Zatrzymanie po alkoholu podczas wyroku w zawieszeniu

Prowadzenie samochodu po alkoholu przy 2,3 promila – kwalifikacja czynu

Dla potrzeb niniejszej analizy przyjmuję, że zatrzymanie dotyczyło prowadzenia pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym, a wynik 2,3 promila odnosi się do zawartości alkoholu we krwi albo odpowiadającego mu stanu nietrzeźwości. Przy takim wyniku sprawa nie jest wykroczeniem, lecz przestępstwem.

Stan nietrzeźwości w rozumieniu Kodeksu karnego zachodzi wtedy, gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość, albo gdy zawartość alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość.

W praktyce kluczowa jest granica, którą wyznacza jazda po użyciu alkoholu a stan nietrzeźwości: przy 2,3 promila mamy już do czynienia ze stanem nietrzeźwości, a więc odpowiedzialnością karną za przestępstwo.

Zgodnie z art. 178a § 1 Kodeksu karnego kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Przy 2,3 promila typowe zarzuty stawiane przy nietrzeźwości dotyczą więc art. 178a § 1 K.k., o ile nie występują dodatkowe okoliczności, np. wcześniejsze skazanie za jazdę po alkoholu, prowadzenie mimo zakazu, kolizja, wypadek albo niezatrzymanie się do kontroli.

Jaka kara grozi za jazdę po alkoholu?

Aktualnie za podstawowy typ przestępstwa z art. 178a § 1 K.k. grozi kara pozbawienia wolności do 3 lat. Nawet gdy jest to pierwszy raz po alkoholu, nie oznacza to jednak, że w każdej sprawie sąd musi orzec bezwzględne więzienie. Jeżeli sąd uzna, że kara pozbawienia wolności nie byłaby surowsza niż rok, może — przy spełnieniu przesłanek z art. 37a K.k. — orzec zamiast niej karę ograniczenia wolności albo grzywnę. Nie dotyczy to jednak sprawcy z art. 178a § 4 K.k.

W praktyce przy wyniku 2,3 promila sprawa jest poważna. Sąd bierze pod uwagę nie tylko sam wynik badania, lecz także sposób jazdy, porę i miejsce zdarzenia, natężenie ruchu, ewentualne stworzenie zagrożenia, zachowanie po zatrzymaniu, dotychczasową karalność, wcześniejszy przebieg okresu próby oraz to, czy kierowca wykonywał obowiązki z poprzedniego wyroku.

Jeżeli wcześniej orzeczono karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, nowa sprawa karna jest szczególnie niebezpieczna procesowo. Sąd będzie oceniał, czy sam fakt popełnienia kolejnego przestępstwa w okresie próby podważa pozytywną prognozę wobec skazanego.

Zakaz prowadzenia pojazdów po skazaniu z art. 178a § 1 K.k.

Przy skazaniu za jazdę samochodem w stanie nietrzeźwości sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów na okres nie krótszy niż 3 lata. Co do zasady zakaz może zostać orzeczony do 15 lat, chyba że przepisy przewidują zakaz dożywotni.

Zakaz może obejmować wszelkie pojazdy albo pojazdy określonego rodzaju. W sprawach o prowadzenie samochodu po alkoholu w praktyce zakaz powinien obejmować co najmniej ten rodzaj pojazdu, którym sprawca popełnił przestępstwo. W podobnym kierunku wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z 10 stycznia 2007 r., sygn. akt III KK 437/06, wskazując, że zakaz powinien w pierwszej kolejności obejmować uprawnienie do prowadzenia pojazdu tego rodzaju, którym sprawca dopuścił się przestępstwa.

Przy 2,3 promila zakaz na minimalne 3 lata jest możliwy tylko wtedy, gdy całokształt okoliczności przemawia za łagodniejszym rozstrzygnięciem. Wysokie stężenie alkoholu, aktywny wyrok w zawieszeniu i wcześniejsza karalność mogą skłaniać sąd do orzeczenia zakazu dłuższego niż minimum.

Świadczenie pieniężne i przepadek pojazdu

Przy skazaniu za przestępstwo z art. 178a § 1 K.k. sąd orzeka świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 5000 zł, maksymalnie do 60 000 zł.

Od aktualnych przepisów nie można też abstrahować przy wyniku 2,3 promila. Jeżeli zawartość alkoholu wynosiła co najmniej 1,5 promila we krwi albo 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu, sąd co do zasady orzeka przepadek pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę. Sąd może odstąpić od przepadku tylko w wyjątkowym wypadku uzasadnionym szczególnymi okolicznościami.

Jeżeli pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy, przepadku pojazdu się nie orzeka, ale sąd orzeka nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5000 zł do 500 000 zł. Gdy orzeczenie przepadku nie jest możliwe lub celowe, np. z powodu zbycia, utraty, zniszczenia albo znacznego uszkodzenia pojazdu, sąd może orzec taką nawiązkę.

Czy wcześniejszy wyrok w zawieszeniu za stalking zostanie odwieszony?

Nie każde nowe przestępstwo popełnione w okresie próby automatycznie powoduje zarządzenie wykonania poprzedniej kary. Zgodnie z art. 75 § 1 K.k. sąd zarządza wykonanie kary, jeżeli skazany w okresie próby popełnił podobne przestępstwo umyślne, za które orzeczono prawomocnie karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.

