Posiadanie narkotyków w pracy – konsekwencje karne i zawodowe

Narkotyki w pracy a ryzyko zwolnienia dyscyplinarnego

Wniesienie marihuany, amfetaminy albo innego środka odurzającego na teren zakładu pracy może zostać uznane za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Dotyczy to zwłaszcza zakładów, w których znaczenie ma bezpieczeństwo pracy, ochrona mienia, obsługa maszyn, transport, produkcja, dostęp do stref chronionych albo praca w warunkach podwyższonego ryzyka.

Nie oznacza to jednak, że zwolnienie dyscyplinarne jest automatyczne. Pracodawca powinien ocenić konkretny stan faktyczny: czy pracownik faktycznie posiadał narkotyki, gdzie zostały ujawnione, czy próbował wejść na teren zakładu, czy był pod wpływem środka odurzającego, jakie stanowisko zajmuje, czy obowiązuje regulamin zakładowy, czy doszło do zagrożenia bezpieczeństwa oraz czy pracownik był wcześniej karany porządkowo.

Zgodnie z art. 52 § 1 Kodeksu pracy pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika między innymi w razie:

1) ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych;

2) popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem;

3) zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.

W praktyce pracodawca może oprzeć dyscyplinarkę nie tylko na samym skazaniu, ale także na zachowaniu pracownika, które narusza regulamin pracy, zasady BHP, obowiązek dbałości o dobro zakładu pracy lub obowiązek zachowania trzeźwości i gotowości do pracy. Musi jednak prawidłowo opisać przyczynę rozwiązania umowy i wręczyć oświadczenie na piśmie.

Ważny jest także termin. Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika nie może nastąpić po upływie 1 miesiąca od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy. Jeżeli pracownika reprezentuje zakładowa organizacja związkowa, pracodawca powinien skonsultować zamiar rozwiązania umowy.

Kontrola pracownika na obecność narkotyków

Aktualne przepisy Kodeksu pracy pozwalają pracodawcy wprowadzić kontrolę pracowników na obecność w organizmie środków działających podobnie do alkoholu, jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób albo ochrony mienia. Taka kontrola powinna wynikać z regulaminu pracy, układu zbiorowego albo obwieszczenia i nie może naruszać godności oraz dóbr osobistych pracownika.

Jeżeli kontrola wykaże obecność takiego środka albo istnieje uzasadnione podejrzenie, że pracownik stawił się do pracy po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu lub zażywał go w czasie pracy, pracodawca nie dopuszcza pracownika do pracy. Na żądanie pracownika lub pracodawcy badanie może zostać przeprowadzone albo zlecone przez uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego, najczęściej policję.

Inną kwestią jest ujawnienie narkotyków w plecaku, torbie albo odzieży. Pracodawca lub ochrona zakładowa mogą reagować na podejrzenie naruszenia regulaminu i zagrożenia bezpieczeństwa, ale czynności typowo procesowe, takie jak zabezpieczenie narkotyków czy przeszukanie, powinny być wykonywane przez uprawnione organy. Jeżeli pracownik nie zgadza się z opisem zdarzenia sporządzonym przez ochronę, warto od razu zadbać o własną wersję wydarzeń, świadków, monitoring i dokumenty.

Co grozi za posiadanie marihuany i amfetaminy?

Posiadanie marihuany i amfetaminy podlega ocenie przede wszystkim na podstawie art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Przepis ten stanowi:

1. Kto, wbrew przepisom ustawy, posiada środki odurzające lub substancje psychotropowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

2. Jeżeli przedmiotem czynu jest znaczna ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

3. W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Przy ilości około 10 g marihuany i 3 g amfetaminy podstawowym ryzykiem jest odpowiedzialność z art. 62 ust. 1 ustawy, czyli zagrożenie karą pozbawienia wolności do lat 3. Nie da się jednak z góry przesądzić kwalifikacji bez znajomości akt sprawy, opinii biegłego, sposobu zapakowania substancji, czystości środka, liczby porcji oraz okoliczności ujawnienia.

