Interwencja policji i znalezienie narkotyków w mieszkaniu – co grozi?

Co grozi po znalezieniu narkotyków w mieszkaniu?

Po interwencji policji w mieszkaniu możliwe są różne czynności: zabezpieczenie substancji, oględziny, przeszukanie, przesłuchanie świadków, wezwanie osoby obecnej w lokalu na przesłuchanie, a czasem zatrzymanie. W sprawach narkotykowych kluczowe znaczenie mają wyniki badań laboratoryjnych, ponieważ potoczne nazwy typu „krople”, „dopalacze” czy „mefedron” nie przesądzają jeszcze o kwalifikacji prawnej.

Jeżeli zabezpieczono mefedron, należy pamiętać, że jest on wymieniony w aktualnym wykazie substancji psychotropowych. W praktyce oznacza to, że sprawa może być prowadzona na podstawie art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Jeżeli natomiast zabezpieczony płyn okaże się np. GHB albo inną substancją psychotropową, również może wejść w grę art. 62. Jeżeli będzie to nowa substancja psychoaktywna, zastosowanie może mieć art. 62b.

Nie można jednak automatycznie zakładać, że osoba znajdująca się w mieszkaniu odpowiada za wszystko, co policja znalazła w lokalu. Organ prowadzący sprawę powinien ustalić, kto miał nad substancją faktyczne władztwo, czy wiedział o jej obecności, czy mógł nią dysponować i czy była ona przeznaczona na własny użytek, dla innych osób albo do obrotu.

Posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych

Zgodnie z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii kto, wbrew przepisom ustawy, posiada środki odurzające lub substancje psychotropowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Posiadanie w rozumieniu tego przepisu oznacza faktyczne władztwo nad substancją. Nie chodzi wyłącznie o własność. Odpowiedzialność może powstać także wtedy, gdy ktoś przechowuje substancję przez krótki czas, ma ją przy sobie, trzyma ją w pokoju albo może nią swobodnie rozporządzać. Jednocześnie nie każde ujawnienie narkotyku w mieszkaniu oznacza automatycznie, że każda obecna tam osoba była jego posiadaczem.

W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt I KZP 24/10, podkreślono, że posiadanie może dotyczyć także dysponowania środkiem narkotycznym dla własnej konsumpcji. Z tej samej linii orzeczniczej wynika jednak ważny praktyczny wniosek: samo stwierdzenie, że ktoś był pod wpływem środka odurzającego, nie jest jeszcze dowodem, że wcześniej posiadał konkretną substancję.

Dlatego w opisanej sytuacji znaczenie będą miały między innymi:

• gdzie dokładnie leżały substancje i kto miał do nich dostęp,
• czy osoba obecna w mieszkaniu wiedziała, że środki zostały pozostawione,
• czy substancje były widoczne i czy można było nimi dysponować,
• czy zabezpieczono odciski palców, opakowania, woreczki, wiadomości lub inne dowody,
• czy ktoś inny przyznał się do przyniesienia albo pozostawienia środków.

Mefedron, „krople” i dopalacze – dlaczego kwalifikacja ma znaczenie?

W praktyce potoczne określenie „dopalacze” bywa mylące. Dla odpowiedzialności karnej najważniejsze jest to, jaką substancję wykaże opinia biegłego lub badanie laboratoryjne. Mefedron jest obecnie wymieniony w wykazie substancji psychotropowych, więc jego posiadanie zwykle rozpatruje się w ramach art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Inaczej może wyglądać sytuacja przy nowych substancjach psychoaktywnych. Zgodnie z art. 62b ust. 1 ustawy kto, wbrew przepisom ustawy, posiada nowe substancje psychoaktywne, podlega grzywnie. Jeżeli chodzi o znaczną ilość nowych substancji psychoaktywnych, sprawcy grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo kara pozbawienia wolności do 3 lat. Także przy art. 62b możliwe jest umorzenie, jeżeli chodzi o ilość nieznaczną, przeznaczoną na własny użytek.

