Zawiadomienie pracodawcy o zatrzymaniu prawa jazdy żołnierza

Czy sąd zawiadomi pracodawcę żołnierza o zakazie prowadzenia pojazdów?

Nie w każdej sprawie. Samo zatrzymanie prawa jazdy albo prowadzenie sprawy o wykroczenie z art. 87 Kodeksu wykroczeń nie oznacza automatycznie, że sąd zawiadomi pracodawcę lub dowódcę jednostki wojskowej. Kluczowe znaczenie ma to, czy zapadło orzeczenie o zakazie prowadzenia pojazdów oraz czy ukarany zawodowo wykonuje czynności związane z prowadzeniem pojazdów.

Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 182 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej albo samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania ukaranego. Jeżeli natomiast ukarany wykonuje zawodowo czynności związane z prowadzeniem pojazdów, sąd zawiadamia także bezzwłocznie pracodawcę, u którego jest zatrudniony.

Oznacza to, że nie decyduje wyłącznie to, czy jazda po alkoholu miała miejsce w czasie pracy lub służby. Istotne jest również to, czy dana osoba na swoim stanowisku faktycznie wykonuje zawodowo czynności polegające na prowadzeniu pojazdów albo ściśle z nimi związane. W przypadku żołnierza może to dotyczyć np. kierowcy wojskowego, operatora pojazdu, osoby przewożącej ludzi lub sprzęt, ale niekoniecznie żołnierza, którego stanowisko nie wymaga prawa jazdy.

Jeżeli prawo jazdy nie jest wymagane na stanowisku służbowym, a żołnierz nie wykonuje zawodowo czynności związanych z prowadzeniem pojazdów, sam art. 182 Kodeksu karnego wykonawczego nie daje podstaw do automatycznego zawiadomienia pracodawcy tylko z powodu statusu żołnierza.

Zatrzymanie prawa jazdy a zakaz prowadzenia pojazdów

W praktyce trzeba odróżnić dwie sytuacje: zatrzymanie prawa jazdy po kontroli oraz sądowy zakaz prowadzenia pojazdów. Zatrzymanie prawa jazdy jest czynnością poprzedzającą rozstrzygnięcie sprawy. Zakaz prowadzenia pojazdów jest natomiast środkiem karnym orzekanym przez sąd.

Jeżeli sąd orzeknie zakaz prowadzenia pojazdów, właściwy organ administracyjny cofa uprawnienia w zakresie wynikającym z orzeczenia. W sprawach o wykroczenia zakaz prowadzenia pojazdów wymierza się w miesiącach albo latach, na okres od 6 miesięcy do 3 lat. Zakaz obowiązuje od uprawomocnienia się orzeczenia, ale okres wcześniejszego zatrzymania prawa jazdy lub innego dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdem zalicza się na poczet zakazu.

Dlatego sama informacja, że prawo jazdy zostało zatrzymane przez policję, nie przesądza jeszcze o tym, czy pracodawca zostanie zawiadomiony. Obowiązek z art. 182 Kodeksu karnego wykonawczego aktualizuje się przy wykonywaniu orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów.

Co grozi za prowadzenie pojazdu po alkoholu z art. 87 Kodeksu wykroczeń?

Art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń dotyczy osoby, która w stanie po użyciu alkoholu albo podobnie działającego środka prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym. Za taki czyn grozi kara aresztu albo grzywna nie niższa niż 2500 zł. W razie popełnienia tego wykroczenia sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów.

Stan po użyciu alkoholu występuje wtedy, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do stężenia we krwi od 0,2‰ do 0,5‰ alkoholu albo obecności w wydychanym powietrzu od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm³. Jeżeli wynik przekracza te wartości, sprawa może zostać zakwalifikowana nie jako wykroczenie, lecz jako przestępstwo prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości.

Jeżeli sprawa dotyczy innego pojazdu niż pojazd mechaniczny, np. roweru, zastosowanie mogą mieć art. 87 § 1a albo art. 87 § 2 Kodeksu wykroczeń. W takich przypadkach sąd może, ale nie zawsze musi, orzec zakaz prowadzenia określonego rodzaju pojazdów.