Sąd i prokurator oceniają również, czy w sprawie zachodzi wypadek mniejszej wagi albo czy istnieją podstawy do umorzenia postępowania. Ważne będą między innymi: dotychczasowa niekaralność, cel posiadania, ilość i rodzaj substancji, miejsce ujawnienia narkotyków, zachowanie po zatrzymaniu oraz to, czy istnieją dowody na udzielanie środka innym osobom.

Posiadanie narkotyków na własny użytek a umorzenie postępowania

To, że narkotyki były przeznaczone wyłącznie na własny użytek, nie wyłącza odpowiedzialności karnej. Może jednak mieć znaczenie przy wniosku o umorzenie postępowania na podstawie art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Zgodnie z tym przepisem, jeżeli przedmiotem czynu są środki odurzające lub substancje psychotropowe w ilości nieznacznej, przeznaczone na własny użytek sprawcy, postępowanie można umorzyć również przed wydaniem postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia, jeżeli orzeczenie kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu oraz stopień społecznej szkodliwości.

Przepis nie wskazuje sztywnej granicy gramów. Dlatego 10 g marihuany i 3 g amfetaminy nie powinny być traktowane jako sytuacja automatycznie kwalifikująca się do umorzenia. Dwie różne substancje, miejsce ujawnienia na terenie zakładu pracy i wcześniejsze prowadzenie samochodu mogą utrudniać zastosowanie art. 62a. Nadal jednak można rozważać argumentację opartą na własnym użytku, niekaralności, braku dowodów na handel, współpracy z organami i podjęciu leczenia lub konsultacji specjalistycznej.

W orzecznictwie wskazuje się, że posiadanie części środków na własne potrzeby, a części z przeznaczeniem dla innej osoby, wyklucza umorzenie na podstawie art. 62a. Takie stanowisko wyraził między innymi Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z 5 grudnia 2018 r., sygn. II AKa 270/18.

Jeżeli używanie narkotyków ma charakter szkodliwy albo incydent wskazuje na problem z kontrolą używania substancji, warto rozważyć terapię jako argument procesowy. Samo rozpoczęcie terapii nie gwarantuje umorzenia, ale może wspierać wniosek o łagodniejsze potraktowanie sprawcy, warunkowe umorzenie albo wymierzenie kary wolnościowej.

Jazda samochodem po narkotykach a utrata prawa jazdy

Jeżeli pracownik przyjechał do pracy samochodem, a następnie pobrano mu krew do badania na obecność narkotyków, kluczowe będzie ustalenie, czy w chwili prowadzenia pojazdu znajdował się w stanie po użyciu środka podobnie działającego do alkoholu albo pod wpływem środka odurzającego.

Jeżeli sprawa zostanie zakwalifikowana jako wykroczenie z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń, za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka grozi kara aresztu albo grzywna nie niższa niż 2500 zł. W takim przypadku orzeka się również zakaz prowadzenia pojazdów. Co do zasady zakaz w sprawach wykroczeniowych wymierza się na okres od 6 miesięcy do 3 lat.

Jeżeli natomiast stan kierowcy zostanie uznany za prowadzenie pojazdu mechanicznego pod wpływem środka odurzającego, wchodzi w grę przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. Obecnie grozi za nie kara pozbawienia wolności do 3 lat. Sąd orzeka także zakaz prowadzenia pojazdów na okres nie krótszy niż 3 lata oraz świadczenie pieniężne co najmniej 5000 zł. W sprawie narkotykowej sąd może również rozważać przepadek pojazdu albo jego równowartości, jeżeli spełnione są przesłanki z Kodeksu karnego.