Jeżeli w sprawie występują „krople”, trzeba ustalić ich skład i stężenie. Sama objętość płynu, np. 25 ml, nie wystarcza do bezpiecznej oceny prawnej. Znaczenie ma to, jaka substancja znajduje się w płynie, jaka jest jej zawartość oraz ile porcji można było z niej uzyskać.

Ilość narkotyków: nieznaczna, zwykła i znaczna

Ustawa nie wskazuje sztywnych progów gramowych dla „nieznacznej” ani „znacznej” ilości. Sąd i prokurator oceniają ilość w powiązaniu z rodzajem substancji, jej stężeniem, liczbą potencjalnych porcji, okolicznościami ujawnienia oraz przeznaczeniem środka.

Art. 62 ust. 2 przewiduje surowszą odpowiedzialność, gdy przedmiotem czynu jest znaczna ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych. Wtedy kara wynosi od roku do 10 lat pozbawienia wolności. W orzecznictwie przyjmuje się, że znaczna ilość to taka, która może wystarczyć do jednorazowego odurzenia co najmniej kilkudziesięciu osób, ale zawsze trzeba badać konkretną substancję i realia sprawy.

W przypadku mniejszej wagi z art. 62 ust. 3 sprawcy grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo kara pozbawienia wolności do roku. Przy ocenie, czy zachodzi wypadek mniejszej wagi, istotne są m.in. niewielka ilość, brak dowodów handlu, incydentalny charakter zdarzenia, przeznaczenie na własny użytek, wcześniejsza niekaralność i zachowanie po zdarzeniu.

Przy 1,5 g mefedronu nie należy z góry zakładać ani najłagodniejszej, ani najostrzejszej kwalifikacji. Taka ilość może być oceniana przez pryzmat liczby porcji i okoliczności ujawnienia. Jeżeli brak jest dowodów sprzedaży, porcjowania, wagi, gotówki lub korespondencji wskazującej na obrót, argumentem obrony może być własny użytek i incydentalność sytuacji.

Czy można umorzyć sprawę o posiadanie narkotyków?

Tak, ale nie dzieje się to automatycznie. Art. 62a ustawy pozwala umorzyć postępowanie, także przed formalnym wszczęciem śledztwa lub dochodzenia, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

• chodzi o czyn z art. 62 ust. 1 albo art. 62 ust. 3,
• substancja była w ilości nieznacznej,
• była przeznaczona na własny użytek sprawcy,
• orzeczenie kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności czynu i stopień społecznej szkodliwości.

Analogiczne rozwiązanie istnieje dla nowych substancji psychoaktywnych w art. 62b ust. 3. W praktyce wniosek o umorzenie powinien być dobrze uzasadniony. Warto wykazać, że zdarzenie było incydentalne, substancja nie była przeznaczona dla innych osób, nie doszło do handlu, a osoba podejmuje działania, które zmniejszają ryzyko powrotu do podobnych sytuacji.

Jeżeli problem dotyczy używania substancji, wskazane jest też podjęcie terapii uzależnień przed rozprawą albo konsultacji ze specjalistą. Dokumentacja z takiej pomocy nie zastępuje obrony prawnej, ale może mieć znaczenie przy ocenie postawy sprawcy, prognozy na przyszłość i zasadności łagodniejszego zakończenia sprawy.

Warunkowe umorzenie albo dobrowolne poddanie się karze

Jeżeli nie uda się uzyskać umorzenia na podstawie art. 62a albo art. 62b ust. 3, w niektórych sprawach można rozważać warunkowe umorzenie postępowania. Jest to korzystniejsze niż skazanie, ale wymaga spełnienia warunków z Kodeksu karnego: wina i społeczna szkodliwość czynu nie mogą być znaczne, okoliczności czynu nie mogą budzić wątpliwości, a sprawca powinien być niekarany za przestępstwo umyślne i dawać pozytywną prognozę na przyszłość.