Czy żołnierz musi sam poinformować przełożonego o zatrzymaniu prawa jazdy?

Przepisy o wykonywaniu zakazu prowadzenia pojazdów nie nakładają na żołnierza odrębnego, automatycznego obowiązku samodzielnego zawiadomienia dowódcy o każdym prywatnym zatrzymaniu prawa jazdy. Nie oznacza to jednak, że sprawę można bezpiecznie zignorować.

Obowiązek poinformowania przełożonego może wynikać z innych podstaw: zakresu obowiązków na stanowisku, rozkazu, regulaminów wewnętrznych, wymogu posiadania określonych uprawnień, obowiązków związanych z poświadczeniem bezpieczeństwa albo konieczności usprawiedliwienia niemożności wykonania zadania służbowego. Jeżeli utrata prawa jazdy wpływa na wykonywanie obowiązków służbowych, ukrywanie tej okoliczności może rodzić dodatkowe problemy dyscyplinarne.

Najbezpieczniej sprawdzić, czy w opisie stanowiska, rozkazie personalnym, zakresie obowiązków albo wewnętrznych procedurach jednostki wskazano wymóg posiadania prawa jazdy lub obowiązek raportowania takich zdarzeń. Inaczej ocenia się żołnierza, który prywatnie popełnił wykroczenie i nie prowadzi pojazdów służbowych, a inaczej osobę, która wykonuje zadania kierowcy albo ma prowadzić pojazdy wojskowe.

Skutki służbowe dla żołnierza

Sama sprawa z art. 87 Kodeksu wykroczeń nie oznacza automatycznie zwolnienia żołnierza ze służby. Skutki służbowe zależą od okoliczności: stanowiska, rodzaju obowiązków, tego, czy zdarzenie miało związek ze służbą, czy doszło do naruszenia dobrego imienia Sił Zbrojnych, a także od ewentualnej reakcji przełożonych.

Ustawa o obronie Ojczyzny przewiduje odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie dyscypliny wojskowej, w tym za zachowanie godzące w dobre imię lub interes Sił Zbrojnych oraz zachowanie nielicujące z godnością i postawą żołnierza. Odrębnie wskazuje też jako naruszenie dyscypliny stawienie się do służby w stanie nietrzeźwości albo po użyciu alkoholu, pełnienie służby w takim stanie oraz spożywanie alkoholu lub podobnie działających środków w czasie służby.

Jeżeli żołnierz został wyznaczony do służby albo był w służbie i wprawił się w stan nietrzeźwości lub odurzenia innym środkiem, sprawa może być oceniana nie tylko jako wykroczenie drogowe, lecz także przez pryzmat przepisów karnych wojskowych. Sytuacja żołnierza w stanie nietrzeźwości w służbie ma odrębną kwalifikację karną, dlatego warto znać zasady odpowiedzialności za nietrzeźwość żołnierza w czasie służby.

W praktyce znaczenie może mieć również to, czy żołnierz wcześniej był karany, czy dobrowolnie wyjaśnił sytuację, czy zdarzenie wpłynęło na wykonywanie zadań i czy doszło do zagrożenia bezpieczeństwa. Konsekwencje mogą obejmować m.in. rozmowę dyscyplinującą, postępowanie dyscyplinarne, karę pieniężną, ostrzeżenie o niepełnej przydatności albo inne środki przewidziane w przepisach wojskowych.

Co zrobić po zatrzymaniu prawa jazdy?

Po zatrzymaniu prawa jazdy warto przede wszystkim ustalić, czy sprawa dotyczy wykroczenia z art. 87 Kodeksu wykroczeń, czy przestępstwa. Granica między stanem po użyciu alkoholu a stanem nietrzeźwości ma zasadnicze znaczenie dla kary, wpisu w rejestrze karnym i możliwych skutków zawodowych.

W sprawie o wykroczenie z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń zakaz prowadzenia pojazdów jest obowiązkowy, ale można walczyć o jego zakres i długość. Znaczenie mogą mieć m.in. wynik badania, prawidłowość pomiaru, czas od spożycia alkoholu, okoliczności kontroli, wcześniejsza niekaralność, sposób życia oraz to, czy prowadzenie pojazdu jest konieczne zawodowo.