Sama informacja, że dana osoba zażyła narkotyk dzień wcześniej, nie przesądza jeszcze o odpowiedzialności za prowadzenie pojazdu. Znaczenie mają: wynik badania krwi, rodzaj substancji, stężenie, czas między zażyciem a prowadzeniem, zachowanie kierowcy, notatki policjantów, ewentualne nagrania oraz opinia biegłego. To właśnie te dowody powinny wykazać, jaki był stan kierowcy w czasie jazdy.

Co zrobić po zatrzymaniu i przesłuchaniu?

Po zatrzymaniu w sprawie narkotykowej warto uporządkować dwie równoległe ścieżki: karną i pracowniczą. W postępowaniu karnym należy ustalić, w jakim charakterze dana osoba została przesłuchana. Jeżeli była świadkiem, przysługuje jej prawo odmowy odpowiedzi na pytanie, gdy odpowiedź mogłaby narazić ją lub osobę najbliższą na odpowiedzialność karną. Jeżeli przedstawiono zarzuty, osoba staje się podejrzanym i ma prawo do obrony oraz odmowy składania wyjaśnień.

W sprawie pracowniczej trzeba ustalić, czy pracodawca jedynie zablokował przepustkę, czy już doręczył pismo rozwiązujące umowę. Sama blokada przepustki nie jest jeszcze rozwiązaniem stosunku pracy. Jeżeli pracodawca wręczy dyscyplinarkę, termin na żądanie przywrócenia do pracy albo odszkodowania wynosi 21 dni od doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia.

Warto zachować kopie dokumentów, notatek, wiadomości od pracodawcy, wyników badań, informacji o zatrzymaniu prawa jazdy i korespondencji z policją. Jeżeli opis ochrony zakładowej jest nieprecyzyjny lub zawiera twierdzenia o „wtargnięciu”, trzeba zweryfikować, czy znajdują one potwierdzenie w monitoringu, zeznaniach świadków i rzeczywistym przebiegu zdarzenia. Dla pełniejszego obrazu warto porównać także zawiadomienie pracodawcy zatrzymaniu prawa jazdy żołnierza.

Dalsze konsekwencje zawodowe wyroku skazującego

Skazanie za przestępstwo narkotykowe może mieć konsekwencje także poza samym zakładem pracy. W niektórych zawodach istotna jest niekaralność, rękojmia należytego wykonywania obowiązków, możliwość pracy z określonymi grupami osób, dostęp do obiektów chronionych, prowadzenie pojazdów służbowych albo posiadanie uprawnień zawodowych.

Dlatego oprócz dyscyplinarki istotne są dalsze konsekwencje zawodowe wyroku skazującego. W jednej sprawie skazanie może nie zamykać drogi do dalszej pracy, a w innej może oznaczać utratę zaufania, cofnięcie uprawnień albo brak możliwości wykonywania dotychczasowych obowiązków.

FAQ

Podsumowanie

Posiadanie narkotyków w pracy może wywołać kilka niezależnych skutków: postępowanie karne za posiadanie środków odurzających, działania pracodawcy związane z niedopuszczeniem do pracy lub rozwiązaniem umowy oraz postępowanie dotyczące prawa jazdy, jeżeli pracownik prowadził samochód. Najpoważniejsze ryzyka pojawiają się wtedy, gdy substancje ujawniono na terenie zakładu pracy, pracownik wykonywał czynności niebezpieczne albo badania potwierdzają wpływ środka odurzającego w czasie prowadzenia pojazdu.

W takiej sprawie nie należy ograniczać się do stwierdzenia, że środki były „na własny użytek”. Trzeba sprawdzić kwalifikację prawną, dowody, wyniki badań, treść notatek policyjnych, regulamin pracy i terminy procesowe. Od tego zależy zarówno możliwość obrony w postępowaniu karnym, jak i szanse w sporze z pracodawcą.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
3. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń - Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114
4. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - Dz.U. 2005 nr 179 poz. 1485
5. Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 5 grudnia 2018 r., II AKa 270/18.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.