- Groźbę karalną można zgłosić nawet po kilku miesiącach od zdarzenia.
- Nagrania rozmów i wiadomości mogą być dowodem, jeśli pomagają ustalić przebieg zdarzenia.
- Dla odpowiedzialności karnej istotne jest, czy groźba wzbudziła uzasadnioną obawę jej spełnienia.
- Przestępstwo z art. 190 Kodeksu karnego przedawnia się co do zasady po 5 latach.
Kiedy groźba jest groźbą karalną?
Groźby karalne zostały uregulowane w art. 190 Kodeksu karnego. Odpowiedzialności karnej podlega osoba, która grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę albo na szkodę osoby najbliższej, jeżeli groźba wzbudza u zagrożonego uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona.
Nie każda nieprzyjemna wypowiedź będzie jednak groźbą karalną. Chodzi wyłącznie o zapowiedź popełnienia przestępstwa, np. pobicia, podpalenia, uszkodzenia mienia czy pozbawienia życia. Istotne jest również to, czy pokrzywdzony realnie obawiał się realizacji groźby.
Jeżeli chcesz szerzej dowiedzieć się, jak zareagować na groźby karalne, warto zwrócić uwagę na sposób zabezpieczania dowodów i dokumentowania kontaktów ze sprawcą.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Czy zgłoszenie groźby po kilku miesiącach ma sens?
Tak. Przepisy nie wymagają, aby groźba została zgłoszona natychmiast po zdarzeniu. W praktyce wiele osób zgłasza sprawę dopiero po pewnym czasie – np. gdy emocje opadną, pojawią się kolejne incydenty albo pokrzywdzony zaczyna obawiać się eskalacji konfliktu.
Samo opóźnienie nie powoduje automatycznie odmowy wszczęcia postępowania. Organy ścigania oceniają całokształt okoliczności sprawy, w tym:
- treść gróźb,
- kontekst konfliktu,
- relacje między stronami,
- zachowanie sprawcy po zdarzeniu,
- istniejące dowody.
W praktyce zgłoszenie po kilku miesiącach może jednak utrudniać postępowanie dowodowe, zwłaszcza jeśli brakuje nagrań, wiadomości lub świadków. Dlatego warto zabezpieczyć wszystkie dostępne materiały.
Jeżeli sprawa po zgłoszeniu trafi do sądu, pokrzywdzony może rozważyć udział w postępowaniu jako oskarżyciel posiłkowy.
Czy nagrania groźby mają „termin ważności”?
Nie ma przepisu, który określałby „ważność” nagrania po określonym czasie. Nagranie rozmowy, wiadomości głosowe, SMS-y czy komunikatory internetowe mogą być wykorzystane jako dowód również po kilku miesiącach od zdarzenia.
W orzecznictwie przyjmuje się, że nagranie rozmowy, w której uczestniczy osoba nagrywająca, może stanowić dowód w postępowaniu karnym. Potwierdza to m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 listopada 2006 r., sygn. akt V KK 52/06.
Znaczenie dowodu zależy jednak od jakości nagrania, możliwości identyfikacji rozmówców oraz całokształtu materiału dowodowego. Im wcześniej dowód zostanie zabezpieczony, tym mniejsze ryzyko jego utraty lub podważenia autentyczności.
Uzasadniona obawa spełnienia groźby
Kluczowym elementem przestępstwa z art. 190 K.k. jest to, czy groźba wzbudziła u pokrzywdzonego uzasadnioną obawę jej spełnienia. Nie chodzi wyłącznie o subiektywny strach, ale o ocenę całej sytuacji.
Sąd bierze pod uwagę m.in. wcześniejsze zachowania sprawcy, sposób wypowiadania gróźb, agresję, relacje między stronami czy okoliczności konfliktu. Jednorazowy incydent również może stanowić przestępstwo, jeśli był na tyle poważny, że wzbudził realną obawę.
Nie jest konieczne, aby po groźbach doszło później do ataku albo kolejnych zdarzeń. Brak dalszych incydentów przez kilka miesięcy nie przekreśla automatycznie odpowiedzialności karnej sprawcy.
W wyroku z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt V KK 737/19, Sąd Najwyższy podkreślił, że skutkiem przestępstwa z art. 190 K.k. jest właśnie wzbudzenie uzasadnionej obawy spełnienia groźby.
Jeżeli zawiadomienie składane jest z opóźnieniem, pomocne może być wykazanie przyczyn zwłoki. W podobnych sytuacjach warto zobaczyć także materiał dotyczący zgłoszenia zdarzenia po upływie miesięcy.
Przedawnienie groźby karalnej
Przestępstwo groźby karalnej przedawnia się co do zasady po 5 latach od dnia popełnienia czynu. Jeżeli jednak w tym czasie wszczęto postępowanie przeciwko sprawcy, okres przedawnienia może zostać wydłużony zgodnie z przepisami Kodeksu karnego.
Szczegółowe zasady wydłużenia terminu, wielokrotnych gróźb i starszych spraw opisuje kompleksowy poradnik o przedawnieniu groźby karalnej.
Oznacza to, że zgłoszenie sprawy po 4 miesiącach nadal mieści się w ustawowych terminach i może skutkować wszczęciem postępowania.
Przykłady
Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce oceniane są zgłoszenia gróźb po pewnym czasie od zdarzenia.
Pan Tomasz podczas konfliktu z byłym wspólnikiem usłyszał groźby podpalenia samochodu. Początkowo nie zgłaszał sprawy, ponieważ uznał, że była to emocjonalna reakcja po kłótni. Po trzech miesiącach były wspólnik zaczął pojawiać się pod jego domem. Pokrzywdzony zgłosił sprawę i przedstawił nagranie rozmowy oraz wiadomości SMS. Policja wszczęła postępowanie.
Pani Anna otrzymała wiadomości głosowe od byłego partnera, w których groził jej pobiciem. Z obawy przed eskalacją konfliktu przez kilka miesięcy unikała zgłoszenia sprawy. Dopiero po konsultacji z psychologiem zdecydowała się zawiadomić policję. Zachowane nagrania i zeznania świadków okazały się istotnym materiałem dowodowym.
Pan Marek po jednorazowej awanturze usłyszał groźby od sąsiada dotyczące pozbawienia życia. Przez następne miesiące nie dochodziło do kolejnych konfliktów, jednak pokrzywdzony nadal obawiał się sprawcy. Po konsultacji prawnej zdecydował się zgłosić sprawę. Organy ścigania oceniały nie tylko upływ czasu, ale także okoliczności zdarzenia i treść gróźb.
FAQ
Czy groźbę karalną można zgłosić po 4 miesiącach?
Tak. Upływ kilku miesięcy nie wyklucza możliwości zgłoszenia przestępstwa. Ważne jest jednak zabezpieczenie dowodów i dokładne opisanie okoliczności sprawy.
Czy jednorazowa groźba może być przestępstwem?
Tak. Nawet jednorazowa groźba może stanowić przestępstwo, jeśli wzbudziła uzasadnioną obawę jej spełnienia.
Czy brak dalszych incydentów oznacza, że sprawa upadnie?
Nie. Brak kolejnych zdarzeń nie przekreśla odpowiedzialności sprawcy. Istotna jest przede wszystkim treść groźby i reakcja pokrzywdzonego.
Czy można wykorzystać własne nagranie rozmowy?
Co do zasady tak, jeżeli osoba nagrywająca uczestniczyła w rozmowie. Tego typu materiał może zostać wykorzystany jako dowód w postępowaniu.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2021 r., sygn. akt V KK 737/19
3. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt V KK 52/06
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 1973 r., sygn. akt III KR 284/72
