rozwiązaniem najbardziej korzystnym.