Kiedy nastąpi zatarcie skazania przy kilku wyrokach?

Na czym polega zatarcie skazania?

Zatarcie skazania oznacza, że skazanie uważa się za niebyłe, a wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych. Wynika to z art. 106 Kodeksu karnego. W praktyce po skutecznym zatarciu dana osoba co do zasady nie powinna figurować w Krajowym Rejestrze Karnym jako karana za dane skazanie.

Nie każde skazanie podlega jednak zwykłym zasadom zatarcia. Szczególny wyjątek przewiduje art. 106a K.k.: nie podlega zatarciu skazanie na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzony był małoletnim poniżej 15 lat. Dlatego przed wyliczeniem daty zatarcia trzeba znać nie tylko wymiar kary, ale także kwalifikację prawną czynu i treść całego wyroku.

Termin zatarcia przy karze pozbawienia wolności

Aktualnie kara pozbawienia wolności z art. 32 pkt 3 K.k. trwa najkrócej miesiąc, a najdłużej 30 lat. Przy takim skazaniu art. 107 § 1 K.k. przewiduje zatarcie z mocy prawa po upływie 10 lat od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania.

To oznacza, że sama data wydania wyroku nie wystarcza do ustalenia daty zatarcia. Trzeba ustalić, kiedy kara została faktycznie wykonana, czyli kiedy zakończyło się jej odbywanie, ewentualnie kiedy została darowana albo kiedy przedawniło się jej wykonanie. Jeżeli była wykonywana kara łączna, znaczenie ma data wykonania tej kary, ale dla pełnej oceny należy przeanalizować także wyroki jednostkowe i ewentualne środki orzeczone obok kary.

Jeżeli w wyroku orzeczono dodatkowo środek karny, przepadek, środek kompensacyjny albo środek zabezpieczający, art. 107 § 6 K.k. blokuje zatarcie do czasu wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania takiego środka. Przykładowo niewykonany zakaz prowadzenia pojazdów albo niewykonany obowiązek naprawienia szkody może mieć znaczenie dla terminu zatarcia.

Trzy prawomocne wyroki a zatarcie skazania

Najważniejszy przy kilku wyrokach jest art. 108 K.k. Przepis stanowi, że jeżeli sprawcę skazano za dwa lub więcej niepozostających w zbiegu przestępstw, a także gdy skazany po rozpoczęciu, lecz przed upływem okresu wymaganego do zatarcia skazania ponownie popełnił przestępstwo, dopuszczalne jest tylko jednoczesne zatarcie wszystkich skazań.

W praktyce oznacza to, że przy trzech wyrokach nie liczy się zatarcia całkowicie oddzielnie dla każdego wpisu, jeżeli skazania są objęte zasadą jednoczesnego zatarcia. Termin trzeba wyznaczyć tak, aby w jednym momencie mogły zostać zatarte wszystkie skazania. Najczęściej punktem wyjścia będzie wykonanie ostatniej z kar albo ostatniego środka, który blokuje zatarcie.

Nie sumuje się kar tylko po to, aby ustalić 10-letni termin zatarcia z art. 107 § 1 K.k. Dla kary pozbawienia wolności termin ten wynosi 10 lat. Łączny wymiar kar może mieć natomiast znaczenie przy innych zagadnieniach, na przykład przy ustalaniu przedawnienia wykonania kary, jeżeli chodzi o karę pozbawienia wolności przekraczającą 5 lat.

Jeżeli z informacji z KRK wynika, że wyroki zapadały w 2015, 2017 i 2018 r., nie można jeszcze automatycznie wskazać jednej pewnej daty zatarcia. Trzeba sprawdzić daty uprawomocnienia wyroków, daty rozpoczęcia i zakończenia wykonywania kar, ewentualny wyrok łączny, warunkowe przedterminowe zwolnienie, wykonanie środków karnych i kompensacyjnych oraz to, czy w międzyczasie nie doszło do kolejnego skazania.

Jak ustalić, kiedy nastąpi zatarcie?

Do ustalenia daty zatarcia najlepiej zebrać pełne dane z każdej sprawy karnej: sygnaturę, sąd, datę uprawomocnienia wyroku, rodzaj i wymiar kary, informację o wykonaniu kary, okresy pobytu w zakładzie karnym, postanowienia wykonawcze oraz dane o środkach karnych lub obowiązkach. Sama informacja z KRK często pokazuje wpisy o skazaniach, ale nie zawsze pozwala bezpiecznie policzyć termin zatarcia.

Po przewidywanej dacie zatarcia można wystąpić o aktualną informację z Krajowego Rejestru Karnego. Jeżeli wpis nadal figuruje, warto sprawdzić, czy przyczyną nie jest niewykonany środek, kolejny wyrok, błędnie ustalona data wykonania kary albo potrzeba rozstrzygnięcia przez właściwy sąd. W sprawach wątpliwych można złożyć do sądu wniosek o rozstrzygnięcie kwestii zatarcia.

Zatarcie skazania a przedawnienie wykonania kary

Zatarcie skazania i przedawnienie wykonania kary to dwa różne pojęcia. Zatarcie dotyczy tego, czy skazanie nadal figuruje jako skazanie i czy wpis ma zostać usunięty z rejestru. Przedawnienie wykonania kary oznacza natomiast, że po upływie ustawowego terminu nie można już wykonać orzeczonej kary.

