.jpg)
- 13-latek nie odpowiada na zasadach Kodeksu karnego jak osoba dorosła, ale może odpowiadać przed sądem rodzinnym.
- Hejt, uporczywe obrażanie i groźby w internecie mogą zostać uznane za przejaw demoralizacji albo czyn karalny.
- Sąd rodzinny najczęściej stosuje środki wychowawcze, np. upomnienie, nadzór rodziców lub obowiązek przeprosin.
- Skrucha dziecka, brak wcześniejszych problemów i pojednanie stron mogą mieć duże znaczenie dla rozstrzygnięcia.
Odpowiedzialność 13-latka za hejt i obraźliwe wiadomości
13-letni nieletni nie odpowiada jeszcze na zasadach ogólnych przewidzianych w Kodeksie karnym dla osób dorosłych. Nie oznacza to jednak całkowitego braku konsekwencji prawnych. W praktyce sprawa może zostać skierowana do sądu rodzinnego na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich.
Wysyłanie wiadomości typu „idź się zabij”, uporczywe obrażanie, publikowanie kompromitujących treści czy nękanie przez komunikatory internetowe może zostać uznane za przejaw demoralizacji albo czyn karalny. Znaczenie mają m.in. częstotliwość wiadomości, ich treść, skutki dla pokrzywdzonego oraz zachowanie dziecka po zdarzeniu.
Warto również pamiętać, że podobne zachowania po ukończeniu 17 lat mogą prowadzić do odpowiedzialności karnej m.in. za stalking, groźby karalne lub zniesławienie. Pomocne może być także zapoznanie się z problematyką dotyczącą ochrony dziecka pomawianego online.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Postępowanie przed sądem rodzinnym
Sprawy dotyczące hejtu internetowego z udziałem nieletnich najczęściej trafiają do policji, szkoły albo bezpośrednio do sądu rodzinnego. Policja może przesłuchać rodziców i zabezpieczyć wiadomości z komunikatorów, screeny lub nagrania.
Sąd rodzinny bierze pod uwagę nie tylko samo zdarzenie, ale również wcześniejsze zachowanie dziecka, sytuację rodzinną, reakcję rodziców oraz to, czy nieletni okazuje skruchę i rozumie niewłaściwość swojego postępowania.
Jeżeli zachowanie dziecka było reakcją na wcześniejsze obrażanie lub cyberprzemoc, również należy to wyjaśnić i udokumentować. W podobnych sytuacjach warto przeczytać także materiał dotyczący tego, co zrobić gdy dziecko jest ofiarą hejtu.
Jakie środki może zastosować sąd rodzinny?
W sprawach dotyczących nieletnich sąd rodzinny przede wszystkim stosuje środki wychowawcze. Ich celem nie jest ukaranie dziecka jak dorosłego sprawcy, lecz poprawa zachowania i przeciwdziałanie dalszej demoralizacji.
Najczęściej stosowane środki to:
- upomnienie, Podobny mechanizm oceny sądu rodzinnego pojawia się przy sprawach takich jak kradzież w sklepie przez nieletniego czy demoralizacja nieletniego po kolizji.
- zobowiązanie do przeproszenia pokrzywdzonego,
- zobowiązanie do określonego zachowania,
- nadzór rodziców albo kuratora,
- udział w zajęciach terapeutycznych lub wychowawczych,
- skierowanie do mediacji.
W praktyce przy jednorazowym incydencie, braku wcześniejszych problemów i właściwej reakcji rodziców sądy często poprzestają na łagodnych środkach wychowawczych.
Znaczenie może mieć również to, czy rodzice współpracują ze szkołą i czy dziecko rozumie skutki swojego zachowania. Inaczej oceniane są przypadki jednorazowej emocjonalnej reakcji, a inaczej długotrwałego nękania lub publikowania kompromitujących materiałów.
Mediacja i możliwość umorzenia sprawy
Sąd rodzinny może skierować strony do mediacji, szczególnie gdy konflikt dotyczy rówieśników szkolnych. Mediacja często pozwala zakończyć spór szybciej i ograniczyć negatywne skutki dla obu stron.
W wielu sprawach dotyczących hejtu internetowego sąd bierze pod uwagę pojednanie stron, przeprosiny oraz działania podjęte przez rodziców. Jeżeli nieletni nie przejawia utrwalonej demoralizacji, możliwe jest nawet umorzenie postępowania.
W sytuacjach związanych z cyberprzemocą i konfliktami szkolnymi warto znać również przepisy dotyczące takich zachowań jak inne czyny karalne nieletniego online.
Jak powinni zachować się rodzice?
Najlepszym rozwiązaniem jest spokojna współpraca z policją, szkołą i sądem rodzinnym. Nie warto bagatelizować sprawy ani agresywnie odpowiadać drugiej stronie konfliktu.
Rodzice powinni:
- zabezpieczyć całą korespondencję i screeny,
- ustalić pełny przebieg konfliktu między dziećmi,
- wykazać, że podjęli działania wychowawcze,
- rozważyć wsparcie psychologa lub pedagoga,
- unikać publicznego komentowania sprawy w internecie.
Jeżeli sprawa trafi do sądu rodzinnego, warto przygotować informacje dotyczące dotychczasowego zachowania dziecka, sytuacji szkolnej oraz podjętych działań naprawczych.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak w praktyce oceniane są sprawy dotyczące hejtu i obrażania rówieśników przez internet.
13-letni uczeń przez kilka dni wysyłał koleżance obraźliwe wiadomości na komunikatorze klasowym. Po zgłoszeniu sprawy do szkoły rodzice przeprowadzili rozmowę z dzieckiem, chłopiec przeprosił pokrzywdzoną, a sąd rodzinny ograniczył się do upomnienia.
Nieletnia publikowała kompromitujące wpisy o koleżance w mediach społecznościowych i zachęcała innych uczniów do wyśmiewania jej. Sprawa trafiła do sądu rodzinnego, który zastosował nadzór kuratora oraz zobowiązał dziewczynę do udziału w zajęciach terapeutycznych.
Chłopiec odpowiedział agresywnymi wiadomościami na wcześniejsze wielotygodniowe wyzwiska ze strony grupy rówieśników. Po mediacji szkolnej i przeprosinach obu stron sąd rodzinny umorzył postępowanie, uznając incydent za jednorazowy konflikt rówieśniczy.
FAQ
Czy 13-latek może mieć sprawę karną za hejt w internecie?
Nie na zasadach ogólnych Kodeksu karnego. Sprawa może jednak zostać rozpoznana przez sąd rodzinny na podstawie przepisów dotyczących nieletnich.
Czy policja może przesłuchać dziecko?
Tak. Policja może prowadzić czynności wyjaśniające, jednak udział rodziców lub opiekunów jest w takich sprawach bardzo istotny.
Czy przeprosiny mogą pomóc w sprawie?
Tak. Skrucha, przeprosiny oraz pojednanie stron często mają duże znaczenie dla oceny sprawy przez sąd rodzinny.
Czy prowokacja ze strony innych dzieci wyłącza odpowiedzialność?
Nie wyłącza całkowicie odpowiedzialności, ale może zostać uwzględniona przy ocenie sytuacji i wyborze środków wychowawczych.
Czy szkoła może zgłosić sprawę do sądu rodzinnego?
Tak. Szkoła ma obowiązek reagować na przypadki przemocy i cyberprzemocy między uczniami.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – ISAP
2. Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich – ISAP