Warunkowego umorzenia nie stosuje się do przestępstw zagrożonych karą przekraczającą 5 lat pozbawienia wolności. Dlatego może ono wchodzić w grę np. przy typie podstawowym z art. 62 ust. 1, ale nie przy znacznej ilości z art. 62 ust. 2, gdzie ustawowe zagrożenie wynosi od roku do 10 lat pozbawienia wolności.

Dobrowolne poddanie się karze bywa rozwiązaniem szybkim, ale prowadzi do skazania. Nie powinno się więc pochopnie godzić na taką propozycję, jeżeli istnieją podstawy do kwestionowania posiadania, wykazywania braku świadomości, działania innej osoby albo wnioskowania o umorzenie.

Przeszukanie mieszkania i wejście służb do lokalu

Jeżeli służby weszły do mieszkania, bo istniało zagrożenie życia lub zdrowia, np. osoba nie reagowała na pukanie, a sąsiedzi wezwali pomoc, samo wejście straży pożarnej lub policji może mieć charakter interwencyjny. Jeżeli jednak następnie policja dokonuje przeszukania lub zabezpiecza rzeczy jako dowody, czynności powinny zostać prawidłowo udokumentowane.

Co do zasady przeszukania dokonuje prokurator albo policja na polecenie sądu lub prokuratora. W wypadkach niecierpiących zwłoki policja może działać bez wcześniejszego postanowienia, okazując nakaz kierownika jednostki albo legitymację służbową, ale powinna następnie wystąpić o zatwierdzenie przeszukania. Osoba, u której dokonano przeszukania, może żądać doręczenia postanowienia o zatwierdzeniu w terminie 7 dni od czynności, jeżeli zgłosi takie żądanie do protokołu.

Przy czynnościach po wejściu służb kluczowe jest też zachowanie zasad procedury przeszukania mieszkania, w tym sporządzenie protokołu, wskazanie zabezpieczonych przedmiotów, obecność osoby uprawnionej oraz możliwość zgłaszania zastrzeżeń.

Przeszukania zamieszkałych pomieszczeń w porze nocnej, czyli od godziny 22 do 6, można dokonać tylko w wypadkach niecierpiących zwłoki. Jeżeli przeszukanie rozpoczęło się za dnia, może być kontynuowane mimo nastania pory nocnej.

Jak zachować się po wezwaniu na przesłuchanie?

Najpierw trzeba ustalić, w jakim charakterze dana osoba jest wzywana: świadka, podejrzanego czy osoby, której mają zostać przedstawione zarzuty. Jeżeli występuje Pan jako podejrzany, ma Pan prawo odmówić składania wyjaśnień i odpowiedzi na pytania. Jeżeli występuje Pan jako świadek, ma Pan obowiązek stawić się i zeznawać, ale może Pan odmówić odpowiedzi na pytanie, jeżeli odpowiedź mogłaby narazić Pana lub osobę najbliższą na odpowiedzialność karną.

W sprawie podobnej do opisanej warto przygotować:

• dokumentację medyczną ze szpitala, jeżeli po zdarzeniu udzielano pomocy,
• wiadomości z osobą, która przyszła do mieszkania albo mogła przynieść substancje,
• dane świadków potwierdzających przebieg spotkania,
• informacje o tym, kto miał dostęp do mieszkania i do pomieszczenia, w którym znaleziono środki,
• argumenty dotyczące braku handlu, braku porcjowania i incydentalnego charakteru zdarzenia.

Jeżeli podobna sytuacja ma miejsce nie w mieszkaniu prywatnym, ale w zakładzie pracy, poza odpowiedzialnością karną mogą dojść konsekwencje zawodowe posiadania, w tym rozwiązanie umowy, odpowiedzialność porządkowa albo utrata uprawnień wymaganych w danym zawodzie.

Co może przemawiać na korzyść osoby, u której znaleziono narkotyki?