Zgodnie z art. 103 § 1 K.k. kary nie można wykonać, jeżeli od uprawomocnienia się wyroku skazującego upłynęło 30 lat w razie skazania na karę pozbawienia wolności przekraczającą 5 lat albo karę surowszą, 15 lat w razie skazania na karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą 5 lat oraz 10 lat w razie skazania na inną karę. Szerzej omawia to artykuł o tym, kiedy następuje przedawnienie wykonania orzeczonej kary.

Przykładowo jeżeli skazano osobę na rok pozbawienia wolności i kara nie została wykonana, po upływie 15 lat od uprawomocnienia się wyroku może dojść do przedawnienia wykonania tej kary, o ile nie zachodzą szczególne przeszkody lub wyjątki ustawowe. Nie oznacza to jednak automatycznego zatarcia skazania w tym samym dniu. Przy karze pozbawienia wolności z art. 107 § 1 K.k. zatarcie następuje dopiero po 10 latach od przedawnienia wykonania kary.

Wcześniejsze zatarcie skazania na wniosek

Możliwe jest również ubieganie się o wniosek o wcześniejsze zatarcie na podstawie art. 107 § 2 K.k. Sąd może zarządzić zatarcie skazania już po upływie 5 lat, jeżeli skazany w tym okresie przestrzegał porządku prawnego, a wymierzona kara pozbawienia wolności nie przekraczała 3 lat.

Przy kilku wyrokach trzeba jednak pamiętać o art. 108 K.k. Jeżeli dopuszczalne jest tylko jednoczesne zatarcie wszystkich skazań, sąd nie powinien traktować wyroków w oderwaniu od siebie. W praktyce wniosek ma największy sens wtedy, gdy wszystkie skazania, które muszą zostać zatarte jednocześnie, spełniają warunki zatarcia albo nie blokują zatarcia pozostałych skazań.

Właściwość sądu w sprawach zatarcia określa art. 37 Kodeksu karnego wykonawczego. Co do zasady orzeka sąd, chyba że zatarcie nastąpiło z mocy prawa. Jeżeli wyroki w pierwszej instancji wydało kilka sądów, właściwy jest sąd, który jako ostatni wydał wyrok skazujący, a jeżeli orzekały sądy różnego rzędu, właściwy jest sąd wyższego rzędu.

FAQ

Czy przy trzech wyrokach zatarcie liczy się osobno?

Nie zawsze. Jeżeli zastosowanie ma art. 108 K.k., dopuszczalne jest tylko jednoczesne zatarcie wszystkich skazań. Wtedy trzeba ustalić moment, w którym mogą zostać zatarte wszystkie wpisy, zwykle po wykonaniu ostatniej kary lub środka blokującego zatarcie.

Czy łączna suma kar powyżej 5 lat wydłuża termin zatarcia?

Co do zasady nie. Dla kary pozbawienia wolności z art. 32 pkt 3 K.k. podstawowy termin zatarcia wynosi 10 lat od wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania kary. Suma kar może mieć znaczenie przy innych instytucjach, zwłaszcza przy przedawnieniu wykonania kary, ale nie zmienia samego 10-letniego terminu z art. 107 § 1 K.k.

Czy zatarcie nastąpi automatycznie?

W wielu przypadkach tak, bo art. 107 K.k. przewiduje zatarcie z mocy prawa. Jeżeli jednak istnieją wątpliwości, wpis nadal widnieje w KRK albo skazany chce wcześniejszego zatarcia po 5 latach, konieczne może być złożenie wniosku do właściwego sądu.

Czy informacja z KRK wystarczy do policzenia daty zatarcia?

Często nie wystarczy. KRK pokazuje wpisy o skazaniach, ale do obliczenia terminu potrzebne są także dane o wykonaniu kary, środków karnych, środków kompensacyjnych i ewentualnym wyroku łącznym. Najbezpieczniej sprawdzić akta spraw i dokumenty wykonawcze.

Czy wcześniejsze zatarcie po 5 latach jest pewne?

Nie. Art. 107 § 2 K.k. daje sądowi możliwość, a nie obowiązek zarządzenia wcześniejszego zatarcia. Skazany musi wykazać, że przez wymagany okres przestrzegał porządku prawnego, a kara pozbawienia wolności nie przekraczała 3 lat. Przy kilku wyrokach sąd dodatkowo uwzględni zasadę jednoczesnego zatarcia.

Podsumowanie

Przy kilku wyrokach pozbawienia wolności najważniejsze jest ustalenie, czy działa art. 108 K.k. Jeżeli tak, zatarcie powinno nastąpić jednocześnie dla wszystkich skazań. Dla kary pozbawienia wolności podstawowy termin z art. 107 § 1 K.k. wynosi 10 lat od wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania kary, ale termin może zostać przesunięty przez niewykonane środki karne, kompensacyjne, przepadek lub środek zabezpieczający.

W konkretnej sprawie niezbędna jest analiza wszystkich wyroków i dokumentów wykonawczych. Dopiero wtedy można rzetelnie wskazać datę zatarcia, ocenić szanse wcześniejszego zatarcia oraz sprawdzić, czy wpis w KRK powinien zostać usunięty.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553, w szczególności art. 32, 37, 103 oraz 106-108; stan prawny zweryfikowany na dzień 17 maja 2026 r.

2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz.U. 1997 nr 90 poz. 557, w szczególności art. 37.

3. Krajowy Rejestr Karny - informacje Ministerstwa Sprawiedliwości o uzyskiwaniu informacji z KRK: gov.pl/web/krajowy-rejestr-karny oraz system e-KRK.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.