Nowelizacja Prawa geodezyjnego i kartograficznego - publiczny dostęp do cen nieruchomości

Dnia 26 września 2025 r. Sejm jednogłośnie przyjął nowelizację ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, która wprowadza zasadniczą zmianę w dostępie do danych o cenach transakcyjnych nieruchomości. Od wejścia w życie nowych regulacji każdy obywatel będzie mógł bezpłatnie pozyskać informacje z Rejestru Cen Nieruchomości (RCN).

Zakres zmian

Najistotniejszą nowością jest zniesienie odpłatności za udostępnianie zbiorów danych z rejestru. W praktyce oznacza to rezygnację z dotychczasowych opłat pobieranych przez starostów. Ponadto ustawodawca określił, że dane te będą udostępniane wyłącznie na potrzeby własne wnioskodawcy, bez prawa do dalszej publikacji czy komercyjnego wykorzystania.

Kolejnym elementem reformy będzie wydanie nowego rozporządzenia wykonawczego, które dostosuje przepisy do aktualnych realiów i ujednolici procedury we wszystkich powiatach.

Funkcja Rejestru Cen Nieruchomości

RCN, tworzony na podstawie aktów notarialnych, stanowi podstawowe narzędzie analizy rynku nieruchomości. Zawiera informacje o rodzaju nieruchomości, jej lokalizacji i cenie uzyskanej w obrocie. Dane te mają znaczenie dla rzeczoznawców majątkowych, sporządzających operaty szacunkowe, instytucji finansowych oceniających ryzyko kredytowe, organów administracji.

Dotychczasowy odpłatny tryb dostępu ograniczał jednak wykorzystanie rejestru przez obywateli, którzy nie mogli zweryfikować realnych cen transakcyjnych w swojej okolicy bez uiszczenia opłaty.

Skutki praktyczne

Nowelizacja w oczywisty sposób zwiększy transparentność rynku nieruchomości. Dostęp do aktualnych danych pozwoli na zmniejszenie ryzyka zawierania transakcji po cenach nierynkowych. Wzrośnie także bezpieczeństwo obrotu, a strony umów będą mogły podejmować decyzje w oparciu o rzeczywiste wartości. Otwarcie danych wpisuje się w szerszą tendencję upowszechniania tzw. otwartych danych publicznych, co może skutkować rozwojem nowych narzędzi informatycznych oraz analiz.

Wyzwania dla samorządów

Po stronie powiatów zmiany oznaczają utratę wpływów z tytułu opłat uiszczanych przez korzystających z rejestru. Reforma nie przewiduje mechanizmu rekompensaty, co oznacza konieczność poniesienia dodatkowych wydatków związanych z utrzymaniem i modernizacją systemów teleinformatycznych. W praktyce najpewniej to obciążenie to zostanie przerzucone na budżety lokalne.

Podsumowanie

Nowelizacja z 26 września 2025 r. ma charakter systemowy – otwierając publiczny dostęp do Rejestru Cen Nieruchomości, ustawodawca wprowadza rozwiązanie zwiększające przejrzystość obrotu nieruchomościami. Zmiana ta służy ochronie interesów obywateli i wspiera konkurencyjność rynku, ale rodzi realne trudności organizacyjne po stronie samorządów.

Więcej na EKW.PLUS