W sprawie o posiadanie narkotyków znaczenie mogą mieć okoliczności łagodzące i dowody pokazujące rzeczywisty przebieg zdarzenia. W opisanej sytuacji można rozważać powołanie się na to, że:

• zdarzenie miało charakter jednorazowy i incydentalny,
• nie ma dowodów na sprzedaż, udzielanie innym osobom lub obrót substancjami,
• część środków mogła zostać pozostawiona przez inną osobę,
• osoba obecna w mieszkaniu trafiła do szpitala, co wskazuje na ryzykowny, niekontrolowany przebieg zdarzenia,
• osoba wcześniej nie była karana i funkcjonuje prawidłowo zawodowo lub rodzinnie,
• podjęła konsultację terapeutyczną albo inne realne działania zapobiegające powtórzeniu sytuacji.

Nie należy jednak budować obrony na nieprawdziwym obciążaniu innej osoby. Jeżeli środki rzeczywiście przyniósł ktoś inny, trzeba wskazywać konkretne fakty: wiadomości, obecność tej osoby, moment wyjścia z mieszkania, miejsce pozostawienia rzeczy i brak możliwości świadomego dysponowania nimi przez osobę, wobec której prowadzone są czynności.

FAQ

Czy policja może postawić zarzut tylko dlatego, że narkotyki były w moim mieszkaniu?

Może prowadzić czynności i badać sprawę, ale do skazania trzeba wykazać, że to konkretna osoba posiadała substancję, czyli miała nad nią świadome faktyczne władztwo. Sam fakt przebywania w mieszkaniu nie zawsze wystarcza.

Osobnym zagadnieniem jest udzielenie narkotyków znajomemu.

Czy 1,5 g mefedronu to znaczna ilość?

Nie da się tego ocenić wyłącznie na podstawie samej masy. Znaczenie ma rodzaj substancji, stężenie, liczba porcji i okoliczności sprawy. Znaczna ilość jest oceniana w praktyce przez pryzmat możliwości odurzenia większej liczby osób.

Czy można uniknąć wyroku skazującego?

Tak, w niektórych sprawach możliwe jest umorzenie na podstawie art. 62a albo art. 62b ust. 3, a jeżeli sprawa trafi do sądu – warunkowe umorzenie postępowania. Wszystko zależy od ilości, przeznaczenia substancji, wcześniejszej karalności i całokształtu dowodów.

Czy bycie pod wpływem narkotyku oznacza, że wcześniej go posiadałem?

Nie automatycznie. Stan po użyciu może być istotną okolicznością dowodową, ale nie zastępuje dowodu posiadania konkretnej substancji. Trzeba ustalić, skąd substancja pochodziła, kto ją miał i kto mógł nią rozporządzać.

Czy warto przyznać się na pierwszym przesłuchaniu?

To zależy od akt, dowodów i rzeczywistego przebiegu zdarzenia. Przyznanie się może czasem pomóc w uzyskaniu łagodniejszego rozstrzygnięcia, ale może też zamknąć drogę do skutecznego kwestionowania posiadania. Przed złożeniem wyjaśnień warto znać swoje prawa i ustalić linię obrony.

Podsumowanie

Po znalezieniu narkotyków w mieszkaniu najważniejsze jest ustalenie, co dokładnie zabezpieczyła policja, jaka była ilość i kto faktycznie posiadał substancję. Mefedron jest substancją psychotropową, więc jego posiadanie może wiązać się z odpowiedzialnością z art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. W przypadku tzw. „kropli” decydujące będą wyniki badań laboratoryjnych.

W sprawach dotyczących niewielkich ilości na własny użytek możliwe jest umorzenie postępowania, ale wymaga to przedstawienia konkretnych argumentów i dowodów. Jeżeli substancje mogły należeć do innej osoby, nie należy poprzestawać na ogólnym zaprzeczeniu – trzeba wykazać fakty, które podważają świadome posiadanie.

Źródła

1. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii – Dz.U. 2023 poz. 1939.
2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych – Dz.U. 2024 poz. 1139.
3. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego – Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555.
4. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553.
5. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt I KZP 24/10.
6. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 23 grudnia 2008 r., sygn. akt II AKa 380/08.
7. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt III AKa 22/00.
8. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 19 października 2000 r., sygn. akt II AKa 124/00.
9. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 lutego 2007 r., sygn. akt III KK 257/06.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.