Stalking i prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości zasadniczo należą do innych kategorii przestępstw, dlatego automatyzm z art. 75 § 1 K.k. nie musi mieć zastosowania. Nie oznacza to jednak bezpieczeństwa. Zgodnie z art. 75 § 2 K.k. sąd może zarządzić wykonanie poprzedniej kary, jeżeli skazany w okresie próby rażąco narusza porządek prawny, w szczególności popełnia inne przestępstwo.

W praktyce popełnienie przestępstwa z art. 178a § 1 K.k. przy 2,3 promila w czasie, gdy nadal trwa okres próby z poprzedniego wyroku, może zostać uznane za poważny argument za odwieszeniem kary. Duże znaczenie ma to, jak przebiegał dotychczasowy okres próby, czy wykonywano obowiązki, czy sprawca pozostawał pod dozorem kuratora i jaka była treść poprzedniego wyroku.

Warto pamiętać, że zakończenie okresu próby za 2 miesiące nie zamyka sprawy natychmiast. Zgodnie z art. 75 § 4 K.k. zarządzenie wykonania kary nie może nastąpić później niż w ciągu roku od zakończenia okresu próby. Dodatkowo zatarcie skazania przy karze z warunkowym zawieszeniem następuje co do zasady z upływem roku od zakończenia okresu próby, ale nie przed wykonaniem grzywny, środka karnego, przepadku albo środka kompensacyjnego, jeżeli je orzeczono.

Czy możliwe jest warunkowe umorzenie postępowania?

Warunkowe umorzenie postępowania jest możliwe tylko wtedy, gdy wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne uzasadnia przypuszczenie, że będzie przestrzegał porządku prawnego.

W opisanym stanie faktycznym szanse na warunkowe umorzenie są bardzo małe. Po pierwsze, wynik 2,3 promila zwykle przemawia przeciwko uznaniu społecznej szkodliwości za nieznaczną. Po drugie, jeżeli wcześniejszy wyrok za stalking nie uległ zatarciu, sprawca jest osobą karaną za przestępstwo umyślne, co zasadniczo wyłącza warunkowe umorzenie.

Jeżeli natomiast ktoś nie był wcześniej karany za przestępstwo umyślne, miał znacznie niższy wynik alkoholu, nie stworzył realnego zagrożenia i okoliczności czynu były wyjątkowe, warunkowe umorzenie może być przedmiotem wniosku obrony. Trzeba jednak każdorazowo ocenić akta sprawy, wynik badań, protokoły zatrzymania i dotychczasowy sposób życia sprawcy.

Recydywa i ponowne zatrzymanie za jazdę po alkoholu

Jeszcze surowsze konsekwencje grożą w sytuacji recydywy z art. 178a § 4 K.k., czyli między innymi wtedy, gdy sprawca był już prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości albo prowadził pojazd w okresie obowiązywania zakazu orzeczonego za przestępstwo. Wtedy grozi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

W sprawach z art. 178a § 4 K.k. sąd orzeka świadczenie pieniężne co najmniej 10 000 zł, a zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych może być orzeczony dożywotnio, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami.

Co warto zrobić po zatrzymaniu za jazdę po alkoholu?

Po zatrzymaniu warto przede wszystkim ustalić, jakie dokumenty znajdują się w aktach: protokoły badania trzeźwości, świadectwo wzorcowania urządzenia, notatki policji, protokół zatrzymania prawa jazdy, ewentualne nagrania, informacje o miejscu i sposobie jazdy oraz dane dotyczące pojazdu.

Warto też z góry ustalić, ile trwa sprawa o jazdę po alkoholu od zatrzymania do wyroku, bo terminy poszczególnych czynności mogą mieć znaczenie przy planowaniu obrony i wykonaniu obowiązków z poprzedniego wyroku.

W sprawie osoby z aktywnym wyrokiem w zawieszeniu istotne są również dokumenty z poprzedniego postępowania: wyrok, długość okresu próby, ewentualny dozór kuratora, obowiązki, grzywna, środki karne i informacja, czy wszystko zostało wykonane. To może mieć wpływ na ryzyko zarządzenia wykonania wcześniejszej kary.

Nie należy ograniczać obrony do samego twierdzenia, że „nic się nie stało”. Przy tak wysokim wyniku alkoholu kluczowe jest wykazanie okoliczności łagodzących, uporządkowanie sytuacji osobistej, zawodowej i rodzinnej, udokumentowanie leczenia albo terapii, jeżeli problem alkoholowy rzeczywiście występuje, oraz przygotowanie stanowiska w sprawie zakazu prowadzenia pojazdów, przepadku pojazdu i wcześniejszego zawieszenia kary.

FAQ

Podsumowanie

Jazda samochodem przy 2,3 promila alkoholu jest poważnym przestępstwem. Oprócz kary za art. 178a § 1 K.k. należy liczyć się z obowiązkowym zakazem prowadzenia pojazdów, świadczeniem pieniężnym, a przy takim wyniku również z przepadkiem pojazdu albo nawiązką. Jeżeli sprawca ma aktywny wyrok w zawieszeniu, najważniejsze jest ryzyko zarządzenia wykonania wcześniejszej kary oraz ograniczone możliwości łagodnego zakończenia nowej sprawy.

W takiej sytuacji kluczowe jest szybkie przeanalizowanie akt, poprzedniego wyroku i okoliczności zatrzymania. Od szczegółów zależy, czy można skutecznie zabiegać o łagodniejszą karę, krótszy zakaz prowadzenia pojazdów, odstąpienie od przepadku pojazdu albo uniknięcie odwieszenia wcześniejszej kary.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553 oraz aktualny tekst ustawy publikowany w ISAP.
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2007 r., sygn. akt III KK 437/06.