Jeżeli stanowisko służbowe nie wymaga prowadzenia pojazdów, warto zgromadzić dokumenty potwierdzające zakres obowiązków. Jeżeli natomiast prowadzenie pojazdów jest elementem służby albo pracy, trzeba liczyć się z tym, że sąd po orzeczeniu zakazu może zawiadomić pracodawcę, a organ administracyjny cofnie uprawnienia w zakresie wynikającym z wyroku.

Czy można zmienić sposób wykonywania zakazu?

W niektórych przypadkach po wykonaniu co najmniej połowy orzeczonego zakazu można złożyć wniosek o dalsze wykonywanie zakazu w postaci zakazu prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową. W praktyce chodzi o możliwość prowadzenia pojazdów wyposażonych w blokadę alkoholową, jeżeli sąd uzna, że postawa, właściwości i warunki osobiste ukaranego oraz jego zachowanie w okresie wykonywania zakazu uzasadniają przekonanie, że prowadzenie pojazdu nie będzie zagrażało bezpieczeństwu w komunikacji.

Nie jest to jednak automatyczne „skrócenie zakazu”. Sąd ocenia konkretną sprawę i może odmówić, jeżeli okoliczności nie przemawiają za zmianą sposobu wykonywania środka karnego.

FAQ

Czy sąd zawsze powiadamia pracodawcę o zatrzymaniu prawa jazdy?

Nie. Sąd zawiadamia pracodawcę o orzeczonym zakazie prowadzenia pojazdów wtedy, gdy ukarany zawodowo wykonuje czynności związane z prowadzeniem pojazdów. Samo zatrzymanie prawa jazdy po kontroli drogowej nie oznacza jeszcze automatycznego zawiadomienia pracodawcy.

Czy dowódca jednostki wojskowej jest traktowany jak pracodawca?

W sprawach żołnierzy zawodowych praktyczne znaczenie ma jednostka wojskowa i przełożeni służbowi. Jeżeli żołnierz wykonuje zawodowo czynności związane z prowadzeniem pojazdów, zawiadomienie może dotyczyć podmiotu, u którego pełni służbę lub wykonuje obowiązki. W razie wątpliwości trzeba ocenić konkretny stosunek służbowy i dokumenty stanowiskowe.

Czy żołnierz straci służbę za wykroczenie z art. 87 Kodeksu wykroczeń?

Nie można tego przesądzić automatycznie. Samo ukaranie za wykroczenie drogowe nie musi oznaczać zwolnienia ze służby. Ryzyko rośnie, jeżeli żołnierz prowadzi pojazdy służbowo, zdarzenie miało związek ze służbą, doszło do naruszenia dyscypliny wojskowej albo ukrywanie sprawy naruszyło obowiązki służbowe.

Czy zakaz prowadzenia pojazdów jest obowiązkowy przy art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń?

Tak. Przy prowadzeniu pojazdu mechanicznego w stanie po użyciu alkoholu sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów. Można natomiast argumentować co do długości zakazu i jego zakresu, zwłaszcza gdy sprawca nie był wcześniej karany, wynik był graniczny albo prowadzenie pojazdu ma znaczenie zawodowe.

Czy okres zatrzymania prawa jazdy zalicza się na poczet zakazu?

Tak. Kodeks wykroczeń przewiduje, że na poczet zakazu prowadzenia pojazdów zalicza się okres zatrzymania prawa jazdy lub innego dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu.

Czy sprawa wygląda inaczej, gdy żołnierz był nietrzeźwy w służbie?

Tak. Nietrzeźwość w czasie wyznaczonej służby albo po wyznaczeniu do służby może rodzić odpowiedzialność na podstawie przepisów karnych wojskowych oraz odpowiedzialność dyscyplinarną. To odrębna sytuacja od prywatnego wykroczenia drogowego popełnionego poza służbą.

Źródła

• Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, w szczególności art. 24, art. 29 i art. 87.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy, w szczególności art. 1, art. 182 i art. 182a.
• Ustawa z dnia 26 października 1982 r. – o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, w szczególności art. 46.
• Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. – o obronie Ojczyzny, w szczególności przepisy o dyscyplinie wojskowej.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, w szczególności art. 357.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.